rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

លោក​Mattis ថា​​ឃាតកម្ម​​លើ​​រូប​លោក​​ខាស្ហូហ្ស៊ី បាន​ធ្វើ​​ឲ្យ​ស្ថានភាព​​ដើមបូព៌ា កាន់តែ​វឹកវរ

ដោយ ម៉ម ពិសី

នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី២៧តុលានេះ នៅទីក្រុងម៉ាណាម៉ា ប្រទេសបារ៉ែន មានបើកវេទិកាប្រចាំឆ្នាំ ស្តីពីសន្តិសុខ និងស្ថិរភាពនៃតំបន់ដើមបូព៌ា ដែលរៀបចំឡើង ដោយ​វិទ្យាស្ថានអន្តរជាតិ ដើម្បីការសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ (IISS)។ វេទិកាជជែកដោះដូរយោបល់នេះ មានការចូលរួម ពីរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងរដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ នៃប្រទេសអារ៉ាប់ឈូងសមុទ្រពែក្ស ប្រទេសអឺរ៉ុប អាស៊ី ព្រមទាំងសហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ។ ដោយឡែក​ បញ្ហា ឃាតកម្មលើរូបលោកហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី ដែលកំពុងតែធ្វើឲ្យអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ត្រូវគេរិះគន់ខ្លាំងបំផុតនោះ បានក្លាយជាចំណុចស្នូល នៃវេទិកាអន្តរជាតិនេះ។

វេទិកាជជែកដោះដូរយោបល់ ស្តីពីសន្តិសុខ និងស្ថិរភាព​ នៃតំបន់ដើមបូព៌ា (IISS Manama Dialogue 2018) ដែលកំពុងតែប្រព្រឹត្តិធ្វើទៅនៅក្រុងម៉ាណាម៉ា ប្រទេសបារ៉ែន បានបើកទ្វារ ជាមួយនឹងរឿងធំបង្អស់ គឺរឿងរ៉ាវឃាតកម្មទៅលើរូបលោកហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ីនេះឯង។ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែលតាំងពីណាពីណីមក គឺជាមេធំជាង​គេ​ក្នុង​តំបន់ដើមបូព៌ា តែពេលនេះ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងចំណុចកណ្តាល នៃក្រសែភ្នែករិះគន់ និង​ការបាត់បង់ទំនុកចិត្ត ពីប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្តនានា ក្នុងនោះក៏មានអាមេរិកដែរ។

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បន្ថែមបញ្ហាវឹកវរដល់តំបន់ដើមបូព៌ា

លោកJim Mattis រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ អាមេរិក បានថ្លែងសន្ទរកថា បើកកម្មវិធីនេះ ដោយបានលើកឡើងថា “បើសិនជាយើង នៅតែដំកល់ក្នុងចិត្តថា ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ថាជាគោលការណ៍គ្រិះ នៃចំណងសម្ព័ន្ធភាពរបស់យើងទាំងអស់គ្នា ហើយជាប្រយោជន៍រួមនោះ នោះវាច្បាស់ណាស់ ដែលថា ឃាតកម្ម​លើ​រូបលោក ហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី បានធ្វើឲ្យយើងគ្រប់គ្នា មានបារម្ភខ្លាំង”។ លោកMattis បន្តថា “ក្នុងប្រទេសមួយ កាលណាសម្លេងអ្នកប្រឆាំងរិះគន់ ត្រូវបានគេទទួលស្តាប់ នោះមានន័យថា ប្រទេសនោះកាន់តែមានភាពនឹងនរ ចាស់ទុំ ហើយនៅពេលប្រទេសមួយ លែងគោរពច្បាប់ ឬសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ ប្រទេសនោះ នឹងធ្វើឲ្យអន់ថយ ដល់ស្ថិរភាពរបស់តំបន់ទាំងមូល ជាពិសេសតំបន់ដើមបូព៌ានេះ ដែលបញ្ហាស្ថិរភាពកំពុងតែវឹកវរស្រាប់ទៅហើយ”។

សម្តីទាំងអំបាលម៉ាណខាងលើនេះ គឺលោករដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិក បានសំដៅដោយចំពោះ ទៅកាន់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា អំពើឃាតកម្មនេះ គឺជារឿងរ៉ាវ​ធ្ងន់ធ្ងរ​ណាស់ ហើយសហរដ្ឋអាមេរិក បានចាត់វិធានការខ្លះហើយ ដើម្បីដាក់ទណ្ឌកម្ម តួយ៉ាង ដូចជាការដកហូតទិដ្ឋាកា ពីជនជាតិអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត២១នាក់​ ដែលពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​សំណុំរឿងនេះ។ លោក Mattis បានបន្ថែមថា ចំណងសម្ព័ន្ធភាព ត្រូវឈរ លើការទុកចិត្តគ្នា និងតម្លារភាព។ ត្រង់ចំណុចនេះ មានន័យថា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត កំពុងតែធ្វើឲ្យគេបាត់បង់ទំនុកចិត្ត ដោយសារតែរឿងរ៉ាវឃាតកម្មដ៏ព្រៃផ្សៃនេះ។

