rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

តើ​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់ និង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន​បាន​បន្សល់​ទុក​អ្វី​ខ្លះ​?

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧ គឺ​ជា​ខួប​គម្រប់ ៥០ឆ្នាំ​គត់​នៃ​សង្រ្គាម​ផ្លូវអាវុធ​ត​ទល់​គ្នា​យ៉ាង​ហិង្សា​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​រវាង​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល​ម្នាក់​ឯង​ទល់​នឹង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​ចូលរួម​ដោយ​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប ស៊ីរី និង​ហ្សកដានី រួម​ទាំង​មាន​ការ​ជួយ​គាំទ្រ​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ចំនួន​ទៀត។ សង្រ្គាម​តែ​ក្នុង​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​បាត់បង់​ជីវិត​មនុស្ស​ជិត ១៧ ០០០នាក់ និង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជម្លោះ​រវាង​អ៊ីស្រាអែល ប៉ាឡេស្ទីន​អូសបន្លាយ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។

តើ​អ្វី​ទៅ​ជា​ដើមចម និង​លទ្ធផល​បាន​មក​ពី​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់ និង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន?

កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន ពោល​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​បាន​បើក​ការ​វាយប្រហារ​ដូច​ផ្លេកបន្ទោរ និង​យ៉ាង​ភ្ញាក់ផ្អើល​លើ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​អេហ្ស៊ីប​នៅ​តំបន់​ស៊ីណៃ។ ភ្លាមៗ​ក្រោយ​ការ​ផ្ទុះ​សង្រ្គាម​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​អេហ្ស៊ីប ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​គាំទ្រ​អេហ្ស៊ីប និង​កំពុង​ស្អប់​អ៊ីស្រាអែល​ស្រាប់​ក៏​បាន​លូកដៃ​ចូល​ប្រឡូក​ដែល​គ្រប់​គ្នា​ហ៊ាន​ទាំង​និយាយ​ដោយ​ចោទ​ជា​សំណួរ​ថា តើ​សង្រ្គាមលោក​លើកទី៣ បាន​ចាប់​ផ្តើម​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ ហើយ ឬ?។ ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​បាន​ចេញ​មុខ​ប្រកាស​សង្រ្គាម​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ណោះ​មាន​ស៊ីរី អ៊ីរ៉ាក់ ហ្សកដានី អាល់ហ្សេរី ស៊ូដង់ និង​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
 
គួរ​រម្លឹក​ជូន​ថា អ្វីៗ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង​ដោយ​អេហ្ស៊ីប​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី Nasser ជំនាន់​នោះ ឬ​និយាយ​ឲ្យ​ស្រួល​យល់ លោក Nasser ជា​ជា​អ្នក​បង្កាត់​ភ្លើង​សង្រ្គាម​ដោយ​បាន​បិទច្រក​ដៃសមុទ្រ Tiran ​ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​កំពង់ផែ Eilat របស់​អ៊ីស្រាអែល។ ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ លោក Nasser ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​កងទ័ព​ត្រៀម​វាយ​ដណ្តើម​យក​ត្រឡប់​វិញ​នូវ​តំបន់​ស៊ីណៃ​ដែល​គ្មាន​កងទ័ព និង​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដក​កម្លាំងទ័ព​អន្តរជាតិ​ទាំង​អស់​ចេញ​ពី​នោះ។ ទង្វើ​ទាំង​នេះ​របស់​លោក Nasser បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​ក្តៅស្លឹកត្រចៀក​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ប្រើ​កម្លាំង​បាយ​ទេ។
 
