rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ប៉ូឡូញ៖ កំណែក​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការកំពុង​ដើរ​ឆ្ងាយ​ពី​នីតិរដ្ឋ?

ដោយ ហេង ឧត្តម

នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ប៉ូឡូញ រដ្ឋាភិបាល​​អភិរក្សនិយម បាន​ធ្វើ​កំណែទម្រង់​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ ដោយ​ដាក់​ឲ្យ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ថ្មី​មួយ បង្ខំ​ឲ្យ​ចៅក្រម​ចាស់ៗ​អាយុ​លើស​ពី​៦៥ចូល​និវត្ត​ន៍។ លោកស្រី ​Malgorzata Gersdorf ប្រធាន​តុលាការ​កំពូល​របស់​ប៉ូឡូញ​ មាន​អាយុ​៦៦ឆ្នាំ ប៉ុន្តែ​​លោកស្រី​បដិសេធ​មិន​ចូល​និវត្តន៍ទេ ហើយថែមទាំង​បាន​ទៅ​ការិយាល័យ​ធ្វើការដូច​ធម្មតា។ ហេតុការណ៍​នេះ​កំពុង​បង្ក​ជា​ភាព​តានតឹង​ផ្ទៃក្នុង និង​ជា​​សង្គ្រាម​ពាក្យ​សម្តី​ដ៏​ក្តៅ​គគុក​នៅ​ប៉ូឡូញ​។​ ​សហភាព​អឺរ៉ុប​ ក៏​កំពុង​តែ​ខឹង​សម្បារ​នឹង​ប៉ូឡូញ​ដែល​ធ្វើ​ច្បាប់ថ្មី​​ប្រាសចាក​ពី​នីតិរដ្ឋ​។

ច្បាប់ថ្មី​ស្តី​ពី​កំណែទម្រង់លើប្រព័ន្ធតុលាការរបស់​ប៉ូឡូញ បាន​បង្ខំឲ្យចៅក្រមចាស់ៗ​អាយុលើសពី​៦៥ចូលនិវត្តន៍ ដោយ​ស្វ័យ​ប្រវត្តិ​។ ​សភា​ប៉ូឡូញ​ជជែក​ដេញ​ដោល​គ្នា​យ៉ាង​តឹ​ង​សរសៃក និង​អនុម័ត​ នៅ​ចុង​ឆ្នាំ២០១៧ ហើយ​ច្បាប់ថ្មីនេះ បាន​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​លើកទី១​នៅ​ខែ​មេសា​កន្លង​ទៅ ដោយ​កំណត់​ពេល​ឲ្យ​ចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី៣កក្កដាថ្មីៗនេះ​។

ក៏ប៉ុន្តែ​ថ្ងៃទី៤កក្កដា មួយ​ថ្ងៃ​ប​ន្ទាប់​ពី​ការ​ចូល​ជា​ធរមាន​នៃ​ច្បាប់​ លោកស្រី ​Malgorzata Gersdorf ប្រធាន​តុលាការ​កំពូល​របស់​ប៉ូឡូញ​ បាន​បដិសេធ​មិន​អនុវត្ត ដោយ​អះអាង​ថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ដែល​ជា​ច្បាប់​កំពូល​របស់​ប្រទេស​ បាន​ធានា​ការ​ពារ​អាណត្តិការងារ​របស់​លោកស្រី រយៈពេល​៦ឆ្នាំ ពោល​គឺលោកស្រី​អាច​ធ្វើ​ជា​ចៅក្រម​​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​២០២០ឯណោះ​។ អ្នក​ច្បាប់​ដ៏​ល្បី​រូបនេះ ថែម​ទាំងបាន​​ចោទ​រដ្ឋាភិបាលប៉ូឡូញ​​ថាការ​សម្រេច​ធ្វើ​កំណែ​ទម្រង់​របស់​រដ្ឋាភិបាល បំពាន​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលា​ការ ហើយ​គឺជា​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​បែប​នយោបាយ​សុទ្ធសាធ​។​

