rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

តើ​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់ និង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន​បាន​បន្សល់​ទុក​អ្វី​ខ្លះ​?

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧ គឺ​ជា​ខួប​គម្រប់ ៥០ឆ្នាំ​គត់​នៃ​សង្រ្គាម​ផ្លូវអាវុធ​ត​ទល់​គ្នា​យ៉ាង​ហិង្សា​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​រវាង​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល​ម្នាក់​ឯង​ទល់​នឹង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​ចូលរួម​ដោយ​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប ស៊ីរី និង​ហ្សកដានី រួម​ទាំង​មាន​ការ​ជួយ​គាំទ្រ​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ក្នុង​តំបន់​មួយ​ចំនួន​ទៀត។ សង្រ្គាម​តែ​ក្នុង​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​បាត់បង់​ជីវិត​មនុស្ស​ជិត ១៧ ០០០នាក់ និង​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ជម្លោះ​រវាង​អ៊ីស្រាអែល ប៉ាឡេស្ទីន​អូសបន្លាយ​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ។

តើ​អ្វី​ទៅ​ជា​ដើមចម និង​លទ្ធផល​បាន​មក​ពី​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់ និង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន?

កាល​ពី ៥០ឆ្នាំ​មុន ពោល​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​បាន​បើក​ការ​វាយប្រហារ​ដូច​ផ្លេកបន្ទោរ និង​យ៉ាង​ភ្ញាក់ផ្អើល​លើ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​អេហ្ស៊ីប​នៅ​តំបន់​ស៊ីណៃ។ ភ្លាមៗ​ក្រោយ​ការ​ផ្ទុះ​សង្រ្គាម​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​អេហ្ស៊ីប ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​គាំទ្រ​អេហ្ស៊ីប និង​កំពុង​ស្អប់​អ៊ីស្រាអែល​ស្រាប់​ក៏​បាន​លូកដៃ​ចូល​ប្រឡូក​ដែល​គ្រប់​គ្នា​ហ៊ាន​ទាំង​និយាយ​ដោយ​ចោទ​ជា​សំណួរ​ថា តើ​សង្រ្គាមលោក​លើកទី៣ បាន​ចាប់​ផ្តើម​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ ហើយ ឬ?។ ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ដែល​បាន​ចេញ​មុខ​ប្រកាស​សង្រ្គាម​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​កាល​ណោះ​មាន​ស៊ីរី អ៊ីរ៉ាក់ ហ្សកដានី អាល់ហ្សេរី ស៊ូដង់ និង​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
 
គួរ​រម្លឹក​ជូន​ថា អ្វីៗ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ឡើង​ដោយ​អេហ្ស៊ីប​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី Nasser ជំនាន់​នោះ ឬ​និយាយ​ឲ្យ​ស្រួល​យល់ លោក Nasser ជា​ជា​អ្នក​បង្កាត់​ភ្លើង​សង្រ្គាម​ដោយ​បាន​បិទច្រក​ដៃសមុទ្រ Tiran ​ដែល​នាំ​ទៅ​កាន់​កំពង់ផែ Eilat របស់​អ៊ីស្រាអែល។ ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ លោក Nasser ក៏​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​កងទ័ព​ត្រៀម​វាយ​ដណ្តើម​យក​ត្រឡប់​វិញ​នូវ​តំបន់​ស៊ីណៃ​ដែល​គ្មាន​កងទ័ព និង​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដក​កម្លាំងទ័ព​អន្តរជាតិ​ទាំង​អស់​ចេញ​ពី​នោះ។ ទង្វើ​ទាំង​នេះ​របស់​លោក Nasser បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​ក្តៅស្លឹកត្រចៀក​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ប្រើ​កម្លាំង​បាយ​ទេ។
 
