rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

តើ​អ្វីទៅ​ជា​ដើមហេតុ​ដែល​នាំឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ខ្វះស្បៀង​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក?

ដោយ សេង ឌីណា

ថ្ងៃ១៦តុលា​នេះ គឺ​ជា​ទិវា​ស្បៀងអាហារពិភពលោក​ ដែល​រៀបចំ​ធ្វើ​ជារៀងរាល់​ឆ្នាំ ដោយ​អង្គការ FAO ដែល​ជា​ផ្នែកមួយ​របស់​អ.ស.ប។ ទិវាស្បៀងអាហារពិភពលោក​ធ្វើឡើង ដើម្បី​ទាក់ទាញ​អារម្មណ៍​សាធារណមតិ​អន្តរជាតិ ឲ្យ​គិតគូរ​អំពី​កង្វះ​ស្បៀងអាហារ​នៅលើ​ពិភពលោក។

នៅ​ឆ្នាំនេះ ទិវា​ស្បៀងអាហារពិភពលោក​ត្រូវ​បាន​រៀបចំ​ធ្វើឡើង ក្រោម​ប្រធានបទ “ប្រព័ន្ធ​ស្បៀងអាហារ​ប្រកប​ដោយ​ចីរភាព”។

សំណួរ-គិតជាសរុប​នៅទូទាំង​ពិភពលោក តើ​មាន​មនុស្ស​​ប៉ុន្មាន​លាននាក់ ដែល​រងគ្រោះ​ដោយ​បញ្ហា​ខ្វះស្បៀង នៅ​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ?
 
បើ​តាម​របាយការណ៍​របស់​អ.ស.ប នៅ​ក្នុង​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ចំនួន​មនុស្ស​ដែល​ប្រឈមមុខ​នឹង​ការ​ខ្វះស្បៀង​ជា​ប្រចាំ នៅទូទាំង​ពិភពលោក មាន​ប្រហែល​ជា ៨៤២លាននាក់ ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន​សរុប ៧ពាន់លាននាក់។ មានន័យថា បើ​គិតជា​មធ្យម នៅទូទាំង​ពិភពលោក ក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស ៨នាក់ មាន​ ១នាក់ ជួប​នឹង​បញ្ហា​ខ្វះស្បៀង។

ក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស​ទាំង ៨៤២លាននាក់ ដែល​ជួប​នឹង​បញ្ហា​ខ្វះស្បៀង​នេះ ស្ទើរតែ​ទាំងអស់ រស់នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍ។ មានតែ​ ១៦លាន​នាក់​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍ។
 
សំណួរ-បើប្រៀបធៀប​នឹង​កាលពីមុន តើ​បញ្ហា​ខ្វះស្បៀង​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​កាន់តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ ឬ​ក៏​មាន​ការ​ធូរស្រាល​ជាងមុន?
 
វាអាស្រ័យ​ទៅតាម​តំបន់។ នៅ​អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក និង​នៅ​អាមេរិក​ឡាទីន ចំនួន​ប្រជាជន ដែល​ប្រឈមមុខ​នឹង​ការ​ខ្វះស្បៀង​មាន​ការ​ថយចុះ​ (ជាពិសេស នៅ​អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក​ថយចុះ ប្រហែល​ជា ៣០% ធៀប​នឹង ១០ឆ្នាំមុន ដោយសារ​តែ​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ នៅតាម​ប្រទេសមួយចំនួន)។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅ​អាហ្វ្រិក​វិញ ចំនួន​មនុស្ស ដែលរងគ្រោះ​ដោយ​ខ្វះស្បៀង មានការ​កើនឡើង​។

អ្វីដែល​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់ គឺ​នៅតាម​បណ្តា​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍ ចំនួន​មនុស្ស ដែល​ប្រឈមមុខ​នឹង​ការ​ខ្វះស្បៀង​បែរ​ជា​មាន​ការ​កើនឡើង​ដែរ គឺ​កើនឡើង ពី ១៣លាន​នាក់ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៦ ទៅដល់ ១៦លាននាក់ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១​២​កន្លងទៅ។
 
សំណួរ-តើ​​ពិភពលោក​ទាំងមូល​​មាន​សមត្ថភាព​ផលិត​ស្បៀងគ្រប់គ្រាន់ ស្រប​ទៅនឹង​ចំនួន​ប្រជាជន​ទាំង​ជាង ៧ពាន់លាននាក់សព្វថ្ងៃ​នេះ​ដែរ​ឬទេ?
 
