rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

តើ​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់ និង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន​បាន​បន្សល់​ទុក​អ្វី​ខ្លះ​?

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧ គឺ​ជា​ខួប​គម្រប់ ៥០ឆ្នាំ​គត់​នៃ​សង្រ្គាម​ផ្លូវអាវុធ​ត​ទល់​គ្នា​យ៉ាង​ហិង្សា​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​រវាង​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល​ម្នាក់​ឯង​ទល់​នឹង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​ចូលរួម​ដោយ​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប ស៊ីរី និង​ហ្សកដានី រួម​ទាំង​មាន​ការ​ជួយ​គាំទ្រ​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ចំនួន​ទៀត។ សង្រ្គាម​តែ​ក្នុង​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​បាត់បង់​ជីវិត​មនុស្ស​ជិត ១៧ ០០០នាក់ និង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជម្លោះ​រវាង​អ៊ីស្រាអែល ប៉ាឡេស្ទីន​អូសបន្លាយ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។

តើ​អ្វី​ទៅ​ជា​ដើមចម និង​លទ្ធផល​បាន​មក​ពី​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់ និង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន?

កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន ពោល​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​បាន​បើក​ការ​វាយប្រហារ​ដូច​ផ្លេកបន្ទោរ និង​យ៉ាង​ភ្ញាក់ផ្អើល​លើ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​អេហ្ស៊ីប​នៅ​តំបន់​ស៊ីណៃ។ ភ្លាមៗ​ក្រោយ​ការ​ផ្ទុះ​សង្រ្គាម​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​អេហ្ស៊ីប ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​គាំទ្រ​អេហ្ស៊ីប និង​កំពុង​ស្អប់​អ៊ីស្រាអែល​ស្រាប់​ក៏​បាន​លូកដៃ​ចូល​ប្រឡូក​ដែល​គ្រប់​គ្នា​ហ៊ាន​ទាំង​និយាយ​ដោយ​ចោទ​ជា​សំណួរ​ថា តើ​សង្រ្គាមលោក​លើកទី៣ បាន​ចាប់​ផ្តើម​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ ហើយ ឬ?។ ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​បាន​ចេញ​មុខ​ប្រកាស​សង្រ្គាម​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ណោះ​មាន​ស៊ីរី អ៊ីរ៉ាក់ ហ្សកដានី អាល់ហ្សេរី ស៊ូដង់ និង​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
 
គួរ​រម្លឹក​ជូន​ថា អ្វីៗ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង​ដោយ​អេហ្ស៊ីប​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី Nasser ជំនាន់​នោះ ឬ​និយាយ​ឲ្យ​ស្រួល​យល់ លោក Nasser ជា​ជា​អ្នក​បង្កាត់​ភ្លើង​សង្រ្គាម​ដោយ​បាន​បិទច្រក​ដៃសមុទ្រ Tiran ​ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​កំពង់ផែ Eilat របស់​អ៊ីស្រាអែល។ ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ លោក Nasser ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​កងទ័ព​ត្រៀម​វាយ​ដណ្តើម​យក​ត្រឡប់​វិញ​នូវ​តំបន់​ស៊ីណៃ​ដែល​គ្មាន​កងទ័ព និង​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដក​កម្លាំងទ័ព​អន្តរជាតិ​ទាំង​អស់​ចេញ​ពី​នោះ។ ទង្វើ​ទាំង​នេះ​របស់​លោក Nasser បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​ក្តៅស្លឹកត្រចៀក​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ប្រើ​កម្លាំង​បាយ​ទេ។
 