ពី​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ​វិញ ក៏​បាន​ចោទ​បក​ត្រឡប់​ទៅលោកស្រី​ប្រធាន​តុលាការ​កំពូ​លវិញថា «លោកស្រី​ជា​ជន​កុម្មុយនីស្ត ដល់​អាយុ​ចូល​រ៉ឺត្រែត​ហើយ មិន​ព្រម​ចូល​ទេ បែរ​ជា​ចង់​នៅ​​ក្រាញ​អំណាចទៀត​»។

សូម​ជម្រាប​ជូន​ថា ​ច្បាប់​ចាស់របស់​ប៉ូឡូញ ចៅក្រម​អាច​ប្រកប​មុខ​របរ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ខ្លួន​បាន រហូត​ដល់​អាយុ៧០ឆ្នាំ។ ក៏ប៉ុន្តែ តាមរយៈ​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ថ្មី បាន​កម្រិត​ឲ្យ​ចៅក្រម​ដែល​លើស​​៦៥ឆ្នាំ ត្រូវ​ចូល​និវត្ត ហើយ​ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​មិន​ចង់​ចូល​និវត្តទេ គឺ​ត្រូវ​ដាក់​សេចក្តី​ស្នើសុំទៅ​កាន់​ប្រធានាធិបតី ដើម្បី​បាន​សេចក្តី​សម្រេច​ពី​ប្រមុខរដ្ឋ ឲ្យ​ពួក​គេ​បន្ត​កិច្ច​ការ​ងារ​ជា​ចៅក្រម​តទៅទៀត។​ ការ​ដាក់​ពាក្យ​សុំ​នេះ គឺត្រូវ​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នូវ​លិខិត​បញ្ជាក់​ពីស្ថានភាព​​សុខភាព​នៅ​ល្អ​ប្រសើរ​ ដែល​ចេញ​ដោយដៃ​​វេជ្ជបណ្ឌិត។

ប្រឈម​នឹង​ច្បាប់​នេះ មាន​ចៅក្រមនៃ​តុលាការ​កំពូល ច្រើន​ជាង​​១ភាគ​៣​ គឺ​២៧នាក់ ក្នុង​ចំណោម​​ចៅក្រម​៦៣រូប​​ ត្រូវ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ប៉ូឡូញ​ដាក់​ឲ្យ​ចូល​និវត្ត​។​ ក្នុង​នោះ​រាប់​ទាំង​ប្រធាន​តុលាការ​កំពូល​ផង។ បើ​តាម​ព័ត៌មាន​ពី​អ្នក​ច្បាប់​ប៉ូឡូញ មាន​មន្ត្រី​តុលាការ​ជាន់​ខ្ពស់ ថ្នាក់​ប្រធាន​និង​អនុប្រធាន​តុលាការ​ប្រមាណ​២០០នាក់ ត្រូវ​បញ្ឈប់​ពី​មុខ​ដំណែង​​នារយៈ​ប៉ុន្មានខែ​​ចុង​ក្រោយ​នេះ​។​

ចំពោះ​អ្នក​វិភាគ​នយោបាយ​នៅ​ប៉ូឡូញ ច្បាប់​កំណែទម្រង់​ថ្មី​នៅក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ គឺ​គ្រាន់តែ​ជា​លេស​ដើម្បី​កម្ចាត់​ចៅក្រម​ណា​ ដែល​មិន​ព្រម​ដើរ​តាម​ខ្សែ​បន្ទាត់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​តែប៉ុណ្ណោះ។ ម្យ៉ាង​ច្បាប់ថ្មី​​នេះ កំពុង​តែ​មាន​ភាព​តាន​តឹង​ជាមួយ​ចៅក្រម​តុលការ​កំពូល ពិសេស​លោកស្រី ម៉ាលហ្គូហ្សាតា ហ្សែកដូវ ប្រធាន​តុលាការ​កំពូល​របស់​ប៉ូឡូញ​តែម្តង​ ពីព្រោះថា តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ប្រទេស​នេះ តុលាការ​កំពូល គឺជាស្ថាប័ន​ដែល​​មាន​សិទ្ធិ​សម្រេចកាត់​សេចក្តី​​ចុងក្រោយ​ និង​ជា​អ្នក​ផ្តល់​សុពល​ភាព​សម្រាប់​លទ្ធផល​បោះឆ្នោត។​ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ ទើប​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ ចង់លូក​ដៃ​​ចូល​ទៅ​ជ្រៀត​ជ្រែក​ស្ថាប័ន​ជម្រះ​ក្តី​កំពូលមួយ​​នេះ។​

