rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

៧ឆ្នាំ​ក្រោយ​បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ ប្រជាជន​ទុយនីស៊ី នៅតែ​ប្រឆាំង​តវ៉ា​នឹង​ជីវភាព​ឡើងថ្លៃ

ដោយ ឈាង បុប្ផា

១៤ មករា ២០១១-១៤ មករា ២០១៨ ថ្ងៃ​នេះ​ជា​ខួប​គម្រប់ ៧ ឆ្នាំ​នៃ​ការផ្ទុះ​បដិវត្តន៍​ផ្កាម្លិះ នៅ​ប្រទេស​ទុយនីស៊ី។ កាល​ពី ៧ឆ្នាំ​មុន បដិវត្តន៍​ផ្កាម្លិះ​នៅ​ទុយនីស៊ី បាន​ក្លាយ​ចំណុច​ចាប់ផ្តើម​នៃ​ការឆ្លង​រាលដាល ទៅសឹង​គ្រប់​ប្រទេស នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា។ ជា​កត់សំគាល់ ខួប ៧ឆ្នាំ នៃ​បដិវត្តន៍​ផ្កាម្លិះ នៅ​ទុយនីស៊ី នៅ​ថ្ងៃ​នេះ បានកើត​មាន​ឡើង នៅ​ក្នុង​បរិបទ​មួយ តានតឹង​ខ្លាំង ព្រោះថា ជិត​មួយ​សប្តាហ៍​មកហើយ ពលរដ្ឋ​ទុយនេស៊ី​នៅ​បន្ត​ធ្វើ​បាតុកម្ម ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល ដែល​មិន​បាន​គិតគូរ​ពី​ជីវភាព លំបាក​របស់​ប្រជាជន។

នៅ​ថ្ងៃទី​១៤​មករានេះ ទុយនីស៊ី ប្រារព្ធ​ខួប​៧​ឆ្នាំ​នៃ​បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ ដែល​បាន​ឈាន​ទៅ​ដល់​ការផ្តួល​រំលំ​អំណាច​របស់​លោក ប្រធានាធិបតី​បិន អាលី។ ប៉ុន្តែ ខុស​ពី​ឆ្នាំ​មុនៗ ការប្រារព្ធ​ខួប​នៃ​ជ័យជំនះ​របស់​បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ ឆ្នាំនេះ ធ្វើ​ឡើង​នៅក្នុង​បរិបទ​មួយ​ដ៏តានតឹង នៅ​ទុយនីស៊ី ជា​ទី​ដែល​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​មកហើយ ប្រជាជន​ចុះ​ថ្នល់​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល។ ការទាមទារ​របស់​បាតុករ​ទុយនីស៊ី គឺ​ដូចនៅ​ឆ្នាំ ២០១១ នោះ គឺ​ការងារ សេរីភាព ហើយនិង​ភាពថ្លៃថ្នូ។

បើប្រៀបធៀប​នឹង​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា ដែល​រងបក់បោក​ដោយ​បដិវត្ត​អារ៉ាប់ ទុយនីស៊ី ដែល​ជា​ប្រទេស​ដំបូង​គេ កើតមាន​បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ បានរើ​រួចខ្លួន ចេញ​ពី​វិបត្តិ បាន​លឿន​មុន​គេ គឺ​មិនដូច​នៅ​ស៊ីរី ឬ​លីប៊ី​នោះទេ។ ពលរដ្ឋ​ទុយនីស៊ី​បាន​ធ្វើ​បដិវត្ត​បណ្តេញ បិនអាលី ប្រធានាធិបតី ដ៏ពុករលួយ និង​បក្សពួកនិយម ចេញ​ពីអំណាច និង​ឈ្នះ បាន​ទទួល​​លទ្ធិ​ប្រជាធិបតេយ្យ​មែន ប៉ុន្តែ ទុយនីស៊ី នៅតែ​រង គាបសង្កត់​ដោយ​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច និង​អយុត្តិធម៌​ក្នុង​សង្គម។

នៅ​៧​ឆ្នាំ ក្រោយ​បដិវត្តន៍​ផ្កាម្លិះ ប្រជាជន ទុយនីស៊ី ទទួល​អារម្មណ៍ថា មាន​សេរីភាព​ជាងមុន ប៉ុន្តែ ជាមួយគ្នានោះ គេ​ក៏យល់​ដែរថា ពួកគេ​នៅតែក្រ ដូចមុន ឬ​ក្រ​ជាង នៅមុន​បដិវត្ត​ទៅទៀត។ ដោយសារ​អ្វី ? ប្រជាជន ទុយនីស៊ី នៅតែ ជួប​បញ្ហា​ដដែល ក៏​ដោយសារ​តែ​រដ្ឋាភិបាល​រក្សា​គំរូ​សេដ្ឋកិច្ច ដូចមុន គ្មាន​ផ្លាស់ប្តូរនោះទេ។ ប្រជាជន​នៅតែ​មាន​ជីវភាព​ខ្វះខាត ក្រីក្រ គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ នៅក្នុង​ពេល​ទំនិញ​ចេះ​តែ​ឡើងថ្លៃ។ តាម​អង្គការពលកម្ម​ពិភពលោក ៣៥ភាគរយ​នៃ​យុវជន​ទុយនីស៊ី គ្មាន​ការងារ​ធ្វើនោះទេ។

