rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​បារម្ភ​​ខ្លាំង​ពី​ស្ថានភាព​សុខភាព​របស់​លោក​ម៉ាមូដ អាបាស់?

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

នៅ​ដែនដី​ប៉ាឡេស្ទីន ក្តី​បារម្ភ​កំពុង​កើត​មាន​ខ្លាំង​នៅ​ជុំវិញ​ស្ថានភាព​សុខភាព​របស់​លោក​ប្រធាន​រដ្ឋអំណាច​ម៉ាមូដ អាបាស់។ តាំង​ពី​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ទី២០ ឧសភា លោក​អាបាស់​ត្រូវ​បាន​គេ​ដឹក​ចូល​ពេទ្យ​ជា​ថ្មី​ដើម្បី​សម្រាក​ព្យាបាល​ជម្ងឺ។ ទោះ​បី​ជា​ប្រភព​ផ្លូវការ​បាន​ធានា​ពី​ស្ថានភាព​សុខភាព​មិន​ធ្ងន់ធ្ងរ​របស់​លោក​អាបាស់​ក៏​ដោយ ក៏​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ទូទៅ​កំពុង​ខ្វាយខ្វាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង។

អ្វី​ដែល​ពួក​គេ​បារម្ភ​ខ្លាំង គឺ​ស្ថានការណ៍​ច្របូកច្របល់​នៅ​ដែនដី​ប៉ាឡេស្ទីន បើ​អត់​ពី​លោក​អាបាស់។ ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លោក​អាបាស់​ជា​បុគ្គលសំខាន់​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន?

វា​ពិត​ជា​មិន​ធម្មតា​ដែល​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍ លោក​ប្រធាន​រដ្ឋអំណាច​ប៉ាឡេស្ទីន​ម៉ាមូដ អាបាស់​បាន​ចូល​សម្រាក​ព្យាបាល​ជម្ងឺ​ក្នុង​មន្ទីរពេទ្យ​ដល់​ទៅ ៣ដង។ នៅ​ពីរ​លើក​ដំបូង ជា​ការ​វះ​កាត់​ត្រចៀក ហើយ​នៅ​លើក​នេះ ជា​ការ​ព្យាបាល​ជម្ងឺ​ផ្តាសាយ និង​មាន​ការ​ចុកចាប់​នៅ​ដើមទ្រូង។ អ្វី​ដែល​ប្រភព​ផ្លូវការ​ចង់​បញ្ជាក់​នោះ​គឺ​ថា លោក​អាបាស់​គ្មាន​ជម្ងឺ​អ្វី​ធ្ងន់ធ្ងរ​ដែល​គួរ​ឲ្យ​បារម្ភ​ទេ។ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី ស្ថានភាព​សុខភាព​របស់​លោក​អាបាស់​បាន​និង​កំពុង​ធ្វើ​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ទូទៅ​ព្រួយបារម្ភ​យ៉ាង​ក្រែលែង។ ពាក្យ​ចចាមអារ៉ាម​ដែល​គេ​បាន​ឮ​ចេញ​ពី​បបូរមាត់​ប៉ាឡេស្ទីន​ភាគ​ច្រើន​នោះ​គឺ​ថា បើ​មាន​រឿង​អាក្រក់​កើត​ឡើង​ដល់​ជីវិត​របស់​លោក​អាបាស់ ស្ថានការណ៍​នឹង​ច្បាស់​ជា​ច្របូលច្របល់​ខ្លាំង។

មាន​អាយុ ៨៣ឆ្នាំ និង​ក្រៅ​ពី​ជា​ប្រធាន​រដ្ឋអំណាច​ប៉ាឡេស្ទីន លោក​ម៉ាមូដ អាបាស់​ក៏​ជា​ប្រធាន​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​ហ្វាតា​ដែរ។ គួរ​រម្លឹក​ជូន​ថា​សព្វថ្ងៃ​នេះ ដែនដី​ប៉ាឡេស្ទីន​កំពុង​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​ពីរ គឺ​ចលនា​ហ្វាតា​នៅ​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី និង​ចលនា​ហាម៉ាស់​នៅ​តំបន់​ហ្កាហ្សា។ គេ​អាច​ប្រដូច​ចលនា​ហាម៉ាស់ និង​ចលនា​ហ្វាតា​ទៅ​នឹង​បក្សនយោបាយ​ដែល​មាន​គោលជំហរ និង​កម្មវត្ថុ​នយោបាយ​មិន​ដូច​គ្នា​ទេ ពិសេស​នៅ​ក្នុង​កិច្ចចរចា​ស្វែង​រក​សន្តិភាព​ជាមួយ​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល។ ភាព​ប្រទូស្ត្រាយ​ខ្លាំង​រវាង​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​ទាំង​ពីរ​បាន​កើត​ឡើង​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៧ ក្រោយ​ពី​ពួក​ហាម៉ាស់​បាន​បណ្តេញ​ពួក​ហ្វាតា​ចេញ​ពី​តំបន់​ហ្កាហ្សា។