គ្រាន់​តែ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១ នៃ​ការ​វាយប្រហារ​ផ្លូវអាកាស​ដូច​ផ្លេកបន្ទោរ និង​យ៉ាង​ភ្ញាក់ផ្អើល​លើ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​អេហ្ស៊ីប​នៅ​តំបន់​ស៊ីណៃ​នា​ព្រឹក​ទៀប​ភ្លឺ​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​កម្ទេច​បាន​យន្តហោះ​ចម្បាំង​អេហ្ស៊ីប​អស់​ចំនួន ៣ភាគ៤។ បន្ទាប់​ពី​បាន​ដណ្តើម​កាន់កាប់​តំបន់​ស៊ីណៃ និង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ពី​អេហហ្ស៊ីប កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​ក៏​បាន​បន្ត​ដណ្តើម​កាន់កាប់​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី និង​ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត​ពី​ដៃ​ប្រទេស​ហ្សកដានី រួម​ទាំង​តំបន់​ខ្ពង់រាប​ពី​ដៃ​ប្រទេស​ស៊ីរី។ គ្រាន់​តែ​សង្រ្គាម​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ ១៧ ០០០នាក់​ក្នុង​នោះ ខាង​អេហ្ស៊ីប ១០ ០០០នាក់ ខាង​ហ្សកដានី​ជាង ៦ ០០០នាក់ និង​ជិត ៧០០ នៅ​ខាង​អ៊ីស្រាអែល។
 
គឺ​ជាមួយ​នឹង​ឧត្តមភាព យុទ្ធសាស្រ្ត ការ​ប្តេជ្ញាចិត្ត និង​គុណភាព​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​ដែល​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​យ៉ាង​ត្រចះត្រចង់​លើ​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​តែ​ក្នុង​រយៈពេល​ដ៏​ខ្លី។ ពិត​ណាស់ បរាជ័យ​របស់​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​តែ​ម្នាក់​ឯង​កាល​ណោះ គឺ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​រន្ធត់​ខ្លាំង​ណាស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ពិភពអារ៉ាប់។ តែ​អ្វី​ដែល​រឹត​តែ​រន្ធត់​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​នោះ គឺ​ការ​ដែល​អ៊ីស្រាអែល​ក្រសោប​យក​បាន​ដែនដី​បន្ថែម​ហួស​ពី​ព្រំដែន​ស្របច្បាប់​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​មាន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦៧ នោះ​បើ​ទោះ​បី​ជា​ដែនដី​ទាំង​នោះ​នៅ​បន្ត​ក្លាយ​ជា​បច្ចុប្បន្នភាព​ក្តៅ​គគុក​នៅ​តំបន់​ដើមបូព៌ា​ក៏​ដោយ ពិសេស​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត និង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ដែល​កំពុង​បន្ត​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​សព្វថ្ងៃ។
 
គឺ​នៅ​លើ​តំបន់​ជម្លោះ​ទាំង ៣ រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​នេះ​ឯង​ដែល​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៦៨ មក រដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល​គ្រប់​ជំនាន់​តែងតែ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្លួន​ធ្វើ​ការ​សាងសង់​ផ្ទះសម្បែង​នៅ​ទីនោះ។ គិត​មក​ដល់​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ប្រមាណ​ជា ៦០០ ០០០ខ្នង​នៅ​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី និង​ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត។ ក្រៅ​ពី​ចំណោត​រឿង​អាណានិគមជន​អ៊ីស្រាអែល​លើ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន​កាន់កាប់​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល ចំណោត​ក៏​កំពុង​កើត​មាន​ឡើង​ជុំវិញ​ការ​វាស់វែង​ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​ដែរ។ ៥០ឆ្នាំ ក្រោយ​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​មក
« ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​ឆ្នាំ ១៩៦៧ » ត្រូវ​បាន​គេ​បន្ត​យក​ធ្វើ​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​ដើម្បី​ស្វែង​រក​សន្តិភាព​ឲ្យ​ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល។
 
តែ​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ជា​រួម​ថា ៥០ឆ្នាំ ក្រោយ​មក សន្តិភាព​ហាក់​នៅ​ឆ្ងាយ​សែន​ឆ្ងាយ​នៅ​ឡើយ​រវាង​ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល។ យន្តការ « រដ្ឋ​ពីរ​ដើម្បី​ពលរដ្ឋ​ពីរ » ដែល​ជា​ការ​ចង់​បាន​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ និង​ជា​សុបិន្ត​របស់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​គ្រប់​រូប​មិន​ដឹង​ជា​អាច​លេច​រូបរៀង​ពិត​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​ទេ៕

