rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

ហ្កាហ្សា៖ កំដៅ​នៃ​ភាព​តានតឹង អាច​បង្ក​ជា​ភ្លើង​សង្រ្គាម​សាជាថ្មី​ បាន​គ្រប់​ពេល​វេលា

ដោយ ម៉ម ពិសី

នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ភាពតានតឹង និងការប្រឈមមុខដាក់គ្នា នៅតែបន្តមាន មួយថ្ងៃក្រោយមានបាតុកម្មរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនតំបន់ហ្កាហ្សា និងការបង្រ្កាបរបស់ទាហានអ៊ីស្រាអែ​ល ដែលបាន​បណ្តាល​ឲ្យស្លាប់មនុស្សប្រមាណ១៦នាក់។ អង្គការសហប្រជាជាតិ បានអំពាវនាវ ឲ្យមានការស្ងប់ស្ងាត់ ព្រមទាំងបានទាមទារ ដោយក្លាចក្រែងបញ្ហានេះ នឹងក្លាយជាចំណុចចាប់ផ្តើម នៃសង្រ្គាមថ្មីមួយទៀត រវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាស​ប៉ាឡេស្ទីន។ អង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏បានអំពាវនាវ ឲ្យ​មានការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ ស្តីពីករណីស្លាប់បាតុករជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន ទាំង១៦នាក់ ផងដែរ។

បាតុកម្មអហិង្សា ក្លាយជាការផ្ទុះអាវុធ

ការជួបជុំគ្នា​ដែលក្រុមជនប៉ាឡេស្ទីន នៅតំបន់ហ្កាហ្សា បានរៀបចំធ្វើ កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី៣០មីនា​ គឺជាការជួបជុំដែលមានលក្ខណៈសន្តិភាពនិយម។ ក៏ប៉ុន្តែ​ វាបានឈានក្លាយទៅជាការប្រឈមមុខដាក់គ្នា ជាមួយទាហានអ៊ីស្រាអែល​ ដែលនៅយាមតាមព្រំដែន ហើយអំពើហិង្សាក៏បានផ្ទុះឡើង។ ទាហានអ៊ីស្រាអែល បានបាញ់គ្រាប់កាំភ្លើង ដើម្បីបំបែក​ក្រុមបាតុករ។ មានជនប៉ាឡេស្ទីន​យ៉ាងហោចណាស់ ១៦នាក់ស្លាប់ និងប្រមាណ​១៤០០នាក់ បានរងរបួស។

សូមបញ្ជាក់ថា ការជួបជុំកាលពីថ្ងៃម្សិលមិញនេះ គឺជាការរំលឹកខួប ដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា ឆ្នាំ​១៩៧៦ ដែលជាថ្ងៃ ដែលជនជាតិអារ៉ាប់អ៊ីស្រាអែល ៦នាក់ត្រូវគេសម្លាប់ ដោយសារ​តែ​បាន​តវ៉ា​ប្រឆាំង នឹងការ​ទន្រាន​យកទឹកប៉ាឡេស្ទីន​ ពីសំណាក់អ៊ីស្រាអែល។​ ចាប់តាំង​ពី​ពេលនោះ​មក ទិវានេះ ត្រូវបានប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ចាត់ទុកជា”ទិវាទឹកដី” ហើយរំលឹក​ខួប​ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីទាមទារសិទ្ធិឲ្យជនជាតិប៉ាឡេស្ទីន​ អាចត្រលប់ទៅកាន់ទឹកដីគេវិញ ដែល​បច្ចុប្បន្ន ស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់អ៊ីស្រាអែល។

ការជួបជុំកាលពីថ្ងៃទី៣០មីនានេះ មានមនុស្សចូលរួមប្រមាណ៣ម៉ឺននាក់ នៅតាមបណ្តោយ​ព្រំដែនរវាងតំបន់ហ្កាហ្សា និងអ៊ីស្រាអែល។ ការរំលឹកខួបដោយអហិង្សានេះ រៀបចំ​ដោយ​ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវីល តែក៏បានក៏មានការជួយគាំទ្រពីក្រុមហាម៉ាស ដែល​ជា​ក្រុម​ប្រដាប់អាវុធ គ្រប់គ្រងសន្តិសុខ និងនយោបាយ នៅតំបន់ហ្កាហ្សា។ បើតាមការ​អះអាង​ជាផ្លូវការ ក្រុមហាម៉ាស បានបញ្ជូនមនុស្ស ឲ្យមកយាម ដើ​ម្បីការពារកុំឲ្យហ្វូង​​បាតុករ​ ខិតទៅក្បែរព្រំដែនពេក ព្រោះនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន មានរបងបន្លាលួសខណ្ឌ ហើយតែកាលណាទៅក្បែរពេក ទាហានអ៊ីស្រាអែល អាចធ្វើការវាយបក។