គ្រាន់​តែ​នៅ​ថ្ងៃ​ទី១ នៃ​ការ​វាយប្រហារ​ផ្លូវអាកាស​ដូច​ផ្លេកបន្ទោរ និង​យ៉ាង​ភ្ញាក់ផ្អើល​លើ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​អេហ្ស៊ីប​នៅ​តំបន់​ស៊ីណៃ​នា​ព្រឹក​ទៀប​ភ្លឺ​ក្នុង​ថ្ងៃទី៥ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៦៧ កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​កម្ទេច​បាន​យន្តហោះ​ចម្បាំង​អេហ្ស៊ីប​អស់​ចំនួន ៣ភាគ៤។ បន្ទាប់​ពី​បាន​ដណ្តើម​កាន់កាប់​តំបន់​ស៊ីណៃ និង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ពី​អេហហ្ស៊ីប កងទ័ព​អ៊ីស្រាអែល​ក៏​បាន​បន្ត​ដណ្តើម​កាន់កាប់​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី និង​ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត​ពី​ដៃ​ប្រទេស​ហ្សកដានី រួម​ទាំង​តំបន់​ខ្ពង់រាប​ពី​ដៃ​ប្រទេស​ស៊ីរី។ គ្រាន់​តែ​សង្រ្គាម​រយៈពេល ៦ថ្ងៃ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ ១៧ ០០០នាក់​ក្នុង​នោះ ខាង​អេហ្ស៊ីប ១០ ០០០នាក់ ខាង​ហ្សកដានី​ជាង ៦ ០០០នាក់ និង​ជិត ៧០០ នៅ​ខាង​អ៊ីស្រាអែល។
 
គឺ​ជាមួយ​នឹង​ឧត្តមភាព យុទ្ធសាស្រ្ត ការ​ប្តេជ្ញាចិត្ត និង​គុណភាព​ព័ត៌មាន​សម្ងាត់​ដែល​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​យ៉ាង​ត្រចះត្រចង់​លើ​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​តែ​ក្នុង​រយៈពេល​ដ៏​ខ្លី។ ពិត​ណាស់ បរាជ័យ​របស់​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​តែ​ម្នាក់​ឯង​កាល​ណោះ គឺ​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​រន្ធត់​ខ្លាំង​ណាស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ពិភពអារ៉ាប់។ តែ​អ្វី​ដែល​រឹត​តែ​រន្ធត់​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀត​នោះ គឺ​ការ​ដែល​អ៊ីស្រាអែល​ក្រសោប​យក​បាន​ដែនដី​បន្ថែម​ហួស​ពី​ព្រំដែន​ស្របច្បាប់​ដែល​ខ្លួន​ធ្លាប់​មាន​ក្នុង​ឆ្នាំ ១៩៦៧ នោះ​បើ​ទោះ​បី​ជា​ដែនដី​ទាំង​នោះ​នៅ​បន្ត​ក្លាយ​ជា​បច្ចុប្បន្នភាព​ក្តៅ​គគុក​នៅ​តំបន់​ដើមបូព៌ា​ក៏​ដោយ ពិសេស​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត និង​តំបន់​ហ្កាហ្សា​ដែល​កំពុង​បន្ត​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ដ៏​ចម្រូងចម្រាស​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​សព្វថ្ងៃ។
 
គឺ​នៅ​លើ​តំបន់​ជម្លោះ​ទាំង ៣ រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​នេះ​ឯង​ដែល​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៦៨ មក រដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល​គ្រប់​ជំនាន់​តែងតែ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ខ្លួន​ធ្វើ​ការ​សាងសង់​ផ្ទះសម្បែង​នៅ​ទីនោះ។ គិត​មក​ដល់​ថ្ងៃ​នេះ មាន​ប្រមាណ​ជា ៦០០ ០០០ខ្នង​នៅ​តំបន់​ស៊ីហ្សកដានី និង​ទីក្រុង​យេរ៉ុយសាឡឹមខាងកើត។ ក្រៅ​ពី​ចំណោត​រឿង​អាណានិគមជន​អ៊ីស្រាអែល​លើ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន​កាន់កាប់​ដោយ​អ៊ីស្រាអែល ចំណោត​ក៏​កំពុង​កើត​មាន​ឡើង​ជុំវិញ​ការ​វាស់វែង​ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​រវាង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​ដែរ។ ៥០ឆ្នាំ ក្រោយ​សង្រ្គាម ៦ថ្ងៃ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​អារ៉ាប់​ទល់​នឹង​អ៊ីស្រាអែល​មក
« ខ្សែបន្ទាត់​ព្រំដែន​ឆ្នាំ ១៩៦៧ » ត្រូវ​បាន​គេ​បន្ត​យក​ធ្វើ​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​ដើម្បី​ស្វែង​រក​សន្តិភាព​ឲ្យ​ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល។
 
តែ​គេ​សង្កេត​ឃើញ​ជា​រួម​ថា ៥០ឆ្នាំ ក្រោយ​មក សន្តិភាព​ហាក់​នៅ​ឆ្ងាយ​សែន​ឆ្ងាយ​នៅ​ឡើយ​រវាង​ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល។ យន្តការ « រដ្ឋ​ពីរ​ដើម្បី​ពលរដ្ឋ​ពីរ » ដែល​ជា​ការ​ចង់​បាន​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ និង​ជា​សុបិន្ត​របស់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​គ្រប់​រូប​មិន​ដឹង​ជា​អាច​លេច​រូបរៀង​ពិត​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​ទេ៕

