rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

ដើមបូព៌ា៖​កំហឹង​របស់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ប្រឆាំង​អ៊ីស្រាអែល​កំពុង​បន្ត​មាន​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

នៅ​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ក្នុង​ដែនដី​ប៉ាឡេស្ទីន ការ​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​យ៉ាង​ហិង្សា​រវាង​ហ្វូងបាតុករ​ប៉ាឡេស្ទីន និង​កម្លាំង​ទាហាន​អ៊ីស្រាអែល​នា​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី១៤ ឧសភា​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​ស្លាប់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ជិត ៦០នាក់ និង​របួស​ធ្ងន់ស្រាល​យ៉ាង​តិច ២ ៤០០នាក់​ផ្សេង​ទៀត។ ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១៦ ឧសភា​ជា​ថ្ងៃ​តានតឹង​ថ្មី ព្រោះ​ជា​ថ្ងៃ​ដែល​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​រស់ក្នុង​តំបន់​ហ្កាហ្សា និង​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី​ប្រារព្ធ​ថ្ងៃ « ណាក្បា » ឬ​ប្រែ​ថា « មហន្តរាយ »។

មួយ​ថ្ងៃ ក្រោយ​អំពើហិង្សា​សម្លាប់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ពី​កម្លាំង​ទ័ពអ៊ីស្រាអែល ប្រតិកម្ម និង​វិធានការ​ពី​បរទេស​កំពុង​បន្ត​មាន​ជា​បន្តបន្ទាប់។ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​គ្រោង​នឹង​កោះប្រជុំ​បន្ទាន់​មួយ​តាម​សំណើ​របស់​ប្រទេស​កូវ៉ែត​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១៥ ឧសភា។

កិច្ចប្រជុំ​របស់​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​គ្រាន់​តែ​ជា​កិច្ចប្រជុំ​មួយ​ធ្វើ​ឲ្យ​ល្អ​មើល​ប៉ុណ្ណោះ ដោយ​គេ​មិន​បាន​ទន្ទឹង​រង់ចាំ​លទ្ធផល ឬ​សេចក្តី​សម្រេច​អ្វី​ធំដុំ​ទេ។ នេះ​ក៏​ដោយសារ​តែ​គ្រប់​គ្នា​បាន​ដឹង​មុន​ថា អាមេរិក​ដែល​ជា​សមាជិក​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​សមាជិក​ទាំង ១៥ប្រទេស​នឹង​ប្រើ​សិទ្ធិ​វ៉េតូ។ កុំ​ថា​ឡើយ​សេចក្តីសម្រេច​ថ្កោលទោស​អ៊ីស្រាអែល​ក្នុង​បទ​បាញ់​សម្លាប់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ដែល​មាន​តែ​ដំបង និង​ដុំថ្ម និង​ទាមទារ​ឲ្យ​បើក​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ឯករាជ្យ​មួយ សូម្បី​តែ​សេចក្តីសម្រេច​សម្តែង​ក្តីបារម្ភ និង​ចូលរួម​សោកស្តាយ​ក្នុង​រឿង​ដ៏​សោកសៅ​មួយ​នេះ​ក៏​អាមេរិក​បាន​បោះឆ្នោត​ប្រឆាំង​ដែរ។

សូម​ជម្រាប​ជូន​ថា​នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី១៤ ឧសភា សមាជិក​ចំនួន ២ភាគ៣ នៃ​សមាជិក​ទាំង ១៥ ប្រទេស​នៃ​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​បាន​សម្តែង​ក្តី​ព្រួយបារម្ភ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​ការ​មិន​អនុវត្តន៍​តាម​សេចក្តីសម្រេចចិត្ត​លេខ ២០១៦ ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​បិទបញ្ចប់​ការ​ធ្វើ​អាណានិគម​លើ​ដែនដី​ដែល​ប៉ាឡេស្ទីន​កំពុង​ទាមទារ​បង្កើត​អនាគត​រដ្ឋ​របស់​ខ្លួន។ សេចក្តីសម្រេចចិត្ត​នេះ​ត្រូវ​បាន​អាមេរិក​ក្នុង​ជំនាន់​លោក​បារ៉ាក់ អូបាម៉ា​បោះឆ្នោត​អនុប្បវាទ តែ​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​សមាជិក ១៤ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត។