ខុសពី​ឆ្នាំមុនៗ ដែល​ប្រជាជន​រំលឹក​ខួប​បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ ត្រឹម​ក្នុង​រូបភាព​ជាការជួបជុំ ដើម្បី​រំលឹក​ពី​ជ័យជំនះ​របស់ពួកគេ ក្នុង​ការបណ្តេញ​មេដឹកនាំ​ពុករលួយ ប្រជាជន​ទុយនីស៊ី នៅឆ្នាំនេះ រំលឹក​ខួប​បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ នៅឆ្នាំ​នេះ ក្នុង​បរិបទ​ដ៏តានតឹង។ ដូច​បាន​និយាយ​ខាងដើម ប្រជាជន​ទុយនីស៊ី​បាន​ធ្វើ​បាតុកម្ម​សឹង​គ្រប់​កន្លែង ក្នុង​ប្រទេស​ចាប់តាំង​ពីថ្ងៃ​ចន្ទមក។ បាតុកម្ម ហិង្សា និង​អហិង្សា បាន​ផ្ទុះឡើង ដើម្បី​ប្រឆាំង​តវ៉ា​នឹង​ទំនិញ​ឡើងថ្លៃ ប្រឆាំង​នឹង​នយោបាយ​រឹតត្បិត​ថវិកា ជាពិសេស បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋាភិបាល​ទើប​សម្រេច​អនុម័ត ថវិកាជាតិ​ឆ្នាំ ២០១៨។ ប្រជាជន​ធ្វើ​បាតុកម្ម ទាមទារ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កែប្រែ​ច្បាប់​ថវិកា​ឆ្នាំ ២០១៨ ព្រោះថា នៅក្នុង​នោះ រដ្ឋាភិបាល​បាន​សម្រេច​ដំឡើង​ពន្ធ សព្វសារពើ មិនថា ពន្ធ​លើ​ប្រាក់ខែ ពន្ធ​លើ​TVA និង​សូម្បី​ពន្ធ​លើទូរស័ព្ទ។ សម្រាប់​ប្រជាជន ការដំឡើង​ពន្ធ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​មានន័យ​ស្មើ​នឹង​ច្របាច់ក​ពួកគេ ដែល​កំពុង​រងគ្រោះ​រួចហើយ ដោយសារ​ទំនិញ​ឡើង​ថ្លៃ។

ទុយនីស៊ី​ទទួល​ប្រាក់កម្ចី ២,៤ពាន់​លាន​អឺរ៉ូ​ពី​IMF

នៅក្រោយ​បដិវត្ត ទុយនីស៊ី​បាន​ជោគជ័យ ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ ប៉ុន្តែ​ទុយនីស៊ី នៅ​តែ​ជួប​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច។ ទុយនីស៊ី លែង​ជួប​អស្ថិរភាព​នយោបាយ មែន ប៉ុន្តែ អសន្តិសុខ ដោយសារ​តែ​ការវាយប្រហារ​ភេរវកម្ម ជាពិសេស នៅ​ឆ្នាំ ២០១៥ បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​វិស័យ​ទេសចរណ៍ ដែល​ជា​ខ្យល់ដកដង្ហើម​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ទុយនីស៊ី ធ្លាក់​ដាំក្បាល​ចុះ ហៅលែងលឺ។

រដ្ឋាភិបាល​ទុយនីស៊ី ដែល​ជួប​ការលំបាក​ហិរញ្ញវត្ថុ​បាន​រត់ទៅ​ជំនួយ ពី​មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ។ នៅ​ឆ្នាំ ២០១៦ មូលនិធិ​IMF បានផ្តល់​ប្រាក់កម្ចី ២ពាន់ ៤រយ​លាន​អឺរ៉ូ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​ទុយនីស៊ី ដើម្បី​យក​ទៅ​ជំរុញ​សេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែ​IMF បាន​ដាក់​លក្ខខណ្ឌ​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ទុយនីស៊ី ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​នយោបាយ​រឹតត្បិត​ថវិកា កាត់បន្ថយ​ឱនភាព​ថវិកា និង​ពាណិជ្ជកម្ម។ ដើម្បី​អាច​សម្រេច​តាម​គោលដៅ តាមការទាមទារ​របស់​ម្ចាស់បំណុល រដ្ឋាភិបាល​ទុយនីស៊ី​មាន​ផ្លូវ​តែម្យ៉ាង គឺ​បង្កើន​ចំណូល​ចូល​កេស​ថវិកា តាមរយៈ​ការដំឡើង​ពន្ធ​នេះឯង។

