rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

Brexit ៖​ ជំហរ​ចុះ​ខ្សោយ​របស់​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​​អង់គ្លេស សម្រួល​ការ​ចរចាជាមួយ​អឺរ៉ុប ?

ដោយ អៀង សុខម៉ិញ

ការ​ចរចា​ដើរ​ចេញ​ពី​អឺរ៉ុប ត្រូវ​ចាប់​ផ្តើម​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ​ទី ១៩ មិថុនានេះ។ លោកស្រី​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស ដែល​មាន​ជំហរ​ដាច់​ខាត​ និង​តឹង​រឹង​ខ្លាំង​ មុះមុត​ក្នុង​ការ​ដឹកនាំ​​យុទ្ធនាការ​ប្រឆាំង​អឺរ៉ុប បែរ​ជា​កំពុង​ធ្លាក់​ក្នុង​​ការ​រិះគន់​ខ្លាំង ​ ​ចំពោះ​ចំណាត់ការមិន​ល្អ​​ក្រោយ​គ្រោះ​អគ្គីភ័យ​នៅទីក្រុង​ឡុង​ដ៍ កាលពី​សប្តាហ៍មុនផង និង​ស្ថិត​ក្នុង​ជំហរ​ខ្សោយ​បំផុតស្រាប់​ផងក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត​សភា។ តើ​ភាព​ទន់​ខ្សោយ​របស់​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​អង់គ្លេស អាច​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​ចរចា​លែង​លះ​អឺរ៉ុប​មាន​សភាព​ងាយ​ស្រួល​ជាង​មុន​ឬ ?

ដំណើរការចរចា​លែង​លះគ្នា​ ត្រូវ​ចាប់​ផ្តើម​ជា​ផ្លូវការ​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ នៅ​ទីក្រុង​ព្រុចសែល ក្រុង​របស់​អឺរ៉ុប។ ការ​ចរចា​មាន​ពីរ​វគ្គ ៖ ដំបូង ភាគី​ទាំង​ពីរ ត្រូវ​ជជែក​​អំពី​លក្ខខណ្ឌ​បច្ចេកទេស​នៃ​លែងលះ បន្ទាប់​មកទើប​ត្រូវ​ជជែកអំពី​ទំនាក់ទំនង​ក្រោយ​ការបែក​បាក់​គ្នា។ ទាំងអស់​នេះ ត្រូវ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅក្នុង​រយៈ​កាល​កំណត់ដោយ​​ច្បាប់​អឺរ៉ុប  ​ត្រឹម​ពីរ​ឆ្នាំ​ ពោល​គឺ​រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​២៩​មីនា ២០១៩។ ការ​ចរចា​ត្រូវ​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ លោក ដាវីដ ដាវីស David Davis រដ្ឋមន្ត្រីខាង​​អង់គ្លេស​ដើរ​ចេញពី​អឺរ៉ុប និង​ដោយ​លោក មីឆែល បានីញ៉េ Michel Barnier ជា​តំណាង​ភាគី​អឺរ៉ុប។

តំណាង​​ទាំង​ពីរ ភាគី កំពុង​តែ​​ពិភាក្សា​គ្នា រួច​ធ្វើ​សន្និសីទ​កាសែត​រួម​គ្នា​នៅ​រសៀល​នេះ។ តាម​ធម្មតា ថ្ងៃ​​ផ្តើម​ចរចា​ជាមួយអឺរ៉ុបត្រូវ​ជា​ថ្ងៃ​ដ៏​​រីករាយសម្រាប់​​លោកស្រី​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស​ ដែល​បាន​ប្រឹង​រៀប​ចំ​ការ​បោះឆ្នោត​មុន​អាណត្តិ​ដើម្បី​មាន​ជំហរ​កាន់​រឹង​ក្នុង​ពេល​ចរចា បែរ​ជា​កំពុង​ធ្លាក់​ក្នុង​ស្ថានភាពជាន់​កែង​ឯង ​ហើយ​អាច​នឹង​បាត់​បង់​តំណែង​តែ​ម្តង​ផង។​​
នៅទីបំផុត ​​​លោកស្រី​​ត្រូវ​​ធ្វើអន្តរាគមន៍​តិច​តួច​ណាស់​ក្នុងពេល​ចរចាដំបូង​ ព្រោះ​លោកស្រី កំពុង​​ប្រឈម​នឹ​ងវិបត្តិ​ផ្ទៃ​ក្នុង​ប្រទេស​សិន។ បើ​តាម​សារព័ត៌មាន​ Sunday Times មានអ្នក​តំណាង​រាស្ត្រ អ្នក​អភិរក្ស​និយម​ប្រមាណ​​១២​រូប​ បាន​ព្រមាន​លោកស្រី​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​ស្រេច​ទៅ​ហើយ​ មិនគាំទ្រ​តួនាទី​លោកស្រីទៀតទេ បើ​លោកស្រីមិន​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ភ្លាមៗ​អំពី​សមត្ថភាព​ដឹកនាំ​ប្រទេស​នោះ។
 