នៅ​ក្នុង​លិខិត​មួយ​សរសេរ​ទៅ​កាន់​លោក​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ Antonio Guterres ក្នុង​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី១៤ ឧសភា​ដដែល សមាជិក ១០ប្រទេស មាន​បូលីវី ចិន កូឌីវ័រ ហ្គីណេអេក្វាទ័រ បារាំង កាហ្សាស្ថាន កូវ៉ែត ហូឡង់ ប៉េរូ និង​ស៊ុយអែត​បាន​ជំរុញ​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​ឲ្យ​គាំទ្រ​លើ​គ្រប់​សេចក្តីសម្រេច​ទាំង​អស់​ដែល​បាន​អនុម័ត​កន្លង​មក បើ​ពុំ​នោះ​សោត​ទេ វា​នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​ខូច​ដល់​ជំនឿ​ទុកចិត្ត​របស់​ប្រព័ន្ធអន្តរជាតិ។

គឺ​ដោយ​អវត្តមាន​សេចក្តីសម្រេចចិត្ត​ថ្កោលទោស​លើ​អំពើហិង្សា​ពី​សំណាក់​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​នា​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី១៤ ឧសភា​ទើប​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ​បាន​កោះ​ប្រជុំ​បន្ទាន់​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១៥ ឧសភា​តាម​សំណើ​របស់​ប្រទេស​កូវ៉ែត។ ពិត​ណាស់ គេ​មិន​បាន​រង់ចាំ​អ្វី​ធំដុំ​ទេ តែ​នេះ​ជា​កាតព្វកិច្វ ហើយ​ការ​ដែល​អាមេរិក​តែ​ម្នាក់​ឯង​ចេះ​តែ​បន្ត​ប្រើ​វ៉េតូ​ដើម្បី​ការពារ​អ៊ីស្រាអែល​គ្រប់​ពេល ទោះ​អ៊ីស្រាអែល​ខុស​ក៏​ការពារ ត្រូវ​ក៏​ការពារ​ជា​សក្ខីកម្ម​មួយ​ដែល​បញ្ជាក់​ពី​ភាព​កាន់​តែ​ឯកោ​របស់​អាមេរិក​ខ្លួន​ឯង រួម​ទាំង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​អ៊ីស្រាអែល​នៅ​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ។

តួកគី និង​អាហ្រ្វិកខាងត្បូង​សម្រេច​ដក​អគ្គរដ្ឋទូត​របស់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​អ៊ីស្រាអែល

លោក​ប្រមុខរដ្ឋ​អំណាច​ប៉ាឡេស្ទីន​ម៉ាមូត អាបាស់​បាន​ហ៊ាន​ប្រើ​ពាក្យ « សម្លាប់រង្គាល »។ សម្លាប់​រង្គាល​ព្រោះ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី១៤ ឧសភា​ជា​ថ្ងៃ​ដែល​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​យ៉ាង​សម្បើម​នៃ​ជម្លោះ​អ៊ីស្រាអែល ប៉ាឡេស្ទីន​គិត​តាំង​ពី​ក្រោយ​សង្រ្គាម​នា​រដូវក្តៅ​ឆ្នាំ ២០១៤ ក្នុង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ដែល​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​ហាម៉ាស់។ តែ​សម្រាប់​លោក​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល​នេតាន់យ៉ាហ៊ូ ក៏​ដូច​ជា​រដ្ឋបាល​អាមេរិក​របស់​លោក​ត្រាំ​បាន​ចាត់​ទង្វើ​របស់​ទាហាន​អ៊ីស្រាអែល​ថា ជា​វិធានការ​ការពារ​ខ្លួន​ប្រឆាំង​នឹង​ពួក​ភេរវជន​នៃ​ចលនា​ហាម៉ាស់។ គួរ​រម្លឹក​ជូន​ថា ចលនា​ប៉ាឡេស្ទីន​មួយ​នេះ​ដែល​អ៊ីស្រាអែល និង​អាមេរិក​ចាត់​ទុក​ជា​ចលនា​ភេរវនិយម​ធ្លាប់​បាន​ធ្វើ​សង្រ្គាម​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​ចំនួន ៣ដង​គិត​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០០៨។