ដើម្បី​បន្ថយ​កំហឹង​របស់​បាតុករ រដ្ឋាភិបាល​ប្រកាស​ផ្តល់​ថវិកា​ជួយ​ប្រជាជន​ក្រីក្រ

កាលពី​ថ្ងៃសៅរ៍ ដើម្បី​បន្ធូរ​បន្ថយ និង​ចង់​ឲ្យ​ការតវ៉ា​ស្ងប់ស្ងាត់​ទៅវិញ រដ្ឋាភិបាល បាន​ប្រកាស​ថា នឹង​បញ្ចេញ​ថវិកា​៥៧​លាន​អឺរ៉ូ​ដើម្បី​ជួយ ប្រជាជន​ដែល​ក្រីក្រ និង​ដែល​ត្រូវ​ជំនួយ​ជាចាំបាច់។ តាម​រដ្ឋមន្រ្តី​កិច្ចការសង្គម​ទុយនីស៊ី គម្រោង​ជំនួយ​នេះ​នឹង​បាន​ប្រយោជន៍​ទៅលើ​ប្រជាជន​ទុយនីស៊ី ប្រមាណ ២សែន ៥ម៉ឺន​គ្រួសារ។ កញ្ចប់​ថវិកា​ប៉ុណ្ណេះ គឺ​គ្រប់គ្រាន់ ត្រឹម​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​មួយគ្រា ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ មិនអាច​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម ដែល​នៅតែ​រាំរ៉ៃ​ដោយសារ​អំពើអយុត្តិធម៌ និង​អំពើ​ពុករលួយ​នោះទេ។ ដរាប​ណា​រដ្ឋាភិបាល​មិន​ដោះស្រាយ បញ្ហា និងឆ្លើយតប​តាមការទាមទារ​របស់​ប្រជាជន​ឲ្យ​ដល់​ស៊ីជម្រៅទេ បដិវត្ត​ផ្កាម្លិះ គឺ​នៅតែ​អន្ទោល​តាម​ប្រាណ​របស់​ក្រុមមេដឹកនាំ​ជានិច្ច៕

COP25 ចង់​សង្រ្គោះ​សមុទ្រ ខណៈ​របាយការណ៍​បញ្ជាក់ថា ទឹក​សមុទ្រ​កាន់តែ​ខ្សត់​អុកស៊ីសែន

សភាអាមេរិក​នឹង​ចាប់ផ្តើម​សរសេរ​បទចោទប្រកាន់ ផ្លូវការ ដើម្បីទម្លាក់លោកដូណាល់ ត្រាំ

បារាំង​ជាប់​គាំង​ស្ទើរ​គ្រប់វិស័យ ដោយ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំងនឹង​​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ចូលនិវត្តន៍

នៅក្នុងខួបគម្រប់ ៧០ឆ្នាំ អង្គការអូតង់ព្យាយាមស្តារឯកភាពដែលបានបាត់បង់

ចិន ដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ពី​សិង្ហបុរី ក្នុងនាមប្រទេស​ដែល​មានប្រព័ន្ធសិក្សា​អប់រំ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់

សន្និសីទអាកាសធាតុCOP25 ៖ ចង់​បង្កើន​មហិច្ឆតា និង​រំពឹង​លើ​សហភាពអឺរ៉ុប

អសប៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារ​ជម្ងឺអេដស៍​បានថយចុះ ប៉ុន្តែ ករណី​ឆ្លងថ្មី​នៅតែមានច្រើន

ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​ចាក់​សម្លាប់មនុស្ស​ពីរនាក់ នៅ​ក្រុង​ឡុង​ឌ្រឺ ​ប្រទេស​អង់គ្លេស

ហេតុអ្វីបានជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទាមទារ​ឲ្យ​អូតង់ កែប្រែ​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​ឡើងវិញ?

ចិនដំឡើងសម្លេងដាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីលោកដូណាល់ ត្រាំចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់គាំទ្របាតុករហុងកុង

អង្គការសហប្រជាជាតិព្រមានពីគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ បើពិភពលោកបន្តពន្យារពេលទប់ស្កាត់

បារាំងបង្ហាញផែនការទប់​ស្កាត់​​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ចំ​ថ្ងៃ​ទិវា​ពិភពលោក​​លុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ​

បោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ហុងកុង៖ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងជាតេស្តសម្រាប់លោកស្រីការី ឡាំ

តើ​គ្រិស្ត​សាសនា​ នៅ​ជប៉ុន​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

អ៊ីស្រាអែល៖ លោក​ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​ចោទ​ប្រកាន់​ពីបទ​ពុករលួយ

ដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី៖ សាក្សី​ឆ្លើយ​ដាក់បន្ទុក​លើ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​

អាមេរិក​ប្រកាស​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន មិនមែន​ជារឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ

វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ឧទ្ទិស​ថ្ងៃ១៨វិច្ឆិកាលើបញ្ហាសំរាម

អនាគត​ប្រធានាធិបតី​ស្រីលង្កា ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម និង​ចង់ស្តារទំនាក់ទំនង​ជាមួយប្រទេស​ចិន

បារាំង៖ មួយ​ឆ្នាំក្រោយ ចលនា​បាតុកម្ម​អាវកាក់​លឿង​ព្យាយាម​ស្ទុះ​តវ៉ា​ឡើងវិញ