rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

២០កក្កដា៖ ខួប​៥០ឆ្នាំនៃ​​ការបញ្ជូន​មនុស្សឱ្យ​​ទៅ​ចុះចត​លើឋាន​ព្រះចន្ទ

ដោយ ហេង ឧត្តម

ថ្ងៃ​ទី​២០កក្កដា​នេះ គឺជា​ខួបគម្រប់​​៥០ឆ្នាំ នៃ​​​​ការបញ្ជូនមនុស្សឱ្យ​ទៅចុះ​ចត​លើ​ឋាន​ព្រះចន្ទ។ នេះគឺជា​បេសកម្ម​នៃ​​​យានអវកាស​អាប៉ូឡូ​ទី​១១ របស់​ភ្នាក់​ងារ​អវកាស​ណា​សា​​​។ កាលណោះ នៅក្នុង​បរិបទ​នៃសង្គ្រាមត្រជាក់ អាមេរិកប្រឹង​ប្រែងប្រណាំង​ប្រជែង​​ជាមួយ​សហភាព​សូវៀត ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា​ខ្លួន​ខ្លាំង អាច​បញ្ជូន​មនុស្ស​ទៅ​ជាន់​ភព​ព្រះ​ចន្ទបាន។ ជាការពិត អាមេរិកខ្លាំងមែន ដោយ​ត្រឹម​តែ​រយៈ​ប្រមាណជា៤ឆ្នាំសោះ​ គឺចាប់​ពីឆ្នាំ១៩៦៩ អាមេរិកបានបញ្ចូន​អវកាស​យានិក រហូតជាង១០នាក់ ទៅ​ដល់ឋាន​ព្រះ​ចន្ទ​។ ក៏ប៉ុន្តែ សព្វថ្ងៃនេះ មា​នប្រទេស​ជាច្រើន បាន​ទៅ​ដល់ភពព្រះចន្ទ​និង​គ្រោង​ជា​បន្តបន្ទាប់​​ទៅ​ជាន់​​ឋាន​ព្រះចន្ទ ព្រមទាំង​ប្រទេសខ្លះ ​មាន​មហិច្ចតា​ដាក់តាំង​មូលដ្ឋាន​យោធា​នៅទីនោះថែម​​ទៀតផង​។ ដូច្នេះ ឋាន​ព្រះច័ន្ទ មិនមែន​ជា​កន្លែង​សម្ញែង​​សាច់​ដុំ​តែម្នាក់​ឯង​របស់​អាមេរិក​ទៀត​ទេ ប៉ុន្តែ វា​ប្រែក្លាយ​ជាដែន​​លំហ​ដែល​ប្រមូលផ្តុំ​ដោយ​មហិច្ចតា​យោធា, ការប្រទាញប្រទង់​យក​ប្រភពធនធាន​សម្រាប់ចម្រើន​ម៉ាស៊ីន​​សេដ្ឋកិច្ច និងជាការ​ប្រកួត​ប្រជែង​បច្ចេកវិជ្ជាទៀត​ផង​។​

ឆ្នាំ​១៩៦៩ ការដាក់​ជើងជាន់​ឋាន​ព្រះចន្ទ ពីកាលណោះ គឺជា​រឿង​ជា​នយោបាយ​សុទ្ធសាធ?​

ក្នុង​ជម្លោះ​នៃ​បរិបទ​សង្គ្រាម​ត្រជាក់​រវាង​សហភាព​សូវៀត​និងអាមេរិក ហើ​យដើម្បី​​ប្រជែង​យក​ឈ្នះ​សូវៀត សភា​អាមេរិក​បាន​​ផ្តល់​នូវ​កញ្ចប់​ថវិកា​ដ៏​ច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់​ទៅដល់ភ្នាក់​ងារ​អវកាស​​ណាសា។ ដោយ​គ្រាន់តែ​គម្រោង​អាប៉ូឡូ​មួយ ណាសា​ទទួល​បាន​នូវ​កញ្ចប់​ថវិកា​រហូតដល់​ទៅ​ ២៥ពាន់លាន​ដុល្លារ (ជាង ១៥០ពាន់លាន​ បើ​គិត​តាម​តម្លៃ​លុយ​ដុល្លារ​បច្ចុប្បន្ន) ។​

មិនតែប៉ុណ្ណោះ គ្រាន់​​តែ​បុគ្គលិក​ដែល​ធ្វើការ​ក្នុង​គម្រោង​អាប៉ូឡូ​នេះ គឺ​មាន​រហូតដល់​ទៅ​ប្រមាណ​ជា ៤០ម៉ឺននាក់​ ព្រមទាំងមាន​​​​ក្រុមហ៊ុន​តូចធំ​​ជាច្រើន​ផ្សេងទៀត ដែល​ធ្វើការ​ជាប់កិច្ចសន្យាឲ្យ​ណាសា។ ការ​ចំណាយ​ថវិកា​សន្ធឹកសន្ទាប់ និង​ធនធាន​មនុស្ស​ដ៏​ច្រើន​បែប​នេះ គឺ​ក្នុង​គោល​បំណង​ធ្វើ​យ៉ាងណា អាច​បញ្ចូន​មនុស្ស​ទៅ​ដល់​ឋាន​ព្រះ​ចន្ទ នៅ​ដំណាច់​ចុង​ទសវត្សរ៍​១៩៦០។ ទីបំផុត គឺ​អាមេរិក​បា​នសម្រេច​យក​ឈ្នះ​សូវៀតពិត​មែន។ ពោលគឺ​មាន​អវកាសយានិក​៣នាក់ បាន​ទៅ​ជាន់​ភព​ព្រះចន្ទ នៅ​ថ្ងៃទី​២០កក្កដា​១៩៦៩ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយជនជាតិ​អាមេរិក​​លោក Neil Armstrong ។

