rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

អំពើហិង្សាផ្លូវភេទ ៖ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​អនុម័ត​សេចក្តី​សម្រេចចិត្ត​ដែល​ប្រហោង​ក្នុង

ដោយ អៀង សុខម៉ិញ

ក្រោម​សម្រែក​ទាមទារ​រក​យុត្តិធម៌​របស់​ជន​រងគ្រោះ នៅថ្ងៃ​អង្គារ​ទី ២៣​មេសា ២០១៩ ម្សិលមិញ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ បាន​អនុម័ត​​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​មួយ​​បង្កើន​ការប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវភេទ ក្នុង​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ។ ប៉ុន្តែ​​ខ្លឹមសារ​នៃ​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង "សុខភាព​ផ្លូវភេទ និង​ការ​បន្ត​ពូជ" ត្រូវ​បាន​កែសម្រួល​ លុប​ចុះ លុប​ឡើង ស្ទើរ​អស់​ន័យ​ជួយ​ជន​រងគ្រោះ ដើម្បី​តម្រូវ​ចិត្ត​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ ដែល​គំរាម​ប្រើ​សិទ្ធិ​វ៉េតូ​ប្រឆាំង។

កម្មវត្ថុដំបូង​​នៃ​​គម្រោង​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​ គឺ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​យក​ ការ​រំលោភ​ផ្លូវ​ភេទលើ​ស្ត្រី ​មក​ធ្វើ​អាវុធ នៅ​ពេល​​មាន​ជម្លោះប្រដាប់​អាវុធ។

គម្រោង​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​នេះ ​ស្នើ​ឡើង​ដោយ​អាល្លឺម៉ង់ ដែល​ជា​ប្រធានផ្លាស់​វេន​​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ប្រចាំ​ខែ​មេសា​នេះ និង​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​លោកស្រី អង់ហ្សេលីណា​ ជូលី តារា​ហូលីវ៉ូត ដែល​ជា​សកម្មជន​ដ៏​មុះមុត​ប្រឆាំង​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​លើ​ផ្លូវភេទ ព្រមទាំង​បានការ​​ការ​ពារ​ពី​សំណាក់​ជ័យលាភី​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព​ឆ្នាំ ២០១៨ គឺ​យុវតី Yézidie Nadia Murad ​ និង​លោកវេជ្ជបណ្ឌិតជាតិ​កុងហ្គោ Denis Mukwege ទៀត។

ជ័យលាភី​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព​ទាំង​ពីរ​រូបនេះ ​​បានដឹកនាំ​​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវភេទ​លើ​ស្ត្រី ឱ្យ​ផុសផុល​ឡើង។ ហើយ​គឺ​អ្នក​ទាំង​ពីរ​ដែល​បានអំពាវនាវ​ ពី​លើ​វេទិកា​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ឱ្យ​ជួយ​ស្វែង​រក​យុត្តិធម៌​ដល់​ជនរងគ្រោះ​ពី​រំលោភ​ផ្លូវ​ភេទ ក្នុង​ពេល​ប្រទេស​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ។ ​

អាមេរិក​គំរាម​ប្រើ​សិទ្ធិ​​ប្រឆាំង​វ៉េតូ

នៅទី​បំផុត ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​ក៏​បាន​ចេញ​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត តាម​រយៈ​ការ​អនុម័ត ក្នុង​សំឡេង​គាំទ្រពី​សំណាក់​សមាជិក​អចិន្ត្រៃយ៍​និ​ងមិន​អចិន្ត្រៃយ៍​ ចំនួន​១៣ និង​អនុប្បវាទ​ចំនួន ពី​រ គឺរុស្ស៊ី និង​ចិន។

ប៉ុន្តែ​ដើម្បី​បញ្ចៀស​ការ​ប្រើ​សិទ្ធិ​ប្រឆាំង​វ៉េតូ គម្រោង​សេចក្តី​សម្រេច​ក៏​ត្រូវ​បាន​កែសម្រួល​ និង​លុប​ចំណុច​សំខាន់ៗ ដែល​ជា​វិធានការ​ចំបង​របស់​គម្រោងដើម​ ដូច​ជាលុប​ចោល​ការ​​បង្កើត​យន្តការ​​តាមដាន និង​ជំរឿន​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវភេទ​លើ​ស្ត្រី។ ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​ផ្លូវភេទ និង​ការ​បន្ត​ពូជ របស់​ជន​រងគ្រោះ ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ​ពី​គម្រោង​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​ដើម​ដែរ។ សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​កើត​ចេញ​ជា​រូប​រាង​មែន តែ​ពុំ​សូវ​ខ្លឹម។