ហេតុអ្វី​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​ ចង់​ចង​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ទៅវិញ?​

​អ្នក​នយោបាយ​​បារាំង ប្រមូល​ផ្តុំគ្នា​ប្រឆាំង​នឹង​ការរើសអើង​ជាតិ​ជ្វីហ្វ

សេដ្ឋកិច្ច និង​ឥទ្ធិពល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​មួយជុំ​តំបន់អាស៊ី​របស់​រាជទាយាទ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​បេន សាលម៉ាន

ការ​ព្យាករណ៍​សេដ្ឋកិច្ច​សាកល​​​សម្រាប់​​​​ឆ្នាំ​​​២០១៩​​

ហេតអ្វី​បានជា​អូស្ត្រាលី​ ខិតខំ​ពង្រឹង​វិស័យ​ការពារជាតិ​ខ្លាំងម្ល៉ោះ​?

តើ​ជំនួប​លើក​ទី២​ រវាង​លោកត្រាំ​ និង​គីម ជុងអ៊ុន​ អាច​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​កូរ៉េ​បានទេ​?

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតជួយប៉ាគីស្ថាន​ដើម្បី​បំពេញ​កម្មវត្ថុ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ខ្លួនឯង ?

សេដ្ឋវិទូ​បារាំង​ Thomas Piketty ​៖ មូលធន​សតវត្សរ៍​ទី​២១​

តើ​វិបត្តិ​អត្រាកំណើត​ធ្លាក់ចុះ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ គឺជា​កំហុស​របស់​ស្ត្រី​ជប៉ុនមែន​ឬទេ​?

Huawei ៖ ​ជម្រើស​ដ៏ស្មុគស្មាញ​សម្រាប់​អឺរ៉ុប

៤០ឆ្នាំ​ក្រោយ​បដិវត្ត​អ៊ីស្លាម អ៊ីរ៉ង់​បន្ត​ស្ថិ​ត​ជា​ប្រទេស​មហាអំណាច​ឈីអ៊ីត​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា

អេស្តូនី៖​ សង្គម​​បច្ចេកវិទ្យា​ (E-Nation)​ ដំបូង​​គេ​​របស់​​ពិភពលោក​​​

បារាំងឈឺក្បាល ថាតើ​ត្រូវ​យក​ពួក​ជីហាត​ជនជាតិបារាំង​ ពី​​ស៊ីរី​​ចូល​ស្រុក​វិញ ឬ​យ៉ាងណា?

តើភេរវកម្ម​លើ​វិហារ​កាតូលិក​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរការ​សន្តិភាព​នៅ​ខាងត្បូង​ហ្វីលីពីន​ឬទេ?

បារាំង-អេហ្ស៊ីប៖​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លោកម៉ាក្រុង​លើក​យក​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស​ទៅ​និយាយ​ជាមួយ​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី?

ទ្រឹស្ដី​របស់​កាល់ម៉ាក្ស៍​ និង​ បច្ចុប្បន្នភាព​សេដ្ឋកិច្ចសាកល​

តើ​ជំនួបពូទីន-អាបេ ​លើក​នេះ​​ ដែល​ជប៉ុន​ថា ​មានន័យ​ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ​ បាន​ចប់​ទៅដោយ​លទ្ធផល​យ៉ាងណា?​

តើសន្ធិសញ្ញាបារាំង-អាល្លឺម៉ង់ ចែងអំពីអ្វីខ្លះ ?

យុទ្ធសាស្រ្ត​ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក៖ ​អាស៊ាន​អាច​ក្លាយជា​ចំណុចស្នូល ​តែ​ក៏អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​បែកបាក់

កូឡំប៊ី៖​តើ​កិច្ចចរចា​សន្តិភាព​ជាមួយ​ចលនា​ឧទ្ទាម « កងទ័ពរំដោះជាតិ » ត្រូវ​ចប់​ត្រឹម​នេះ ឬ?