ក៏ប៉ុន្តែ អ្វីៗ​មិនចេះ​តែ​ដំណើរ​ការ​ទៅ​ស្រួលៗ​ដូច​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ​ចង់​បាន​នោះទេ។ ដ្បិត​ថា លោកស្រី​ប្រធាន​តុលាការ​កំពូល​មិន​ព្រម​ចាកចេញ​ពី​មុខ​ដំណែង ហើយ​អ្នក​ច្បាប់​រូបនេះ ដែលត្រូវគេចាត់ទុកថាជាចៅក្រមឯករាជ្យ បានត្រៀមប្តឹងផ្តល់ប្រទេសប៉ូឡូញ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌នៃសហភាពអឺរ៉ុបថែម​ទៀត​ផង​។

ចំណែក​គណៈកម្មាធិការ​អឺរ៉ុប បាន​ព្រមាន​ជាញយៗ​ឲ្យ​ប៉ូឡូញ​ដើរ​ត្រង់​ផ្លូវ​នីតិរដ្ឋ​ឡើង​វិញ។ តែ​ប៉ូឡូញ​បាន​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​ភាព​អឺរ៉ុប​វិញថា ប៉ូឡូញ​មាន​សិទ្ធិ​ធ្វើ​ច្បាប់​តាម​ទម្លាប់​របស់​ខ្លួន ដោយ​រក្សា​នូវអធិបតេយ្យ​ភាព​របស់​ខ្លួន​​។​ ភ្លាមៗ គណៈកម្មាធិការអឺរ៉ុប បាន​កោះ​អញ្ជើញ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ប៉ូឡូញទៅ​សួរ​ដេញ​ដោល​នៅ​ក្រុង​ព្រុចសែល និង​​បាន​ផ្តើម​នីតិវិធី​​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ។ ជា​និតិវិធី​មួយ​ដែល​មិន​ធ្លាប់​មាន គឺ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​រដ្ឋ​​សមាជិក​មួយ​នេះ​បាត់បង់​សិទ្ធិ​បោះឆ្នោត​នៅ​ផ្ទៃក្នុង​សហភាព​អឺរ៉ុប​។ ក៏ប៉ុន្តែ ដើម្បី​ធ្វើ​ដូច្នេះ​បាន​ គឺទាល់​តែ​សមាជិក​ទាំងផ្សេងទៀត​យល់ព្រមគ្នា​​ជា​ឯកច្ឆ័ន។ ប៉ុន្តែ​ប្រទេស​ហុងគ្រី​បាន​ប្រកាស​ស្រេចហើយ ថា​គាំទ្រ​ប៉ូឡូញ គឺ​នឹង​មិន​បោះឆ្នោត​យល់​ព្រម​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​លើ​ប៉ូឡូញ​នោះទេ​។

ហេតុ​នេះ អំណើះតទៅ បើ​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញនៅតែ​ប្រកាន់​ជំហរ​រឹងថ្អឹង​ នោះ​​សហភាព​អឺរ៉ុប​ ច្បាស់​ជាកាន់​តែ​​លំបាក​នឹង​គ្រប់​គ្រងរដ្ឋ​​សមាជិក​របស់​ខ្លួន មិន​លែង​ឡើយ​​​៕

លីប៊ី ៖ ដំណើរ​ការ​ចរចា​សន្តិភាព រាំងស្ទះ​ដោយ​ភាព​មិន​ស្របគ្នា រវាង​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ

ក្រោយ​ដណ្តើម​កាន់កាប់​រដ្ឋសភា ​តើ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាច​ធ្វើអ្វី​លោកដូណាល់ ត្រាំ​បាន?