ការ​តស៊ូ​មតិ​ មុន​ឈាន​ដល់​ការ​បោះឆ្នោត​អនុម័ត មាន​លក្ខណៈ ស្វិត​ស្វាញ​ខ្លាំង​ណាស់។ រុស្ស៊ី​និង​ចិន បាន​​ស្នើ​អត្ថបទ​ច្បាប់​ថ្មី​មក​ប្រកួត​ប្រជែង​នឹង​ច្បាប់​ដើម។ ចិន​និ​ងរុស្ស៊ី​ ចង់​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​អំពើហិង្សា​ផ្លូវភេទ​លើ​ស្ត្រីដែរ ​តែ​ប្រកាន់​ខឹង​នឹង​ពាក្យ​ ចោទ​ប្រកាន់​របស់​អាល្លឺម៉ង់​ជា​ម្ចាស់​សំណេរ ​ និង​យល់​ថា​អាល្លឺម៉ង់​ផ្តល់​ដំណោះស្រាយ​ថ្មី​ដើម្បី​​មា​ន​លេស​បង្កើត​ស្ថាប័ន​ថ្មី​ មក​ជាន់​​ស្ថាប័នចាស់​​ដែល​មាន​ស្រាប់។

ចំណែក​សហរដ្ឋ​អាមេរិកវិញ ​បាន​គំរាម​ប្រើ​សិទ្ធិ​វ៉េតូ​ប្រឆាំង នៅ​ក្នុង​អង្គប្រជុំ​វិសាមញ្ញ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ ថ្ងៃទី ២៣​មេសា​ម្សិលមិញ តែម្តង ដោយ​សារ​តែ​ពាក្យ​មួយ​ឃ្លា​គត់។ នេះ​បើ​តាម​សារព័ត៌មាន​អង់គ្លេស The Guardian។ ឃ្លា​នោះ​បាន​សរសេរ​ស្នើ​ “ឱ្យ​គ្រប់​ស្ថាប័ន​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​ម្ចាស់​អំណោយ​ ផ្តល់​ដល់​គ្រប់​ជនរងគ្រោះផ្លូវភេទ​ ដោយ​មិនរើស​មុខ នូវ​ការ​ថែទាំ​សុខភាព​ទាំង​ស្រុង ជាពិសេស​សុខភាព​ផ្លូវភេទ និង​ការ​បន្ត​ពូជ ការ​ថែទាំគាំទ្រ​សុខភាព​ផ្លូវចិត្ត ជំនួយ​ផ្លូវច្បាប់ ព្រមទាំង​សេវាកម្ម​ផ្សេង​ទៀត​ចំពោះ​​ជនរងគ្រោះពិការ”។ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់សហរដ្ឋ​​អាមេរិក ដែល​​ប្រឆាំង​នឹង​​ទង្វើ​រម្លូត​កូន“សុខភាព​ផ្លូវភេទ​និងការ​បន្ត​ពូជ » ជា​ពាក្យ​ដែល​មាន​បង្កប់​អត្ថន័យ​គាំទ្រ​ ការ​​​រម្លូត​កូន។ ​

ប្រទេស​ភាគ​ច្រើន ស្រែក​សោកស្តាយ​ ​តែ​អាមេរិក​​ជាអ្នក​​សម្រេច

ប៉ុន្តែ​ឃ្លានេះ ​ធ្លាប់​មាន​ចែង​ក្នុង​សេចក្តី​សម្រេចចិត្ត​អង្គការ​សហប្រជាជាតិតាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០១៣​មកម្ល៉េះ ! មាន​ន័យ​ថា​អាមេរិក​កំពុង​​​ប្តូរ​ជំហរ​! ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​​បាន​ជា​​មាន​ប្រតិកម្មនិង​ការ​បរិហារខ្លាំង​ ពី​គ្រប់​ប្រទេស​ដែល​មាន​ប្រវត្តិ​ជា​សម្ព័ន្ធ​មិត្តនឹង​គ្នា​តាំង​ពី​យូរ​យារ​មក។ ក្រុមប្រទេស​អឺរ៉ុប​ខាងជើង ដូច​ជា ដាណឺម៉ាក ហ្វាំងឡង់ អ៊ីស្លង់​ ន័រវែស និង​ស៊ុយអែត ដែល​ជាប់ឈ្មោះ​ល្បី​ខាង​លើក​តម្កើង​ស្ត្រី បាន​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួម​គ្នា​ បង្ហាញការ​សោកស្តាយ​ជា​អនេក ថា​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ បាន​ក្លាយ​ជា​អត្ថបទ​ច្បាប់​គ្មាន​ខ្លឹមសារ ព្រោះ​មូលហេតុ​ខ្លាច​ការ​គំរាមវ៉េតូ​របស់​​អាមេរិក។

ភាន់ភាំង ! នេះ​ជា​ប្រសាសន៍​របស់​ឯកអគ្គរដ្ឋ​ទូត​បារាំង ប្រចាំ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ លោក François Dalattre ដោយ​អះអាងទៀត​​ថា “លែង​យល់​អ្វីទាំង​អស់​នៅ​ពេល​ឃើញ​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អសមត្ថភាព​មិន​អាច​ទទួល​ស្គាល់​ថា ស្ត្រី​ ឬ​យុវតី ជា​ជន​រងគ្រោះ​នៃ​ការ​រំលោភ​បំពាន​ផ្លូវភេទ ក្នុង​ជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ មាន​សិទ្ធិ​សម្រេច​មិន​ពរពោះ »។ “សុខភាព​ផ្លូវភេទ និង​ការ​បន្ត​ពូជ” មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​​របស់​ក្រុមប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៩ និង​ ២០១៣ បែរ​ជា​ត្រូវ​លុប​ចោល​ទៅ​វិញ​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៩។