អ្វី​ជា​ការ​កត់សម្គាល់ ហ្វាតា​ជា​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​កណ្តាលនិយម​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ និង​ដែល​អ៊ីស្រាអែល​បាន​ចាត់​ទុក​ជា​ដៃគូ​ចរចា​តែ​មួយ​គត់​ដើម្បី​ស្វែង​រក​សន្តិភាព។ រីឯ​ហាម៉ាស់​ជា​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​និយមជ្រុល​ដែល​ប្រកាន់​ជំហរ​ដាច់​ខាត​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ដែនដី​ស្របច្បាប់​របស់​អ៊ីស្រាអែល និង​ត្រូវ​បាន​ប្រទេស​បស្ចិមលោក​មួយ​ចំនួន ដូច​យ៉ាង​អាមេរិក​ចាត់​ទុក​ជា​ចលនា​ភេរវនិយម។ ជា​រឿយៗ ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​ទំាង​ពីរ​នេះ​តែងតែ​ព្យាយាម​ចរចា​គ្នា​ដើម្បី​អាច​បង្កើត​ឲ្យ​បាន​នូវ​រដ្ឋាភិបាល​ឯកភាពជាតិ​មួយ​តំណាង​ឲ្យ​ប៉ាឡេស្ទីន​ទាំង​មូល។ សូម​ជម្រាប​ជូន​ថា លោក​ម៉ាមូដ អាបាស់​បាន​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​ប្រធាន​រដ្ឋ​អំណាច​ប៉ាឡេស្ទីន​ដំបូង​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០០៥ សម្រាប់​អាណត្តិ ៤ឆ្នាំ ពោល​តាំង​ពី​ការ​ចែកឋាន​របស់​លោក​យ៉ាសេ អារ៉ាហ្វាត។

តែ​ដោយ​មិន​អាច​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធាន​ថ្មី​បាន​ដោយសារ​តែ​ភាព​ប្រេះឆា និង​ភាព​ជាប់គាំង​នយោបាយ​ផ្ទៃក្នុង តំណែង​ប្រធាន​រដ្ឋអំណាច​ប៉ាឡេស្ទីន​មួយ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​បន្ត​ស្ថិត​ក្នុង​ដៃ​របស់​លោក​អាបាស់​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។ ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​ទូទៅ​មិន​ជំទាស់​នឹង​ការ​មាន​ប្រធាន​រដ្ឋអំណាច​ថ្មី​ចូល​ជំនួស​លោក​អាបាស់​ទេ តែ​បញ្ហា​នៅ​ត្រង់​ថា​មក​ទល់​ពេល​នេះ គេ​នៅ​មិន​ទាន់​ឃើញ​មាន​បេក្ខជន​លេច​ធ្លោ​ណា​ម្នាក់​ដែល​អាច​ទទួល​យក​បាន ហើយ​រូប​លោក​អាបាស់​ខ្លួន​ឯង​ក៏​មិន​ដែល​បាន​និយាយ​ពី​ឈ្មោះ​ឥស្សរជន​ណា​ម្នាក់​ដែល​អាច​ស្នង​តំណែង​ពី​លោក​ដែរ។ នៅ​ត្រង់​ចំណុច​នេះ​មាន​ការ​លើក​ឡើង​ថា មិនមែន​គ្មាន​ឥស្សរជន​ដែល​អាច​ឡើង​ជំនួស​កន្លែង​លោក​អាបាស់​បាន​ទេ តែ​មក​ពី​រូប​លោក​អាបាស់​ខ្លួន​ឯង​ព្យាយាម​មិន​ចង់​ជ្រើសតាំង​អ្នក​ថ្មី។

ពិត​ណាស់ ការ​បន្ត​រក្សា​ទុក​មនុស្ស​ដដែល​ឲ្យ​ដឹកនាំ​អាច​គ្រាន់​បើ​ជាង​យក​មនុស្ស​ថ្មី​ទៅ​ជំនួស តែ​គេ​មិន​ប្រាកដ​ថា ការ​ដាក់​មនុស្ស​ថ្មី​ជំនួស​មនុស្ស​ចាស់​មិន​ច្បាស់​ជា​អន់​ជាង​អ្នក​កាន់តំណែង​ដុះស្លែ​នោះ​ទេ។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ស្ថានភាព​សុខភាព​របស់​លោក​អាបាស់​កំពុង​បន្ត​ជា​ក្តីបារម្ភ​របស់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ក៏​ដូច​ជា​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។ សម្រាប់​ពួក​គេ ការ​បាត់បង់​លោក​អាបាស់​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ថានការណ៍​ច្របូកច្របល់​ខ្លាំង។ ពិត​ណាស់​ថា​ជាមួយ​លោក​អាបាស់ ប៉ាឡេស្ទីន​នៅ​មិន​ទាន់​អាច​រក​បាន​សន្តិភាព​ជាមួយ​អ៊ីស្រាអែល និង​នៅ​មិន​ទាន់​អាច​បង្រួបបង្រួម​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​ទាំង​ពីរ​មែន តែ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់ លោក​អាបាស់​នៅ​បន្ត​ជា​អ្នកតំណាង​ប៉ាឡេស្ទីន​ស្រប​ច្បាប់​ដែល​អ៊ីស្រាអែល​បន្ត​និយាយ​រក និង​ដែល​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ទទួល​ស្គាល់​ពេញ​មាត់។