ឃាតកម្មលើរូបលោកខាស្ហូហ្ស៊ី ធ្វើឲ្យគេលែងទុកចិត្តអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត

វាជាលើកទីមួយ ដែលលោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ត្រូវប្រឈមមុខ នឹងការរិះគន់ ទាក់ទិននឹង​រឿងរ៉ាវឃាតកម្មនេះ នៅក្នុងវេទិកាអន្តរជាតិបែបនេះ។ ប្រទេសដែលចូលរួមក្នុងវេទិកានេះទាំងអស់ សុទ្ធតែបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភ និងចោទសួរ ថាតើរឿងរ៉ាវឃាតកម្មនេះ នឹងធ្វើឲ្យមានផលវិបាកអ្វីខ្លះ?​ ហើយថាតើអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត នឹងដោះសាររបៀបណាខ្លះ ទៅនឹងមតិសារធារណៈអន្តរជាតិ។

លោក Adel al-Jubeir រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បាននិយាយក្នុងទឹកមុខស្មើថេង ថា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត មិនពេញចិត្ត នឹងអាកប្បកិរិយា របស់បណ្តាញព័ត៌មានទាំងឡាយ​ ដែលចុះផ្សាយផ្តេសផ្តាស និងលម្អៀង ទាក់ទិននឹងរឿងរ៉ាវឃាតកម្មនេះ ទាំងដែលលទ្ធផលស៊ើបអង្កេត មិនទាន់ដឹងច្បាស់លាស់ផង។

ត្រង់ចំណុចនេះ យើងទទួលស្គាល់ ថាមានការចុះផ្សាយច្រើនមែន តែជាទូទៅ ប្រភពព័ត៌មាន ដែលបានគឺបណ្តាញព័ត៌មាន ជាពិសេសនៅតួកគី គឺគេបានប្រភពពីអាជ្ញាធរ និងក្រុមស៊ើបអង្កេតរបស់តួកគី។ ផ្ទុយទៅវិញ គឺអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ខ្លួនឯងទេ ដែលក្រឡះសំដីរហូត ម្តងថានៅរស់ ម្តងថាស្លាប់។ ម្តងថាស្លាប់ដោយសារ​វាយតប់គ្នា ម្តងថាជាអំពើឃាតកម្ម តែធ្វើឡើងដោយចិត្តឯង គ្មានការបញ្ជាពីថ្នាក់លើទេ ហើយចុងក្រោយមកទៀត ក៏ទទួលស្គាល់ថា​ជាឃាតកម្ម ដែលមានលក្ខណៈរៀបគំរោងគិតទុកជាមុខ យ៉ាងល្អិតល្អន់។ អញ្ចឹង យើងឃើញថា រឿងរ៉ាវនេះ ទោះចង់មិនចង់ គឺធ្វើឲ្យគេ លែងទុកចិត្តអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​ហើយ ព្រោះមិនដឹងថា ពេលណា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និយាយពាក្យពិត។

ដោយឡែក ទាក់ទិននឹងជនសង្ស័យទាំង១៨នាក់ ដែលចាប់ខ្លួនបាន លោករដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត រូបនេះ បានប្រកាសថា នឹងត្រូវធ្វើការជំនុំជំរះ នៅក្នុងប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។ ចំណុចនេះ យើងមិនទាន់មានប្រតិកម្មយ៉ាងណាទេ ពីភាគីតួកគី ព្រោះថាហេតុការណ៍ឃាតកម្ម បានកើតឡើង លើទឹកដីតួកគី​ ដូច្នេះ តួកគីអាចទាមទារឲ្យជំនុំជំរះ នៅតុលាការគេ។ យ៉ាងណាមិញ កាលពី២ថ្ងៃមុននេះ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​តួកគី បាន​រន្ធាន់​ទៅ​ភាគី​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ត្រូវតែប្រាប់អត្តសញ្ញាណមនុស្សទាំង១៨នាក់នោះ ថាជានរណា មិនមែនប្រកាសថាចាប់បាន តែស្ងាត់ឈឹង មិនដឹងថាចាប់អ្នកណានោះទេ។ ជារួមទៅ គឺមានសំណូរ ចម្ងល់ច្រើនណាស់ ដែលអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត នៅអែរអង់ មិនព្រមឆ្លើយ។

“ត្រូវតែបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅយេម៉ែន!”