ខ្យល់ពុលបរិយាកាស​កំពុង​ក្លាយ​ជា​ជម្ងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃ​របស់​រដ្ឋធានី​ញូវដេលី

អ្វី​ទៅ​ជា​គោលដៅ​ពិត​នៃ​ទណ្ឌកម្ម​អាមេរិក​លើ​អ៊ីរ៉ង់ និង​ថាតើ​អ្នក​ណា​ដែល​កំពុង​​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ពី​ទណ្ឌកម្ម​នេះ?

នៅ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ​អត្រាអ្នក​អត់​ការងារ​ទាប​ ព្រោះ​មនុស្ស​មិន​អាច​មិន​ធ្វើការ​

គ្រិស្តសាសនា​អ័រថូដុក្​សពិភពលោក​ត្រូវ​បែកបាក់​ជាពីរ​ដោយសារតែ​វិបត្តិ​អ៊ុយក្រែន

សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក​-ចិន​ វា​លើសពី​បញ្ហា​ឱនភាព​ពាណិជ្ជកម្ម

ស្រីលង្កា ឈាន​​ចូល​​ជ្រៅ ​ក្នុង​​វិបត្តិ​​នយោបាយ​ដណ្តើម​អំណាច​

​ផ្កាយ​រណបសិក្សាពី​​​អាកាសធាតុរបស់​ចិន​និ​ងបារាំង​​ បង្ហោះ​ទៅ​អវកាស​ដោយ​ជោគជ័យ

តើ​ជម្លោះ​នៅ​តំបន់​ប៉ែកខាងត្បូង​ប្រទេស​ថៃ​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ និង​ពួក​ឧទ្ទាម​ចាប់​កំណើត​យ៉ាង​ម៉េច?

លោក​ខាស្ហូហ្ស៊ី អ្នក​កាសែត​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែល​ហ៊ាន​រិះគន់​ព្រះអង្គម្ចាស់​រាជទាយាទ!

តើ​កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព​រវាង​ប្រទេស​ហ្សកដានី និង​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល​ផ្តើម​រង្គោះរង្គើ​ឬ?

ស្មាតហ្វូន ជា​ច្រក​ចេញចូល​នៃ​អសន្តិសុខ ក្នុង​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យា​ព័ត៌មានវិទ្យា

សកលវិទ្យាល័យ​ហាវ៉ាដ​ជាប់ចោទ​ពី​បទ​រើសអើង​ចំពោះ​សិស្ស​អាមេរិកាំង​ដើម​កំណើតអាស៊ី

រវាង​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និង​​អាមេរិក តើ​អ្នក​ណា​ចំណេញ និង​អ្នក​ណា​ខាត​នៅក្នុង​រឿង​បាត់​ខ្លួន​លោក​ហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី?

ណូបែលសេដ្ឋកិច្ច២០១៨៖ របកគំហើញ​នៃ​ការ​បញ្ចូល​កត្តា​ធម្មជាតិ ​និង​ចំណេះដឹង​ក្នុង​ការ​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច

តើ​យុទ្ធសាស្រ្ត​របស់​លោក​ដូណាល់ត្រាំ​ពិតជា​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​​ក្នុងការ​ចរចា​ពាណិជ្ជកម្មមែនឬ?

តើ​លោក​ហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី​នៅ​ឯណា ហើយ​ចុះ​បើ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​ជា​អ្នកសម្លាប់​នៅក្នុង​ទឹក​ដី​តួកគី?

តើ​ការ​ដក​ឬ​ព្យួរ​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះពន្ធ​របស់​សហភាពអឺរ៉ុប​មាន​នីតិវិធី​យ៉ាងដូចម្តេច?

បំណុល​របស់​រដ្ឋាភិបាលបារាំង​កើន​ជិត​១០០ភាគរយ