ទាហានអ៊ីស្រាអែល កំពុង​ត្រៀម​ខ្លួន​ នៅ​តាម​បន្ទាត់​​ព្រំដែន​​ខាងជើង​​តំបន់​​ហ្កាហ្សា ​ ថ្ងៃទី​៣០ មីនា ២០១៨ REUTERS/Amir Cohen

ដូច​យើង​ដឹងហើយ​ ថាយុវជនប៉ាឡេស្ទីនក្មេងៗ ដែលអត់ការងារធ្វើ គ្មានសង្ឃឹម គ្មានអនាគត់ គឺពួកគេប្រកបដោយកំហឹង ពុះកញ្ជ្រោលស្អប់អ៊ីស្រាអែល។ ដូច្នេះ ពេលមានបាតុកម្ម​ម្តងៗ ​គេមិនអាចទប់បានងាយៗទេ។ ដូច្នេះហើយ បានជាវាបានរាលដាល ​ក្លាយ​ទៅ​ជាអំពើហឹង្សា។ អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពអ៊ីស្រាអែល បានអះអាងថា ក្រុមបាតុករ​ប៉ាឡេស្ទីន​ បានយកដុំថ្ម ដបប្រេង និងសំបកកង់រថយន្តឆេះដោយភ្លើង គប់មកលើច្រក​យាម​ព្រំដែន និងទាហានអ៊ីស្រាអែល។

ទាហានអ៊ីស្រាអែល បានប្រើយានដ្រូន ដើម្បីបើកយកឧស្ម័នបង្ហូរទឹកភ្នែកទៅបាញ់ពីលើ ដើម្បីបំបែកហ្វូងបាតុករ។ ភាពជ្រួលច្របល់នេះ ធ្វើឲ្យកំហឹងបាតុការកាន់តែឆេះឡើង ហើយ​ក៏​ផ្ទុះអាវុធតែម្តង។ ទាហានអ៊ីស្រាអែល បានបាញ់ទៅលើហ្វូងបាតុករ។ តែយ៉ាងណា​ គេនៅមិនទាន់ដឹង ថាអ្នកស្លាប់និងរបួសទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែត្រូវគ្រាប់កាំភ្លើង​អ៊ីស្រាអែល​ ទាំងអស់នោះទេ។

ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខកោះប្រជុំបន្ទាន់ តែគ្មានសេចក្តីថ្លែងការរួម

កាលពី​យប់ថ្ងៃសុក្រ ដោយមានការស្នើសុំពីប្រទេសកូវ៉េត  ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ​ បានប្រជុំបន្ទាន់មួយ ក៏ប៉ុន្តែជាសំណាងអាក្រក់ ថ្ងៃម្សិលមិញនេះ គឺជាថ្ងៃបុណ្យប៉ាក់តាមប្រពៃណីសាសនាកាតូលិក ហើយក៏ជាបុណ្យ ប៉េស្សា របស់សាសនាជ្វីហ្វដែរ។ ដូច្នេះហើយ មិនមានតំណាងប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ចូលរួមប្រជុំទេ។ បន្ថែមពីនេះ ក្នុងចំនោមប្រទេសសមាជិក ទាំង១៥ ភាគច្រើន បានបញ្ជូនតែអ្នកតំណាងជាន់ទាបមកចូលរួម ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះហើយ បានជាចុងបញ្ចប់នៃការប្រជុំ ​ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ មិនបានចេញសេចក្តីថ្លែងការរួមអ្វីទេ។