តែ​អ្វី​ដែល​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ចង់​បាន​ជា​អាទិភាព​នៅ​ចំពោះ​មុខ គឺ​ការ​បង្រួបបង្រួម​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​ទាំង​ពីរ​ដោយ​ខាន​ពុំ​បាន ព្រោះ​ថា បើ​រវាង​គ្នា​ឯង​នៅ​មិន​ទាន់​អាច​និយាយ​ចុះ​សម្រុង​គ្នា​ផង តើ​ធ្វើ​ដូចម្តេច​នឹង​មាន​ទឹកមាត់​ប្រៃ​អាច​ទៅ​និយាយ​ជាមួយ​អ្នក​ផ្សេង​ដើម្បី​អាច​ឲ្យ​គេ​ជឿ​ទុក​ចិត្ត​បាន៕

​អ្នក​នយោបាយ​​បារាំង ប្រមូល​ផ្តុំគ្នា​ប្រឆាំង​នឹង​ការរើសអើង​ជាតិ​ជ្វីហ្វ

សេដ្ឋកិច្ច និង​ឥទ្ធិពល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​មួយជុំ​តំបន់អាស៊ី​របស់​រាជទាយាទ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​បេន សាលម៉ាន

ការ​ព្យាករណ៍​សេដ្ឋកិច្ច​សាកល​​​សម្រាប់​​​​ឆ្នាំ​​​២០១៩​​

ហេតអ្វី​បានជា​អូស្ត្រាលី​ ខិតខំ​ពង្រឹង​វិស័យ​ការពារជាតិ​ខ្លាំងម្ល៉ោះ​?

តើ​ជំនួប​លើក​ទី២​ រវាង​លោកត្រាំ​ និង​គីម ជុងអ៊ុន​ អាច​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​កូរ៉េ​បានទេ​?

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតជួយប៉ាគីស្ថាន​ដើម្បី​បំពេញ​កម្មវត្ថុ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ខ្លួនឯង ?

សេដ្ឋវិទូ​បារាំង​ Thomas Piketty ​៖ មូលធន​សតវត្សរ៍​ទី​២១​

តើ​វិបត្តិ​អត្រាកំណើត​ធ្លាក់ចុះ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ គឺជា​កំហុស​របស់​ស្ត្រី​ជប៉ុនមែន​ឬទេ​?

Huawei ៖ ​ជម្រើស​ដ៏ស្មុគស្មាញ​សម្រាប់​អឺរ៉ុប

៤០ឆ្នាំ​ក្រោយ​បដិវត្ត​អ៊ីស្លាម អ៊ីរ៉ង់​បន្ត​ស្ថិ​ត​ជា​ប្រទេស​មហាអំណាច​ឈីអ៊ីត​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា

អេស្តូនី៖​ សង្គម​​បច្ចេកវិទ្យា​ (E-Nation)​ ដំបូង​​គេ​​របស់​​ពិភពលោក​​​

បារាំងឈឺក្បាល ថាតើ​ត្រូវ​យក​ពួក​ជីហាត​ជនជាតិបារាំង​ ពី​​ស៊ីរី​​ចូល​ស្រុក​វិញ ឬ​យ៉ាងណា?

តើភេរវកម្ម​លើ​វិហារ​កាតូលិក​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរការ​សន្តិភាព​នៅ​ខាងត្បូង​ហ្វីលីពីន​ឬទេ?

បារាំង-អេហ្ស៊ីប៖​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លោកម៉ាក្រុង​លើក​យក​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស​ទៅ​និយាយ​ជាមួយ​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី?

ទ្រឹស្ដី​របស់​កាល់ម៉ាក្ស៍​ និង​ បច្ចុប្បន្នភាព​សេដ្ឋកិច្ចសាកល​

តើ​ជំនួបពូទីន-អាបេ ​លើក​នេះ​​ ដែល​ជប៉ុន​ថា ​មានន័យ​ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ​ បាន​ចប់​ទៅដោយ​លទ្ធផល​យ៉ាងណា?​

តើសន្ធិសញ្ញាបារាំង-អាល្លឺម៉ង់ ចែងអំពីអ្វីខ្លះ ?

យុទ្ធសាស្រ្ត​ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក៖ ​អាស៊ាន​អាច​ក្លាយជា​ចំណុចស្នូល ​តែ​ក៏អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​បែកបាក់

កូឡំប៊ី៖​តើ​កិច្ចចរចា​សន្តិភាព​ជាមួយ​ចលនា​ឧទ្ទាម « កងទ័ពរំដោះជាតិ » ត្រូវ​ចប់​ត្រឹម​នេះ ឬ?

ប្រទេស​ដែលប្រព័ន្ធ​សុខាភិបាល​មាន​ និង​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាព​បំផុត​