សមាជិក​សភា​បក្ស​អភិរក្ស​ កាន់​តែ​ច្រើន​ឡើងៗ​​នាំ​គ្នា​សង្ស័យ​លើ​សមត្ថភាព​របស់​លោកស្រី ម៉េ។ រដ្ឋមន្ត្រី​របស់​លោកស្រី​មួយ​ចំនួន បាន​ព្រលយ​ពាក្យ​រួច​ទៅហើយ​ថា​នឹង​ទម្លាក់​លោកស្រី​ចេញ​តំណែង​នៅ​ក្នុង​ពេល​ឆាប់ៗ​ខាង​មុខ​នេះ ! ជាក់​ស្តែង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ២១​មិថុនា នៅ​ពេល​​សភា​បើក​ប្រជុំ​ជា​លើក​ទី​មួយ​ មិន​អាច​ប្រមូល​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​ដាច់​ខាត​អនុម័ត​អ្វី​មួយ​បាន។ មាន​ន័យ​ថា​ លោកស្រី​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​កំពុង​តែ​ត្រូវ​បាន​បក្ស​ខ្លួន​ឯង​រុញ​ឱ្យ​ចេញ​តំណែង​តែ​ម្តង ហើយ​មន្ត្រី​ខ្លះ​ទៀត​កំពុង​ញុះញង់​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​លោកស្រី​ម៉េ ឱ្យ​ប្រកាន់​ជំហរ​ទន់​ភ្លន់​ ជាមួយ​អឺរ៉ុប ត្រលប់​មក​រក្សា​ជំហរ​សម្រុះសម្រួល​ខ្លះ​វិញ​។ នេះ​គឺ​ដោយ​សារ​ស្នាដៃ​លោកស្រី​ខ្លួន​ឯង
 
​​​ការ​​ចុះ​ខ្សោយរបស់​លោកស្រី​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​អង់គ្លេស​ នឹង​ជំរុញឱ្យ​​កិច្ចចរចា​ដើរ​ចេញពី​អឺរ៉ុប​ អាច​មាន​លក្ខណៈ​​ធូរ​រលុង ?
 
តាមការពិត​សហភាព​អឺរ៉ុប ក៏​ព្រួយ​បារម្ភដែរ ខា្លច​អង់គ្លេស​ មា​ន​ភាព​ច្របូក​ច្របល់​នយោបាយ។ ព្រោះ អស្ថិរភាព​នយោបាយ​អាច​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ដំណើរការ​ចរចា​ ត្រូវ​អូសបន្លាយ។ ប៉ុន្តែ​នៅ មួយ​ជ្រុង​ទៀត អឺរ៉ុប​ក៏​សំលឹង​ឃើញ​ថាផល​វិជ្ជមាន​ខ្លះ​ដែរ។ ​ ការ​ចរចា​​បែប​ជំហរ​រឹង​ខ្លាំង​ ដែល​លោកស្រី ម៉េ ធ្លាប់​ស្រែក​ក្តែងៗ ចង់​ផ្តាច់​ខ្លួន​ទាំង​ស្រុង​ពី​អឺរ៉ុប ទំនង​ជា​ត្រូវ​រលុប​ហើយ។
 
ដោយហេតុ​តែ​​ចង់​គ្រប់គ្រង​​ព្រំដែន​ ​អង់គ្លេសមិ​ន​ខ្លាច​នឹង​បែរ​ខ្នង​ដាក់​អឺរ៉ុប ច្រាន​ចោល​​គោលការណ៍​​ចរាចរណ៍​សេរី​របស់​បុគ្គល​ដែល​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​របស់​អឺរ៉ុប​ទេ។ ហើយ​សម្រាប់​អឺរ៉ុប ​គោលការណ៍មួយ​នេះ​មិន​អាច​ផ្តាច់​ពី​គោលការណ៍​បី​ទៀត​ គឺ​សេរីភាព​​នៃ​ចរាចរណ៍​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ ទុន និង​សេវាកម្ម​ឡើយ។​ មិន​ទទួល​ស្គាល់​គោលការណ៍​មួយ គឺ​ស្មើនឹង​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ទាំ​ងអស់។
 