បើយោងតាម​ការសិក្សា​របស់​អង្គការ FAO ស្បៀង​សរុប​ដែល​គេ​អាច​ផលិតបាន នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក មាន​បរិមាណ​គ្រប់គ្រាន់ សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​ជីវិត​ប្រជាជន​សរុប​ទាំង ៧ពាន់លាននាក់​បាន។ អ្វី​ដែល​ចោទ​ជា​បញ្ហា​ គឺនៅត្រង់​ថា បរិមាណ​ស្បៀង​នេះ វា​មិន​ដូចគ្នា នៅ​គ្រប់​តំបន់ទេ។ កន្លែង​ខ្លះ​មាន​ស្បៀង​​ច្រើន​លើស​ពី​តម្រូវការ ចំណែក​កន្លែង​ខ្លះ​ទៀត មិនមាន​​គ្រប់គ្រាន់​តាម​តម្រូវការ។
 
សំណួរ-តើ​អ្វី​ខ្លះ ដែល​ជា​ដើមហេតុ ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​បញ្ហា​ខ្វះស្បៀង​នេះ​?
 
មូលហេតុ​មាន​ច្រើន ក៏ប៉ុន្តែ ដើមហេតុ​ចម្បង​ជាងគេ​ រួមមាន៖

  • ភាពក្រីក្រ៖ នៅតាម​កន្លែង​ខ្លះ ការផលិតស្បៀង​មាន​បរិមាណ​គ្រប់គ្រាន់ ក៏ប៉ុន្តែ ដោយសារ​តែ​ភាព​ក្រីក្រ ប្រជាជន​មិនមាន​លុយ​ ដើម្បី​ទិញ​ស្បៀងអស់ទាំងនេះ​មក​បំពេញ​ក្រពះ​គ្រប់គ្រាន់បាន។
  • សង្រ្គាម៖ សង្រ្គាម ឬ​ជម្លោះ​ប្រដាប់អាវុធ​ក្នុង​ទ្រង់ទ្រាយ​ផ្សេងទៀត វា​គឺ​ជា​ដើមហេតុ​ ដែល​នាំ​ឲ្យ​មាន​ភាពក្រីក្រ ហើយ​ភាពក្រីក្រ ជា​ដើមហេតុ ដែល​នាំ​ឲ្យ​ប្រជាជន​មិន​លុយ​អាច​ទិញ​ស្បៀង​មក​ចិញ្ចឹមជីវិត​បាន​គ្រប់គ្រាន់។ ម្យ៉ាងទៀត សង្រ្គាម ឬ​ជម្លោះ​ប្រដាប់អាវុធ វា​ធ្វើឲ្យ​ប៉ះពាល់​ទៅដល់​សកម្មភាព​ផលិត​ស្បៀង ឬ​សកម្មភាព​ដឹកជញ្ជូន​ស្បៀង។
  • ភាពអត់ឃ្លាន​ជាដើមហេតុ​នាំ​ទៅរក​ភាព​ក្រីក្រ និង​ភាព​អត់ឃ្លានកាន់តែ​ខ្លាំង៖ នៅ​ពេល​ដែល​ប្រជាជន​មិនមាន​អាហារ​ចិញ្ចឹមជីវិត​គ្រប់គ្រាន់ វាធ្វើ​ឲ្យ​សុខភាព​ធ្លាក់ចុះខ្សោយ ឈឺច្រើន និង​គ្មាន​កម្លាំង​គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បី​ធ្វើការ ឬ​រៀនសូត្រ។ ដូច្នេះ វា​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រជាជន​នៅ​ជាប់អន្ទាក់​នៃ​ភាព​ក្រីក្រ និង​ភាព​អត់ឃ្លាន​តទៅទៀត ឬ​ក៏​អាច​កាន់តែ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ជាងមុន​ទៅទៀត​ក៏មាន។
  • បញ្ហា​អាកាសធាតុ៖ ការប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុធ្វើ​បង្ក​ឲ្យ​មាន​គ្រោះធម្មជាតិ ដូចជា គ្រោះរាំងស្ងួត ឬ​ក៏​ទឹកជំនន់ ជាដើម ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ទៅដល់​ការ​ដាំដុះ។ឮ
  • ការខ្ជះខ្ជាយស្បៀង៖ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មាន​ស្បៀង​ប្រមាណ​ជា ១ពាន់ ៣រយ​លាន​តោន (​ស្មើនឹង ១ភាគ៣ នៃ​បរិមាណ​ស្បៀង​សរុប ដែល​គេផលិតបាន) ត្រូវបាត់បង់​ដោយសារ​ការទុកដាក់​មិនបាន​ល្អ ឬ​ដោយសារ​ការ​ខ្វះសមត្ថភាព ឬ​ខ្វះ​ការប្រុងប្រយ័ត្ន​ក្នុងការ​ចាត់ចែង រវាង​ស្តុក​ ការ​ដឹកជញ្ជូន និង​តម្រូវការ​​ស្បៀងជាក់ស្តែង ឬ​ដោយសារ​ការខ្ជះខ្ជាយ។ ប្រជាជន​នៅតាម​បណ្តា​ប្រទេស​អ្នកមាន​បោះចោល​ដោយខ្ជះខ្ជាយ​ស្បៀង ប្រមាណ​ជា ២២២លាន​តោន ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ក្នុងពេល​ដែល​នៅតំបន់​ផ្សេងទៀត ប្រជាជន​ខ្លះ​ស្លាប់​ដោយ​ការ​អត់ឃ្លាន។ គ្រាន់តែ​ចំនួន​ស្បៀង ដែល​គេ​ខ្ជះខ្ជាយចោល នៅតាម​ប្រទេស​អ្នកមាន​នេះ គេ​អាច​យក​ទៅ​ចិញ្ចឹម​មនុស្ស​ ៨៤២លាន​នាក់ ដែល​កំពុង​ប្រឈមមុខ​នឹង​ការ​ខ្វះស្បៀង​សព្វថ្ងៃ​ជិតគ្រប់គ្នាបាន៕