ការ​បោះឆ្នោត​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ម្សិលមិញនេះ​ ត្រូវ​បាន​មតិ​ភាគ​ច្រើន​ចាត់​ទុក ថា​ជា​ ជាន់​​បញ្ឈប់ ឬ​ជា​ការ​ចង់​សើរើ​សិទ្ធិ​ស្ត្រី​ក្នុង​ស្ថានភាព​សង្គ្រាម​និ​ងជម្លោះ​ប្រដាប់​អាវុធ ដែល​ពិភពលោក​បាន​សម្រេច និង​គោរព​អស់​រយៈ​ពេល​២៥​ឆ្នាំ មក​​ហើយ៕

លោកដូណាល់ ត្រាំថា៖ “បើអ៊ីរ៉ង់ ​ចង់​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​អាមេរិក ​អ៊ីរ៉ង់​នឹង​រលាយ​​ជា​ស្ថាពរ​”

បក្សប្រឆាំង​អូស្ត្រាលី ​ទំនងជា​ឈ្នះ​ការបោះឆ្នោត​សភានាអាណត្តិ​នេះ​

ដើមបូព៌ា៖ លោក ត្រាំ ចង់បើក​ផ្លូវចរចា តែ​អ៊ីរ៉ង់​បិទទ្វារ

បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្ម លោកដូណាល់ ត្រាំប្រកាសសង្រ្គាមបច្ចេកវិទ្យាជាចំហប្រឆាំងនឹងចិន

បារាំង​បើក​យុទ្ធនាការ​ប្រឆាំង​ការផ្សាយ​បន្ត​ផ្ទាល់​វីដេអូ​​ហិង្សា​និង​ជ្រុលនិយម លើ​អ៊ីនធ័រនែត

មហោស្រព​ភាពយន្ត​​កានបើកសម្ពោធ​ជាមួយ​វត្តមាន​របស់​សមិទ្ធិករ​ខ្មែរ លោក​ប៉ាន់ រិទ្ធី

តំបន់​ដើម​បូព៌ា​ឡើង​សម្ពាធ​ក្រោយមា​ន​ "វិច្ឆេទកម្ម" ​ប្រឆាំង​នាវា​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត

ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ កំពុង​ក្លាយ​ជា​ប្រធានបទ​ស្នូល​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ

បារាំង៖ប្រតិបត្តិការរំដោះចំណាប់ខ្មាំងនៅបួគីណាហ្វាសូបានរំដោះចំណាប់ថ្នូរ ៤នាក់ និងស្លាប់ទាហានបារាំង ២នាក់

កូរ៉េខាងជើងបាញ់​សាកល្បង​មីស៊ីល៖តើ​លោកដូណាល់ ត្រាំ​អត់ធ្មត់​​ដល់ពេលណា?

សង្រ្គាមប៉ាកការវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់កំពុងបន្តមានយ៉ាងផុសផុលជុំវិញកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ ២០១៥

នៅពេល​មនុស្ស​ជា​ដើមហេតុ នៃ​ការរលាយផុតពូជ នៃ​ជីវិតសត្វ និង​រុក្ខជាតិ

វិបត្តិ​ហ្កាហ្សា ៖ ក្រុមប្រដាប់​អាវុធ​ប៉ាឡេស្ទីន​ព្រម​គោរព​បទ​ឈប់​បាញ់​ ជាមួយអ៊ីស្រាអែល

ព្រះចៅ​ម៉ាហា វិជ្ជរ៉ាឡុងកន ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ថៃ

អង្គការRSF៖ ការស្អប់​រើសអើង​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​អំពើហិង្សា​កាន់តែ​ច្រើន​ទៅលើ​អ្នកកាសែត

ខួប៥០០ឆ្នាំ​នៃមរណភាព​វិចិត្រករ ឡេអូណា ដឺ វ៉ាំងស៊ី ទាញ​បារាំង-អ៊ីតាលី​ឱ្យ​ខិត​រក​គ្នា​វិញ

ក្រោយការប៉ុនប៉ង​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ វ៉េណេស៊ុយអេឡា​រងសម្ពាធ​កាន់តែខ្លាំង

អេស្ប៉ាញ៖ បោះឆ្នោតសភា ក្នុងបរិយាកាស​វិបត្តិ​នយោបាយ​ធ្ងន់ធ្ងរ

តើ​ការ​ប្រើ​ទណ្ឌកម្មប្រេង​ដើម្បី​ខ្ទប់​ដង្ហើម​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​អាច​បង្ខំ​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​​ឲ្យ​ចុះ​ចេញ​ពី​អំណាច​ឬ​ទេ?

ចិន៖លោកស៊ី ជីនពីង​ការពារ​គម្រោង « ខ្សែក្រវ៉ាត់ និងផ្លូវ » និង​​ប្រឆាំង​នយោបាយ​ការពារនិយម