ក្រៅពីបញ្ហាជុំវិញអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនេះ នៅមានរឿងជាច្រើន ដែលអង្រួនដំបន់ដើមបូព៌ានេះ ក្នុងនោះមានដូចជាសង្រ្គាមនៅយេម៉ែន ជម្លោះជាមួយនឹងកាតា បញ្ហាអ៊ីរ៉ង់ និងស៊ីរី ជាដើម។​ តាំងពីដើមមក សហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាដៃគូសម្ព័ន្ធមិត្ត របស់ប្រទេសតំបន់ឈូងសមុទ្រពេក្ស ក្នុងការការពារនិងរក្សាស្ថិរភាព។ ​តំបន់ដើមបូព៌ា កំពុងជួបរឿងអស្ថិរភាពច្រើនខ្លាំងណាស់បច្ចុប្បន្ននេះ។ អាមេរិក ដែលកន្លងមកជាមេធំ ចាត់ចែងការពារសន្តិសុខ ធ្វើអាជ្ញាកណ្តាល សម្រុះសម្រួលជាដើម តែមកដល់ពេលនេះ ហាក់ដូចជាចាប់លែងឈ្នះ ធ្វើអ្វីលែងបាន។

សង្រ្គាមនៅយេមែន ជាង៣ឆ្នាំមកនេះ សម្លាប់មនុស្សអស់ ប្រមាណ១សែននាក់ហើយ ហើយ​បច្ចុប្បន្ន ប្រជាជនយេម៉ែន កំពុងរស់នៅក្នុងការលំបាកវេទនាជាទីបំផុត ដោយសារ​តែ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ព័ទ្ធជិត ហើយទំលាក់គ្រាប់បែកពីលើទៀត។ ទាក់ទិននឹងសង្រ្គាមនៅយេម៉ែននេះ លោក Mattis បាននិយាយថា គ្រប់សង្រ្គាមទាំងអស់ ត្រូវតែមាន​ទីបញ្ចប់។ លោកបន្តថា វាដល់ពេលហើយ ដែលត្រូវបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមនេះ ហើយ​ងាក​មក​ចរចាគ្នា ផ្សះផ្សារគ្នា។ រដ្ឋមន្ត្រីអាមេរិករូបនេះ អះអាងថា ការចរចា នឹងចាប់ផ្តើមជាថ្មីនៅខែវិច្ឆិកា។

ទាក់ទិនជម្លោះជាមួយកាតាវិញ លោក Jim Mattis បានអំពាវនាវ ឲ្យប្រទេសអារ៉ាប់ទាំងអស់ ត្រូវបំភ្លេចចោលនូវភាពមិនចុះសម្រុងនេះ ហើយងាកមកបើកទំព័រថ្មី​ដើម្បីចាប់ដៃគ្នា។ លោកថា ត្រូវតែស្រុះស្រួលគ្នា នៅផ្ទៃក្នុង នៃក្រុមប្រឹក្សាសហប្រតិបត្តិការឈូងសមុទ្រ។

“រុស្ស៊ី មិនអាចជំនួសអាមេរិកបានទេ​!”

ដោយឡែក ទាក់ទិននឹងសង្រ្គាមនៅស៊ីរី លោក Mattis បានក្រើនរំលឹកប្រទេសអារ៉ាប់ទាំងអស់ថា ត្រូវចងចាំទុកថា រុស្ស៊ី មិនអាចមកជំ​នួសអាមេរិក ក្នុងកិច្ចការពារស្ថិរភាពតំបន់នេះបានទេ។ ព្រោះហេតុអ្វី ? លោករដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិក ពន្យល់ថា ករណីសង្រ្គាមនៅស៊ីរី បានធ្វើឲ្យគ្រប់គ្នា ឃើញច្បាស់ ពីចរិក ឱកាសនិយម របស់រុស្ស៊ី។ រុស្ស៊ីឃើញឱកាសចូលមកធ្វើអន្តរាគមន៍ បញ្ជូនទ័ពនិងសព្វាវុធ មកក្នុងតំបន់ បើទោះបីជាត្រូវទៅការពាររបបដឹកនាំបាឆាអាល់ អាសាដ ដែលសម្លាប់ធ្វើបាបប្រជាជនស៊ីរីក៏ដោយ។

ត្រង់ចំណុចនេះ មានន័យថា រុស្ស៊ី គ្មានចិត្តស្មោះ គ្មានការទទួលខុសត្រូវ ដើម្បីការពារស្ថិរភាពសន្តិសុខដល់ដើមបូព៌ា ដូចអាមេរិកទេ។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា រុស្ស៊ីមិនអាចមកជំនួសអាមេរិកបានទេ ព្រោះសម្ព័ន្ធភាពរបស់អាមេរិក ដែលមានជាមួយដើមបូព៌ា ជាសម្ព័ន្ធភាព​ស្មោះ មានតម្លារភាព ហើយទៀងទាត់យូរអង្វែង នឹងឈរលើគោលការនៃ​សតិសប្បជញ្ញៈមនុស្សជាតិ មិនមែនសម្លឹងតែប្រយោជន៍តែម្ខាងនោះទេ៕

Google ផ្តាច់​កិច្ចសហការ​ជាមួយ Huawei បង្ក​នូវ​​ផលវិបាក​អ្វីខ្លះ ?