យេម៉ែន៖ចលនាឧទ្ទាមហ៊ូទីប្រកាសត្រៀមខ្លួនបញ្ឈប់រាល់ការវាយប្រហារប្រឆាំងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត

​បាតុកម្ម​របស់​សិស្សសាលា នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក ដើម្បី​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ

ហ្វូគូស្ហ៊ីម៉ា៖តុលាការក្រុងតូក្យូកាត់ទោសឲ្យអតីតមេដឹកនាំក្រុមហ៊ុនTepco ៣នាក់រួចខ្លួន

លោកម៉ាក្រុងទៅអ៊ីតាលី​ដើម្បី​ផ្សះផ្សា​​ទំនាក់ទំនង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ឡើងវិញ

បោះឆ្នោតជាតិនៅអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីបន្ត​ជីវិត​​នយោបាយ​របស់​នាយករដ្ឋម​ន្ត្រី​ នេតាន់យ៉ាហ៊ូ

បោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី ៖ ទុយនីស៊ីច្រាន​ចោល​អ្នក​នយោបាយ​ចាស់ ជ្រើស​យកចរន្ត​ថ្មី

ក្រោយការវាយប្រហារពីពួកឧទ្ទាមហ៊ូទី ផលិកម្មប្រេងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានធ្លាក់ចុះពាក់កណ្តាល

អាហ្វ្រិក​ខាង​លិច​បើក​ជំនួប​កំពូល​វិសាមញ្ញ​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​អំពើ​ភេរវនិយម

អាមេរិក៖ហេតុអ្វីបានជាលោកដូណាល់ ត្រាំបញ្ចប់តំណែងលោកចន បុលតុនពីទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិ?

អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត​រកឃើញ​វិធីសាស្រ្ត​ថ្មីដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឲ្យ ​មូសខ្លា​អាច​ចម្លង​មេរោគគ្រុនឈាម

បារាំង​ងាក​ទៅ​រឹត​ចំណង​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​រុស្ស៊ី

លោកដូណាល់ ត្រាំ ប្រកាសឈប់​ចរចា​សន្តិភាព ជាមួយ​ពួកតាលីបង់

យាន​អវកាស​របស់​ឥណ្ឌា​ បរាជ័យ​ក្នុងការ​ចុះចត​នៅ​ប៉ូល​ខាងត្បូង​នៃ​ឋាន​ព្រះចន្ទ​

លោកមូហ្កាបេ​ មេដឹកនាំ​ផ្តាច់ការរបស់​ស៊ីមបាវ៉េ ទទួល​មរណភាព

ឥណ្ឌា-រុស្ស៊ី៖ លោកពូទីន ទទួលលោកម៉ូឌីនៅក្រុងវ្លាឌីវ៉ូស្តុក​​

នៅអង់គ្លេស នាយករដ្ឋមន្រ្តីលោកបូរីស ចនសុនប្រកាសសង្រ្គាមទល់នឹងសភាក្នុងសំណុំរឿង Brexit

អ៊ីស្រាអែល និងក្រុម​ហេសបូឡាលីបង់ ប្លោង​គ្រាប់​ដាក់គ្នា គួរឲ្យ​ព្រួយបារម្ភ

៨០ឆ្នាំក្រោយការផ្តើមបញ្ឆេះសង្រ្គាមលោកលើកទី២ អាល្លឺម៉ង់បានសុំទោសប៉ូឡូញ តែប៉ូឡូញបន្តទាមទារសំណង

ហុងកុង៖ បាតុករ​ព្យាយាម​​ដើរចូលទៅជិតវិមាន​ថ្នាក់ដឹកនាំ

ហេតុអ្វី​ពួកឧទ្ទាម​កូឡុំប៊ី ត្រលប់​ទៅ​កាន់អាវុធ ប្រឆាំង រដ្ឋាភិបាល?