បណ្តាញ​ភេរវជន​ហើយ​និង​ស្មាតហ្វូន

លីប៊ី ៖ ដំណើរ​ការ​ចរចា​សន្តិភាព រាំងស្ទះ​ដោយ​ភាព​មិន​ស្របគ្នា រវាង​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ

ក្រោយ​ដណ្តើម​កាន់កាប់​រដ្ឋសភា ​តើ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាច​ធ្វើអ្វី​លោកដូណាល់ ត្រាំ​បាន?

ខ្យល់ពុលបរិយាកាស​កំពុង​ក្លាយ​ជា​ជម្ងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃ​របស់​រដ្ឋធានី​ញូវដេលី

អ្វី​ទៅ​ជា​គោលដៅ​ពិត​នៃ​ទណ្ឌកម្ម​អាមេរិក​លើ​អ៊ីរ៉ង់ និង​ថាតើ​អ្នក​ណា​ដែល​កំពុង​​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ពី​ទណ្ឌកម្ម​នេះ?

នៅ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ​អត្រាអ្នក​អត់​ការងារ​ទាប​ ព្រោះ​មនុស្ស​មិន​អាច​មិន​ធ្វើការ​

គ្រិស្តសាសនា​អ័រថូដុក្​សពិភពលោក​ត្រូវ​បែកបាក់​ជាពីរ​ដោយសារតែ​វិបត្តិ​អ៊ុយក្រែន

សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក​-ចិន​ វា​លើសពី​បញ្ហា​ឱនភាព​ពាណិជ្ជកម្ម

ស្រីលង្កា ឈាន​​ចូល​​ជ្រៅ ​ក្នុង​​វិបត្តិ​​នយោបាយ​ដណ្តើម​អំណាច​

​ផ្កាយ​រណបសិក្សាពី​​​អាកាសធាតុរបស់​ចិន​និ​ងបារាំង​​ បង្ហោះ​ទៅ​អវកាស​ដោយ​ជោគជ័យ

តើ​ជម្លោះ​នៅ​តំបន់​ប៉ែកខាងត្បូង​ប្រទេស​ថៃ​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ និង​ពួក​ឧទ្ទាម​ចាប់​កំណើត​យ៉ាង​ម៉េច?

លោក​ខាស្ហូហ្ស៊ី អ្នក​កាសែត​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែល​ហ៊ាន​រិះគន់​ព្រះអង្គម្ចាស់​រាជទាយាទ!

តើ​កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព​រវាង​ប្រទេស​ហ្សកដានី និង​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល​ផ្តើម​រង្គោះរង្គើ​ឬ?

ស្មាតហ្វូន ជា​ច្រក​ចេញចូល​នៃ​អសន្តិសុខ ក្នុង​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យា​ព័ត៌មានវិទ្យា

សកលវិទ្យាល័យ​ហាវ៉ាដ​ជាប់ចោទ​ពី​បទ​រើសអើង​ចំពោះ​សិស្ស​អាមេរិកាំង​ដើម​កំណើតអាស៊ី

រវាង​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និង​​អាមេរិក តើ​អ្នក​ណា​ចំណេញ និង​អ្នក​ណា​ខាត​នៅក្នុង​រឿង​បាត់​ខ្លួន​លោក​ហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី?

ណូបែលសេដ្ឋកិច្ច២០១៨៖ របកគំហើញ​នៃ​ការ​បញ្ចូល​កត្តា​ធម្មជាតិ ​និង​ចំណេះដឹង​ក្នុង​ការ​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច

តើ​យុទ្ធសាស្រ្ត​របស់​លោក​ដូណាល់ត្រាំ​ពិតជា​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​​ក្នុងការ​ចរចា​ពាណិជ្ជកម្មមែនឬ?

តើ​លោក​ហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី​នៅ​ឯណា ហើយ​ចុះ​បើ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​ជា​អ្នកសម្លាប់​នៅក្នុង​ទឹក​ដី​តួកគី?

តើ​ការ​ដក​ឬ​ព្យួរ​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះពន្ធ​របស់​សហភាពអឺរ៉ុប​មាន​នីតិវិធី​យ៉ាងដូចម្តេច?