តែយ៉ាងណា លោកអនុ​ប្រធានការិយាល័យកិច្ចការអន្តរជាតិ​ របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានលើកឡើងថា អ៊ីស្រាអែល ត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ ជំពោះមុខនឹងការបាត់បង់ជីវិតជនស្លូតត្រង់។ លោកម្នាក់នេះ បានអះអាងថា ទាហានអ៊ីស្រាអែល​ អាចប្រើកាំភ្លើងបាញ់តបទៅលើក្រុមបាតុករបាន លុះណាតែស្ថិតក្នុងករណីចាំបាច់បំផុត។ ដូច្នេះ ក្នុងនាមអង្គការសហប្រជាជាតិ លោកសូមអំពាវនាវ ឲ្យមានការស៊ើបអង្កេតមួយ ដោយឯករាជ្យ ស្តីពីហេតុការណ៍ ដែលបានកើតឡើង កាលពីថ្ងៃសុក្រម្សិលមិញ ដើម្បីកំណត់​ថា តើទាហានអ៊ីស្រាអែល ពិតជាបានបាញ់រះសំដៅលើក្រុមបាតុករ ដោយគ្មានហេតុផល​ អាចទទួលយកបានឬយ៉ាងណា។

ប៉ុន្តែ លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិអ៊ីស្រាអែល បាននិយាយកាលពីយប់ថ្ងៃសុក្រ ម្សិលមិញថា គឺក្រុមយុវជនប៉ាឡេស្ទីនទេ ដែលបង្ករឿងដោយខ្លួនឯង ព្រោះពួកគេ បានសម្រុក​ចូល​មកក្បែរព្រំដែន ដែលជាតំបន់ហាមឃាត់នោះ ជ្រុលហួសពេក ដោយបាន​គប់​ដុំថ្ម ​ដបប្រេង និងភ្លើង មកលើទាហានអ៊ីស្រាអែល។

សង្រ្គាម អាចផ្ទុះឡើងសាជាថ្មី បានគ្រប់ពេលវេលា

មកត្រឹមពេលនេះ ស្ថានការណ៍នៅមិនទាន់ស្ងប់នៅឡើយទេ ហើយអាចនឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងឡើងផង បើសិនជាភាគីទាំងសងខាង​ មិនព្រមបន្ទន់ខ្លះ។ តាមការគ្រោងទុក ក្បួនបាតុកម្មតាមបណ្តោយព្រំដែន រវាងហ្កាហ្សា និងអ៊ីស្រាអែលនេះ គឺគេនឹងធ្វើរយៈពេល៦សប្តាហ៍ រហូតដល់ពាក់កណ្តាលខែឧសភាឯណោះ។ ដូច្នេះ មានន័យថា​ស្ថានការណ៍ ពុះកញ្ជ្រោលរបៀបនេះ នឹងអាចមានជាថ្មីទៀត បានគ្រប់ពេលទាំងអស់។

លោក Antonio Guterres អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានថ្លែងអំពាវនាវ ឲ្យភាគីទាំងសងខាង រក្សាការអត់ធ្មត់ កុំធ្វើអ្វីឲ្យជ្រុលហួសហេតុ ព្រោះថា អំពើហិង្សាទាំងនេះ​ អាចនឹងក្លាយជាចំណុចចាប់ផ្តើម នៃសង្រ្គាមផ្ទុះអាវុធ ជាថ្មី រវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន។ ដោយឡែក កាលពីយប់ថ្ងៃសុក្រ ក្រុមហាម៉ាស ក៏បានប្រកាស​ដែរ ថាកុំឲ្យក្រុមបាតុករ ខិតទៅជិតព្រំដែនពេក ដើម្បីចៀសវាង ការប៉ះទង្គិចជាថ្មី។

យើងនៅចាំបាននូវ សង្រ្គាមរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន នៅតំបន់​ហ្កាហ្សា ចំនួន២លើក ឆ្នាំ២០០៨ និងឆ្នាំ២០១៤។ សង្រ្គាមនេះ អ្នកដែលរងគ្រោះបំផុត គឺប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន នៅតំបន់ហ្កាហ្សា ដែលត្រូវក្លាយជាខែល ការពារក្រុមហាម៉ាស ហើយ​ទីបំផុត រងគ្រាប់ប្លោងរបស់អ៊ីស្រាអែល។ តំបន់ហ្កាហ្សា ដែលត្រូវអ៊ីស្រាអែល ហ៊ុំព័ទ្ធ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដ៏លំបាកណាស់ទៅហើយ បើបន្ថែមសង្រ្គាម និងគ្រាប់កាំភ្លើង​ទៀត នោះកំហឹងស្អប់អ៊ីស្រាអែល ពីសំណាក់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន នឹងកាន់តែរីកធំឡើង៕