គ្រាន់​តែ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១ នៃ​ការ​វាយប្រហារ​ផ្លូវអាកាស​ដូច​ផ្លេកបន្ទោរ និង​យ៉ាង​ភ្ញាក់ផ្អើល​លើ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​អេហ្ស៊ីប​នៅ​តំបន់​ស៊ីណៃ​នា​ព្រឹក​ទៀប​ភ្លឺ​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​កម្ទេច​បាន​យន្តហោះ​ចម្បាំង​អេហ្ស៊ីប​អស់​ចំនួន ៣ភាគ៤។ បន្ទាប់​ពី​បាន​ដណ្តើម​កាន់កាប់​តំបន់​ស៊ីណៃ និង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ពី​អេហហ្ស៊ីប កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​ក៏​បាន​បន្ត​ដណ្តើម​កាន់កាប់​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី និង​ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត​ពី​ដៃ​ប្រទេស​ហ្សកដានី រួម​ទាំង​តំបន់​ខ្ពង់រាប​ពី​ដៃ​ប្រទេស​ស៊ីរី។ គ្រាន់​តែ​សង្រ្គាម​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ ១៧ ០០០នាក់​ក្នុង​នោះ ខាង​អេហ្ស៊ីប ១០ ០០០នាក់ ខាង​ហ្សកដានី​ជាង ៦ ០០០នាក់ និង​ជិត ៧០០ នៅ​ខាង​អ៊ីស្រាអែល។
 
គឺ​ជាមួយ​នឹង​ឧត្តមភាព យុទ្ធសាស្រ្ត ការ​ប្តេជ្ញាចិត្ត និង​គុណភាព​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​ដែល​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​យ៉ាង​ត្រចះត្រចង់​លើ​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​តែ​ក្នុង​រយៈពេល​ដ៏​ខ្លី។ ពិត​ណាស់ បរាជ័យ​របស់​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​តែ​ម្នាក់​ឯង​កាល​ណោះ គឺ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​រន្ធត់​ខ្លាំង​ណាស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ពិភពអារ៉ាប់។ តែ​អ្វី​ដែល​រឹត​តែ​រន្ធត់​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​នោះ គឺ​ការ​ដែល​អ៊ីស្រាអែល​ក្រសោប​យក​បាន​ដែនដី​បន្ថែម​ហួស​ពី​ព្រំដែន​ស្របច្បាប់​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​មាន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦៧ នោះ​បើ​ទោះ​បី​ជា​ដែនដី​ទាំង​នោះ​នៅ​បន្ត​ក្លាយ​ជា​បច្ចុប្បន្នភាព​ក្តៅ​គគុក​នៅ​តំបន់​ដើមបូព៌ា​ក៏​ដោយ ពិសេស​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត និង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ដែល​កំពុង​បន្ត​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​សព្វថ្ងៃ។
 
គឺ​នៅ​លើ​តំបន់​ជម្លោះ​ទាំង ៣ រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​នេះ​ឯង​ដែល​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៦៨ មក រដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល​គ្រប់​ជំនាន់​តែងតែ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្លួន​ធ្វើ​ការ​សាងសង់​ផ្ទះសម្បែង​នៅ​ទីនោះ។ គិត​មក​ដល់​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ប្រមាណ​ជា ៦០០ ០០០ខ្នង​នៅ​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី និង​ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត។ ក្រៅ​ពី​ចំណោត​រឿង​អាណានិគមជន​អ៊ីស្រាអែល​លើ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន​កាន់កាប់​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល ចំណោត​ក៏​កំពុង​កើត​មាន​ឡើង​ជុំវិញ​ការ​វាស់វែង​ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​ដែរ។ ៥០ឆ្នាំ ក្រោយ​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​មក
« ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​ឆ្នាំ ១៩៦៧ » ត្រូវ​បាន​គេ​បន្ត​យក​ធ្វើ​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​ដើម្បី​ស្វែង​រក​សន្តិភាព​ឲ្យ​ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល។
 
តែ​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ជា​រួម​ថា ៥០ឆ្នាំ ក្រោយ​មក សន្តិភាព​ហាក់​នៅ​ឆ្ងាយ​សែន​ឆ្ងាយ​នៅ​ឡើយ​រវាង​ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល។ យន្តការ « រដ្ឋ​ពីរ​ដើម្បី​ពលរដ្ឋ​ពីរ » ដែល​ជា​ការ​ចង់​បាន​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ និង​ជា​សុបិន្ត​របស់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​គ្រប់​រូប​មិន​ដឹង​ជា​អាច​លេច​រូបរៀង​ពិត​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​ទេ៕

រងការបំពាន ឬ​អត់​ការងារ​ធ្វើ ​ជម្រើស​ដ៏​អាក្រក់របស់ពលករ​ហ្វីលីពីន

អាមេរិក​​ហ៊ាន​​​​ដាក់​​ទណ្ឌកម្ម​​ធ្ងន់​​លើ​​​​វិស័យ​​ដែកថែប​​ចិន​ តាម​​ការ​​លើក​​គំរាម​​របស់​​​​ខ្លួន​​​ទេ​?​​​

ហេតុអ្វី​ក្រុមតាលីបង់​ចង់ចរចា​ជាមួយ​អាមេរិក?

សេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់​ម៉ូស្គូ ក្នុង”ទិវាអ្នកការទូតរុស្ស៊ី“ ថ្ងៃ ១០ កុម្ភៈកន្លងទៅ

កម្ពស់​ទឹកសមុទ្រ​លើ​ភពផែនដី​កំពុង​កើនឡើង​ហើយ​កើនឡើង​កាន់តែលឿន

អាមេរិក​ចង់​ឲ្យ​ជីហាត​បរទេស​ប្រឈម​នឹង​ការកាត់ទោស​នៅក្នុង​ប្រទេស​កំណើត

អាល្លឺម៉ង់៖ ជញ្ជីង​ពាណិជ្ជកម្ម​ឆ្នាំ​២០១៧ ​វិជ្ជមាន​ខ្ពស់​លើស​គេ ​តែ​អាច​បង្កប់​នូវ​ចំណុច​ខ្សោយ

ប៉េកាំង​រឹត​និង​នយោបាយ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ភេរវនិយម​

បោះឆ្នោត​​ប្រធានាធិបតី​នៅ​អេហ្ស៊ីប៖​ភាព​តានតឹង​កំពុង​ឡើង​ដល់​កំពូល​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​កងទ័ព

ការ​ដំឡើង​ប្រាប់​បៀវត្សរ៍​និយោជិក​ធ្វើ​ឲ្យ​ទីផ្សារ​ភាគហ៊ុន​អាមេរិក​ធ្លាក់​តម្លៃ​

លោកពូទីន បានទទួលជួបពួកអ្នកតំណាងគ្រាក់ៗ នៃមជ្ឈដ្ឋានជំនួញបារាំង

ប្រជាជន​​អៀរឡង់​​​កាន់​​សាសនា​​កាតូលិក​ តែ​​​​ចង់​អោយ​​ស្ត្រី​​រំលូត​កូន​​​

នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​យេម៉ែន វិបត្តិ​ហែកហួរ​ផ្ទែក្នុង​កំពុង​រីករាលដាល​កាន់​តែ​ធំ

Naomi Parker ​កម្មការ​នី​និមិត្តរូប​​​នៃ​​ចលនា​​ស្រ្តី​និយម​​អាមេរិក​​បាន​​ទទួល​​មរណភាព​​

ទណ្ឌកម្ម​បស្ចិមលោក​សំដៅ​ផ្លាស់ប្តូរ​ប្រធានាធិបតី​នៅ​រុស្ស៊ី ប៉ុន្តែ​មិន​សម្រេច

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​តួកគី​បើក​ប្រតិបត្តិការសឹក​លើ​ទីតាំង​របស់​កម្លាំង​គួដឌីស្ថាន​នៅ​អាហ្រ្វីន​ក្នុង​ទឹកដី​ស៊ីរី?

សហរដ្ឋអាមេរិក​បរិច្ចាក​ប្រាក់តែ ​៦០ ​លាន​ដុល្លារ​ប៉ុណ្ណោះ​ដល់​ទីភ្នាក់ងារ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​សំរាប់​ជនភៀសខ្លួន​ប៉ាឡេស្ទីន​ (UNRWA)

បារាំង៖​នយោបាយ​​អន្តោប្រវេសន៍​​របស់​​លោក​ម៉ាក្រុង​​​​មិនភ្លេច​​គោលការណ៍​​មនុស្សធម៌​​?​​​

ហេតុអ្វី​ទំនាក់ទំនង​អ៊ីស្រាអែល-ឥណ្ឌា​មាន​ភាព​ស្មុគស្មាញ?

អ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន៖​តើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​អូស្លូ​កាល​ពី ២៥ឆ្នាំមុន​បាន​រលាយ​សាបសូន្យ​​ត្រឹម​​នេះ ឬ?