លោកដូណាល់ ត្រាំថា៖ “បើអ៊ីរ៉ង់ ​ចង់​ប្រយុទ្ធ​ជាមួយ​អាមេរិក ​អ៊ីរ៉ង់​នឹង​រលាយ​​ជា​ស្ថាពរ​”

បក្សប្រឆាំង​អូស្ត្រាលី ​ទំនងជា​ឈ្នះ​ការបោះឆ្នោត​សភានាអាណត្តិ​នេះ​

ដើមបូព៌ា៖ លោក ត្រាំ ចង់បើក​ផ្លូវចរចា តែ​អ៊ីរ៉ង់​បិទទ្វារ

បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្ម លោកដូណាល់ ត្រាំប្រកាសសង្រ្គាមបច្ចេកវិទ្យាជាចំហប្រឆាំងនឹងចិន

បារាំង​បើក​យុទ្ធនាការ​ប្រឆាំង​ការផ្សាយ​បន្ត​ផ្ទាល់​វីដេអូ​​ហិង្សា​និង​ជ្រុលនិយម លើ​អ៊ីនធ័រនែត

មហោស្រព​ភាពយន្ត​​កានបើកសម្ពោធ​ជាមួយ​វត្តមាន​របស់​សមិទ្ធិករ​ខ្មែរ លោក​ប៉ាន់ រិទ្ធី

តំបន់​ដើម​បូព៌ា​ឡើង​សម្ពាធ​ក្រោយមា​ន​ "វិច្ឆេទកម្ម" ​ប្រឆាំង​នាវា​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត

ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ កំពុង​ក្លាយ​ជា​ប្រធានបទ​ស្នូល​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ

បារាំង៖ប្រតិបត្តិការរំដោះចំណាប់ខ្មាំងនៅបួគីណាហ្វាសូបានរំដោះចំណាប់ថ្នូរ ៤នាក់ និងស្លាប់ទាហានបារាំង ២នាក់

កូរ៉េខាងជើងបាញ់​សាកល្បង​មីស៊ីល៖តើ​លោកដូណាល់ ត្រាំ​អត់ធ្មត់​​ដល់ពេលណា?

សង្រ្គាមប៉ាកការវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់កំពុងបន្តមានយ៉ាងផុសផុលជុំវិញកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ ២០១៥

នៅពេល​មនុស្ស​ជា​ដើមហេតុ នៃ​ការរលាយផុតពូជ នៃ​ជីវិតសត្វ និង​រុក្ខជាតិ

វិបត្តិ​ហ្កាហ្សា ៖ ក្រុមប្រដាប់​អាវុធ​ប៉ាឡេស្ទីន​ព្រម​គោរព​បទ​ឈប់​បាញ់​ ជាមួយអ៊ីស្រាអែល

ព្រះចៅ​ម៉ាហា វិជ្ជរ៉ាឡុងកន ឡើង​គ្រង​រាជ្យ​សម្បត្តិ ជា​ព្រះមហាក្សត្រ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​ថៃ

អង្គការRSF៖ ការស្អប់​រើសអើង​ជំរុញ​ឲ្យ​មាន​អំពើហិង្សា​កាន់តែ​ច្រើន​ទៅលើ​អ្នកកាសែត

ខួប៥០០ឆ្នាំ​នៃមរណភាព​វិចិត្រករ ឡេអូណា ដឺ វ៉ាំងស៊ី ទាញ​បារាំង-អ៊ីតាលី​ឱ្យ​ខិត​រក​គ្នា​វិញ

ក្រោយការប៉ុនប៉ង​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ​ វ៉េណេស៊ុយអេឡា​រងសម្ពាធ​កាន់តែខ្លាំង

អេស្ប៉ាញ៖ បោះឆ្នោតសភា ក្នុងបរិយាកាស​វិបត្តិ​នយោបាយ​ធ្ងន់ធ្ងរ

តើ​ការ​ប្រើ​ទណ្ឌកម្មប្រេង​ដើម្បី​ខ្ទប់​ដង្ហើម​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​អាច​បង្ខំ​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​​ឲ្យ​ចុះ​ចេញ​ពី​អំណាច​ឬ​ទេ?