គុយបា​បើកទំព័រ​​សករាជថ្មី ជាមួយ​នឹង​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី ក្រៅ​រង្វង់​គ្រួសារ​ត្រកូល​Castro

លោក​ដូណាល់ត្រាំ​បញ្ជាក់ថា​ប្រមុខ​សេអ៊ីអា​ពិតជា​បានទៅជួប​លោក​គីមជុងអ៊ុន​ដោយ​សម្ងាត់

ស្តូប​រំលឹកវិញ្ញាណក្ខន្ធ​ជនរងគ្រោះ​ក្នុង​របប​ខ្មែរ​ក្រហម មាន​លើកដំបូងគេ នៅ​ទឹកដី​បរទេស

ណាសា​នឹង​បញ្ជូន​TESS ទៅ​ថតរក​ភព​ផ្សេង នៅជុំវិញ​ផ្កាយ ក្រៅ​ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ

អាមេរិក បារាំង និងអង់គ្លេស​រួមគ្នា វាយប្រហារ​ទីតាំង​ស្តុកអាវុធ​គីមី នៅ​ស៊ីរី

ហេតុអ្វី​លោកត្រាំ ចង់​វិល​មក​រកកិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិជ្ជកម្ម​សេរី​ប៉ាស៊ីហ្វិក​វិញ ?

ចរន្ត​ទឹកសមុទ្ទ​ចុះ​ខ្សោយ ដោយ​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ

ស៊ីរី៖ ការប្រឈមមុខ​ដោយ​អាវុធ​អាច​នឹង​មាន បន្ទាប់​ពីរុស្ស៊ី​ និង​អាមេរិក ​តម្លើង​សរសៃ​ក​ដាក់គ្នា​នៅ​អ.ស.ប

ចិន៖​លោកស៊ី ជីនពីង​ចាត់​វិធានការ​ទប់​នឹង​នយោបាយ​ការពារនិយម​របស់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​ដោយ​ប្រកាស​​បើក​ចំហ​ទីផ្សារ​ចិន

តើអ្នកណា​ដែល​បាញ់មីស៊ីល វាយប្រហារ​មូលដ្ឋានទ័ព​អាកាស​ស៊ីរី?

តើប្រជាជន​ហុងគ្រី​នឹង​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​នាយករដ្ឋមន្រ្តី ដែល​ស្អប់ជនអន្តោប្រវេសន៍?

លោក​ណាហ្ស៊ីប រ៉ាហ្សាក់ប្រកាស​រំលាយ​សភាម៉ាឡេស៊ី

ប្រេស៊ីល៖​លោកលូឡា​ត្រូវ​បញ្ចប់​ជីវិតនយោបាយ​នៅ​ក្នុង​ពន្ធនាគារ?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ក្រុម​ប្រទេស​សមាជិក​អូតង់​ស្ថិតជុំវិញ​សមុទ្របាល់ទិច​ងាក​ទៅ​រក​អាមេរិក​ជា​ថ្មី?

កូដកម្ម​នៅ​បារាំង ជា​វិញ្ញាសា​ល្បង​កម្លាំង​សម្រាប់​លោក​ម៉ាក្រុង​និង​សហជីព ឬ ?

ហិង្សា​​ហ្កាហ្សា៖​អ៊ីស្រាអែល​​ទាត់ចោល​​ការទាមទារ​​ស៊ើប​អង្កេត​​ការស្លាប់​​​ជនជាតិ​​ប៉ាឡេស្ទីន​​

តុលាការបារាំង​នាំ​ខ្លួនអតីត​ប្រធានាធិបតី​ ​​លោក នីកូឡា សាកូហ្ស៊ី ​ទៅ​ជំនុំជម្រះ​ រឿង​ពុករលួយ

បារាំង​រៀប​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដើម្បី​បាន​ក្លាយ​ជា​ជើង​ឯក​ផ្នែក « បញ្ញាសិប្បនិម្មិត”

តើ​ប្រមុខ​ដឹកនាំ​កូរ៉េខាងជើង​លោក​គីម ជុងអ៊ុន​បាន​ទៅ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ចិន​ដោយ​ស្ងាត់ៗ ឬ​?