បន្ទាប់​ពី​ប៉ាឡេស្ទីន ប្រតិកម្ម​ថ្កោលទោស​អ៊ីស្រាអែល​ខ្លាំងៗ​ក៏​មាន​ពី​ប្រទេស​តួកគី និង​អាហ្រ្វិកខាងត្បូង​ដែល​បាន​សម្រេចចិត្ត​កោះហៅ​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​របស់​ខ្លួន​ប្រចាំ​អ៊ីស្រាអែល​ឲ្យ​ត្រឡប់​ចូល​ស្រុក​វិញ។ ថ្លែង​ពី​ទីក្រុង​ឡុងដ៏​ដែល​លោក​កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច ប្រធានាធិបតី​តួកគី​អ៊ែរដូហ្កាន​បាន​ចោទ​អ៊ីស្រាអែល​ជា​រដ្ឋ​ភេរវនិយម។ « អ្វី​ដែល​អ៊ីស្រាអែល​បាន​ធ្វើ​ជា​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍។ ខ្ញុំ​ថ្កោលទោស​លើ​សោកនាដកម្ម​មនុស្សធម៌​នេះ និង​លើ​អំពើ​ប្រល័យពូជសាសន៍​នេះ ទោះ​បី​វា​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល ឬ​អាមេរិក » នេះ​ជា​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក​អ៊ែរដូហ្កាន។

ប្រតិកម្ម​ថ្កោលទោស​លើ​ទាហាន​អ៊ីស្រាអែល​បាញ់​លើ​បាតុករ​ប៉ាឡេស្ទីន​ក៏​មាន​ពី​លោក​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ម៉ាក្រុង​នៅ​ក្នុង​កិច្ចសន្ទនា​តាម​ទូរស័ព្ទ​ជាមួយ​លោក​ប្រធាន​រដ្ឋអំណាច​ប៉ាឡេស្ទីន​អាបាស់។ លោក​ម៉ាក្រុង​បាន​បញ្ជាក់​ជា​ថ្មី​ពី​ការ​ខកចិត្ត​របស់​បារាំង​ចំពោះ​សេចក្តីសម្រេចចិត្ត​របស់​អាមេរិក​ដែល​បាន​រើ​ស្ថានទូត​របស់​ខ្លួន​ទៅ​ដាក់​ក្នុង​ទីក្រុង​ហ្សេរ៉ុយសាឡិម។ តាម​លោក​ម៉ាក្រុង លក្ខន្តិក​របស់​ទីក្រុង​ហ្សេរ៉ុយសាឡិម​នឹង​ត្រូវ​កំណត់​ដោយ​ភាគី​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​តាម​រយៈកិច្ចចរចា​ក្រោម​ការ​រៀបចំ​របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ។

ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​រៀបចំ​បាតុកម្ម​ដើម្បី​រម្លឹក​ថ្ងៃ « ណាក្បា »« មហន្តរាយ »

ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១៥ ឧសភា​នេះ ភាព​តានតឹង​រវាង​ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល​កំពុង​មាន​កម្រិត​ខ្ពស់ ព្រោះ​ជា​ថ្ងៃ​រម្លឹក​ថ្ងៃ « ណាក្បា » ឬ​ប្រែ​ថា « មហន្តរាយ »។ អ្វី​ទៅ​ដែល​គ្រប់​គ្នា​កំពុង​រង់ចាំ​ក្នុង​ថ្ងៃ​នេះ គឺ​គ្មាន​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ការ​ប្រឈម​មុខ​ដាក់​គ្នា​យ៉ាង​ហិង្សា​ដូច​នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី១៤ ឧសភា។ ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១៥ ឧសភា​នេះ ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​រស់ក្នុង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ដែល​បិទខ្ទប់​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល និង​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី​ដែល​ត្រួតត្រា​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល​រៀបចំ​មហាបាតុកម្ម​ដើម្បី​រម្លឹក​ថ្ងៃ « ណាក្បា » ដែល​ជា​ថ្ងៃ​បង្កើត​រដ្ឋអ៊ីស្រាអែល​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៤៨ និង​ជា​ថ្ងៃ​ដែល​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​រាប់សិបពាន់​នាក់​បាន​ភៀសខ្លួន​ទាំង​ហ្វូង​ចេញ​ពី​ដីកំណើត​របស់​ខ្លួន​កាល​ពី ៧០ឆ្នាំ​មុន។

អ្វី​ដែល​អ៊ីស្រាអែល​រង់ចាំ គឺ​អំពើ​ហិង្សា​គប់​ដុំថ្ម និង​ដំបង​ពី​សំណាក់​បាតុករ​ប៉ាឡេស្ទីន ហើយ​អ្វី​ដែល​ប៉ាឡេស្ទីន​រង់ចាំ​វិញ គឺ​គ្រាប់កាំភ្លើង​របស់​ទាហាន​អ៊ីស្រាអែល។ ដើម្បី​ប្រឈម​នឹង​អំពើហិង្សា​ជា​ថ្មី អ៊ីស្រាអែល​បាន​បន្ថែម​កម្លាំង​នៅ​តាម​ព្រំដែន​ជាមួយ​តំបន់​ហ្កាហ្សា ហើយ​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អ៊ីស្រាអែល​លោក​នេតាន់យ៉ាហ៊ូ​បាន​ព្រមាន​ជា​ថ្មី​ពី​សិទ្ធិ​ការពារ​អធិបតេយ្យ​របស់​អ៊ីស្រាអែល។ ចំណែក​ប្រភព​យោធា​អ៊ីស្រាអែល​បាន​ព្រមាន​ត្រង់ៗ​ថា បើ​មាន​ការ​ប៉ះទង្គិច​ជា​ថ្មី​នៅ​តំបន់​ហ្កាហ្សា ទាហាន​អ៊ីស្រាអែល​អាច​នឹង​ចាត់វិធានការ​ផ្ទាល់​លើ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ចលនា​ហាម៉ាស់។

គួរ​រម្លឹក​ជូន​ឡើង​វិញ​ថា តាំង​ពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ទី៣១ មីនា​មក​ម្ល៉េះ​ដែល​បាតុករ​ប៉ាឡេស្ទីន​រស់​ក្នុង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​បាន​នាំ​គ្នា​ទៅ​បោះ​ទីតាំង​នៅ​តាម​ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​ខណ្ឌចែក​តំបន់​ហ្កាហ្សា និង​ទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល។ កម្មវត្ថុ​របស់​ពួក​គេ គឺ​រៀបចំ​ចលនា​ទាមទារ​សិទ្ធិ​នៃ​ការ​វិលត្រឡប់​របស់​ជនភៀសខ្លួន​ប៉ាឡេស្ទីន​ដែល​បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​ភៀសខ្លួន​ចេញ​ពី​ដីកំណើត​របស់​ខ្លួន​កាល​ពី ៧០ឆ្នាំ​មុន។ តាម​គម្រោង ចលនា​ទាមទារ​នេះ​មាន​រយៈពេល ៦សប្តាហ៍ និង​ដែល​ត្រូវ​បិទបញ្ចប់​នៅ​ថ្ងៃទី១៥ ឧសភា​នេះ៕

ហេតុអ្វី អាមេរិក​ប្រឆាំង​គម្រោង​បង្កើត​តំបន់​គ្មាន​ការហោះហើរ នៅលើ​ព្រំដែន​កូរ៉េទាំងពីរ?