​​ឥលូវ​សេណារីយោ​មួយ​នេះ អាច​នឹង​​ត្រូវ​អង់គ្លេស​បោះបង់​ចោល​ទៅ​វិញ។ ក្រុម​អ្នក​អភិរក្ស​និយម​អង់គ្លេស បាន​និង​កំពុង​គិត​រក​​សេណារីយោថ្មី​។ ប៉ុន្តែ​អ្វីៗ​ត្រូវ​រង់​ចាំ​សេចក្តីសម្រេច​ជា​ផ្លូវការ​ពី​លោកស្រីនាយក​រដ្ឋមន្ត្រីសិន។
 
សេណារីយោ​នោះ គឺ​មាន​ទម្រង់​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​សហភាព​អឺរ៉ុប តាម​គំរូ​ន័រវែស។ គំរូ​នេះ គឺ​ជា​ដំណោះស្រាយ​​តែ​មួយ​គត់​​ដែល​​អង់គ្លេស​អាច​ប្រមូល​សំឡេង​ភាគ​ច្រើន​ដាច់​ខាត នៅ​ក្នុងសភា​បាន និង​ការ​​គាំទ្រ​ពីមតិសាធារណៈ​ ដោយ​មិន​គំរាម​កំហែង​គោលការណ៍​គ្រឹះ​​របស់សហភាព​អឺរ៉ុប​ផង និង​មិន​ធ្វើ​ឱ្យ​ខាត​បង់​សេដ្ឋកិច្ច​ទាំង​ពីរ​ភាគី​ផង។
 
​អឺរ៉ុប ​មាន​សមាគម​ផ្តោះប្តូរ​សេរី​អឺរ៉ុប​រួច​ទៅ​ហើយ។ ប្រទេស​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ ដូច​យ៉ាង​ន័រវែស អ៊ីស្លង់ ... ជា​រណប​មួយរបស់​សហភាព​អឺរ៉ុប។
 
ប្រសិន​បើ​អង់គ្លេស​ជ្រើសរើស​យក​គំរូន័រវែស ចរចា​ចូល​ក្នុង​សមាគមនេះ​ដែរ នោះ​អង់គ្លេស​នឹង​អាចបន្ត​ប្រើ​ប្រាស់​ទីផ្សារ​អឺរ៉ុប​រួម ដោយ​គ្មាន​រនាំង​ពន្ធគយជាមួយ​ប្រទេស​ជាសមាជិក​អឺរ៉ុប ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ទទួល​យក​គោលការណ៍​ចរាចរណ៍​សេរី​របស់​បុគ្គល​ និង​ត្រូវ​មាន​ចំណែក​បង់​ថវិកា​ឱ្យ​​​សហភាព​អឺរ៉ុប។ ជា​ថ្នូរ​មក​វិញ អង់គ្លេស​នឹង​មាន​សេរីភាពសេដ្ឋកិច្ច​ទូលំទូលាយ​ជាង​ពេល​នេះ អាច​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​តែ​ម្នាក់ឯង ជាមួយ​ប្រទេស​ផ្សេង​ដែល​មិន​មែន​ជា​សមាជិក​អឺរ៉ុប​ ដោយ​សេរី។
 
សម្រាប់​ក្រុម​អ្នក​គាំទ្រ​ដំណើរ​ចាក​ចេញ​ពី​អឺរ៉ុប Brexit បោះបង់​ផែនការ​ចរចា​ តឹងរឹង​ មក​ការ​ចរចា​បែប ស្រទន់ ដូច​ជា​ពិបាក​លេប​បន្តិច​ ! ព្រោះ​ក្រុម​នេះ​តែង​យកបញ្ហា​​ព្រំដែន ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​អន្តោប្រវេសន៍ និង​តម្លៃ​បង់​វិភាគ​ទាន​ឱ្យ​អឺរ៉ុប មកធ្វើ​ហេតុផល​​នៃ​លែង​លះ​ពី​អឺរ៉ុប។ ប៉ុន្តែ​ជម្រើស​មួយ​នេះ ធានា​បាន​ថា ការដើរ​ចេញ​ពី​អឺរ៉ុប​របស់​អង់គ្លេស​ ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​ត្រឹម​ត្រូវ​ ទាំង​ខ្លឹមសារ​និង​រូបភាព ហើយ​គ្មាន​ហានិភ័យ​ខូច​ខាត​សេដ្ឋកិច្ច​ទៀត៕

 

បារាំង​រៀបចំ​ជំនួបកំពូល​ស្តីពី​អាកាសធាតុ​ដើម្បី​ផ្តល់​សន្ទុះ​ឲ្យ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុងប៉ារីស COP២១ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥

កូរ៉េខាងត្បូង​ចូល​ចំណោម​ជា​កំពូល​ប្រទេស​​ឧស្សាហកម្ម​អាវុធ

បារាំង-អ៊ីស្រាអែល៖​លោកម៉ាក្រុង​ទទួល​ជួប​លោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូ​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​តានតឹង​ស្តីពី​លក្ខន្តិក​ទីក្រុង​ហ្សេរុយសាឡិម

អ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន៖ រងើក​ភ្លើង​សង្រ្គាម​ចាស់​ ឆាបឆេះ​ជាថ្មី ​ដោយ​ខ្យល់​លោកត្រាំ

នៅពេល​​សង្រ្គាម​ផលប្រយោជន៍​​ធ្វើ​ឲ្យ​គេបំ​ភ្លេច​បុព្វហេតុ​​​ប៉ាឡេស្ទីន?​

ពិភពលោក​ផ្ទុះ​ប្រតិកម្ម​ក្រោយ​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​លោក ត្រាំ ស្តីពី​ក្រុង​ហ្ស៊េរុយសាឡិម

លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​នឹង​បន្ថែម​វិបត្តិ ​ក្រោយ​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ហ្សេរុយសាឡឹម​​ជារដ្ឋធានី​​របស់​អ៊ីស្រាអែល​

ស្ថានការណ៍​នយោបាយ​នៅ​យេម៉ែន ក្រោយ​ការ​ស្លាប់​លោក​អតីត​ប្រធានាធិបតីអាលី អាប់ដាឡា សាឡេះ

កូរ៉េខាងត្បូង-អាមេរិក ធ្វើ​សមយុទ្ធ​ផ្លូវអាកាស ទម្រង់​ធំ​បំផុត​មិន​ធ្លាប់​មាន

សហរដ្ឋ​អាមេរិកដកខ្លួន ​ចេញពី​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ពិភពលោក​ស្តីពី​ជនភៀសខ្លួន និង​ជន​អន្តោប្រវេសន៍

សន្និសីទ​​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​​ការចងចាំ​​ក្រោយ​សង្រ្គាម "Paysage après coup" ធ្វើឡើងនៅប្រទេស​បារាំង

សាក្សី៖ លោកអ៊ែរដូហ្កាន​បាន​អនុញ្ញាតិ​ឲ្យ​ធនាគារ​តួកគី​បង្វិល​លាងលុយ អ៊ីរ៉ង់

អាមេរិក​គំរាម​កម្ទេច​កូរ៉េខាងជើង​ តែ​ចិន និង​រុស្ស៊ី​បាន​អំពាវនាវ​ឲ្យ​អត់ធ្មត់ និង​ស្នើ​ឲ្យ​បន្ត​កិច្ចចរចា

លោកដូណាល់ ត្រាំ ​ភ្លឺភ្នែក ​ជាមួយ​​នឹង​​មីស៊ីល​អន្តរទ្វីប​ក្បាល​គ្រាប់​នុយក្លេអ៊ែរ​ថ្មី​ របស់​កូរ៉េ​ខាងជើង

ស្វ៊ីស៖​សន្និសីទអន្តរជាតិ​ស្តីពី​ស៊ីរីរៀបចំជាថ្មី តែ​បន្ត​បង្កប់​ដោយ​ភាព​ចម្រូងចម្រាស និង​ការ​មិន​ទុក​ចិត្ត​គ្នា

នៅ​ប៉ាគីស្ថាន ហេតុអ្វី​បាន​ជា​កងទ័ព​មិន​ចេញមុខ បង្រ្កាប​បាតុករអ៊ីស្លាម​?

អេហ្ស៊ីប៖​ស្វែង​យល់​ពី​ភេរវកម្ម​សម្លាប់​មនុស្ស​យ៉ាង​តិច ៣០៥នាក់​នៅ​វិហារអ៊ីស្លាម al-Rawda

កូរ៉េខាងជើង ស៊ីរី សំណុំ​រឿងស្នូល​នៃ​ទស្សនកិច្ច​របស់​ប្រមុខ​ការទូត​បារាំង​នៅ​ចិន

អាជ្ញាធរ​ប៉ាពូអាស៊ី ​បំបែក​ជំរំ​ជន​ភៀសខ្លួន​ ក្រោម​ក្រសែរ​ភ្នែក​មិន​អើពើរ​បស់​​អូស្ត្រាលី

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​អាមេរិក​ដាក់​បញ្ចូល​កូរ៉េខាងជើង​ទៅ​ក្នុង​បញ្ជីខ្មៅ​ជាថ្មី​ជា « រដ្ឋគាំទ្រភេរវនិយម »?