នៅក្រោយ​ការរិះគន់ អូស្ត្រាលី​ប្តូរជំហរ​ពីរឿង​ចង់​ផ្ទេរ​ស្ថានទូត​ទៅ​នៅហ្ស៊េរុយសាឡិម

តើ​លោក​អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីមកំពុង​ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ម៉ាឡេស៊ី?

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ថាមិន​ដែល​មាន​បំណង​សម្លាប់​លោក Jamal Khashoggi ទេ!

ហេតុអ្វី​អាមេរិក​រឹតបន្តឹង​ការនាំចេញ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទៅប្រទេស​​ចិន?

ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​អាមេរិក​ប្រចាំ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​សុំ​លាលែងពី​​តំណែង

IMF៖​កំណើនសេដ្ឋកិច្ច​ក្នុង​លោក​សម្រាប់​ឆ្នាំ ២០១៨ និង ២០១៩ មាន​តិច​ជាង​ការ​ប្រមើលទុក

ចិនចោទ​ប្រធាន​អាំងទែរប៉ូល​ដែលបាត់ខ្លួន ពីបទ​​ពុករលួយ

ប្រេស៊ីល៖​ការបោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​បង្កប់​ដោយ​ភាព​ប្រេះឆា​ក្នុង​សង្គម និងកំណើន​​សម្លេង​របស់​គណបក្ស​ស្តាំនិយមជ្រុល

តើអ្វី​ខ្លះ​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក​ ប៉ុមប៉េអូ នៅតូក្យូ ព្យុងយ៉ាង សេអ៊ូល ?

ណូបែល​សន្តិភាព​ឆ្នាំ​២០១៨ បាន​ទៅ​​លើ​សកម្មជន​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ផ្លូវភេទ​លើ​ស្ត្រី​

ហេតុអ្វីបាន​ជា​ឥណ្ឌា​នៅតែ​ផ្គើន​ចង់ទិញ​ប្រព័ន្ធ​ខែល​មីស៊ីល​រុស្ស៊ី S-400?

បារាំង​ចោទ​អ៊ីរ៉ង់​ពី​បទ​នៅ​ពី​ក្រោយ​គម្រោង​ធ្វើ​ភេរវកម្ម​នៅ​ជាយ​ក្រុង​ប៉ារីស​

របាយការណ៍៖ កំដៅផែនដី​នឹង​កើនឡើង ១,៥អង្សាសេ នៅឆ្នាំ ២០៤០

អាមេរិក​រកឃើញ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​ថ្មី​ជាមួយ​កាណាដា និង​ម៉ិចស៊ិក

ហេតុអ្វី​ សារTwitter​តែ​ប៉ុន្មានម៉ាត់​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក​Musk ខ្ទាតចេញ​ពីតំណែង​ប្រធាន​ក្រុមហ៊ុន​Tesla?

ចោរ​បន្លំ​ចូល​ក្នុង​គណនី ​Facebook ​របស់​អ្នក​ប្រើ ​មិន​តិច​ជាង​៥០​លាន​គណនី

តើ​ព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក​នឹងតែងតាំង បេក្ខជន​ចៅក្រម​តុលាការ​កំពូល ដែល​រងចោទប្រកាន់​ពីរឿងអាស្រូវផ្លូវភេទ?

តើ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោកអ៊ែរដូហ្កាន​នៅ​អាល្លឺម៉ង់​អាច​ជួយ​ស្តារ​ទំនាក់ទំនង​តានតឹង​រវាង​តួកគី និង​អាល្លឺម៉ង់​បាន​ដែរ​ឬទេ?

អ៊ីរ៉ង់ ក្លាយជា​សំណុំរឿង​ស្នូល​នៃ​កិច្ចប្រជុំ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​អ.ស.ប.