ជាការពិត នៅក្នុង​វិស័យ​អវកាស!​ អាមេរិកខ្លាំងមែន ដោយត្រឹមតែរយៈប្រមាណជាក្នុង​រង្វង់​៤ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ​ រាប់ពីឆ្នាំ១៩៦៩មក អាមេរិកបានបញ្ចូនអវកាសយានិក ចំនួន​១២នាក់ ទៅដល់ឋានព្រះចន្ទ ដែលរហូតមកដល់ពេលនេះ គ្មានប្រទេសណាមួយ អាច​បញ្ចូនមនុស្សទៅទីនោះនៅឡើយទេ។ គឺមានតែបញ្ចូនគ្រឿងយន្តទៅតែប៉ុណ្ណោះ។ ឬគេ​អាច​និយាយ​ម្យ៉ាង​ទៀត​ថា ក្រៅពីអាមេរិក គឺគ្មាន​ប្រទេសណា​ផ្សេង​បញ្ជូន​មនុស្សទៅ​ភព​ព្រះចន្ទ​នៅឡើយទេ ក្នុងរយៈ​ពេល​៥០ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ។​

 

បច្ចុប្បន្ននេះ ពុំមែន​តែ​អា​មេរិក​មួយ​ទេ គឺមាន​ប្រទេស​ច្រើន​ទៀត ដូច​ជា​រុស្ស៊ី និង​ ចិន ​បាន​​បញ្ជូន​មនុស្ស​យន្ត​និង​គ្រឿ​ង​យន្ត​ទៅ​ដល់​ឋាន​ព្រះ​ចន្ទ​រួច​ហើយបន្តិចទៀត គឺអាច​មាន​ឥណ្ឌា ជប៉ុន និង​ប្រទេស​អឺរ៉ុបផ្សេង​​ទៀត។ ហេតុនេះ ព្រះចន្ទពុំមែន​ជា​ដែន​ផ្តាច់​មុខ​របស់​អាមេរិក​តែម្នាក់​ឯង​ទៀត​ទេ។

ប្រទេស​ផ្សេងៗ​ពិត​ជាអាច​ទៅ​ជាន់​ភព​ព្រះចន្ទ​បាន​មែន ពីព្រោះថា ឋាន​ព្រះចន្ទ គឺ​នៅ​ជិត​ផែន​ដី​ជាង​ភព​ដទៃ។ ពោលគឺវា​​ស្ថិត​នៅ​ចម្ងាយ​ត្រឹមតែ​ជាង៣៨ម៉ឺន​គីឡូម៉ែត្រ​ពី​ភពផែនដី ហើយ​គេអាច​ត្រូវ​ចំណាយ​ពេល​តែ​ជាង​៣ថ្ងៃ​តែប៉ុណ្ណោះ​ ដើម្បី​ហោះ​ពី​ផែន​ដីទៅ​ឋាន​ព្រះ​ចន្ទ។

បច្ចេកវិជ្ជា​សព្វថ្ងៃ​នេះ គឺ​មិន​ដូច​កាល​ពី​៥០ឆ្នាំ​មុននោះទេ។ ប្រទេស​ដែល​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​ជឿន​លឿន និង​មាន​ធនធានមនុស្ស​ច្រើន គឺ​គេ​អាច​សិក្សា​គម្រោង​អវកាស​នេះ​បាន។ ជាក់​ស្តែង​ ប្រទេស​មហាយក្ស​សេដ្ឋកិច្ច​ចិន ដែល​ទើបតែ​សម្រេច​បញ្ចូនឧបករណ៍​និង​​គ្រឿង​យន្ត​ទៅសិក្សា​នៅ​ឋាន​ព្រះ​ចន្ទ តាម​រយៈ​យានអវកាស​ចាំង​អឺ​ទី​៤របស់ខ្លួន​។ បន្ថែមពីនេះ ចិន​ថែមទាំង​មាន​មហិច្ចតា​ដាក់តាំង​មូលដ្ឋាន​យោធា​ចិន​នៅ​ភាគ​ខាង​ជើង​ភព​ព្រះចន្ទ​នេះផង។

ទោះ​យ៉ាងណាក្តី​ អ្នក​ជំនាញ​ខាង​អវកាស​ គេយល់ថា ចិន​ត្រូវ​ការ​ពេលវេលា​ច្រើន ឬអាច​ត្រូវការ​​ឆ្នាំ​ទៀត ទម្រាំ​សម្រេច​មហិច្ចតា​នេះ ពីព្រោះថា បើ​ទោះជាចិន​មាន​លុយ​ច្រើន​មែន តែ​ចិន​ចាំបាច់​ត្រូ​វមាន​ធនធាន​ច្រើនបន្ថែមទៀត​ រាប់​ចាំបាច់​ពី​ធនធានមនុស្សដែល​ចេះដឹងផ្នែក​អវកាស, ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ សម្ភារៈ​បរិក្ខារ និង​បច្ចេកវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រ​​ ច្រើន​ផ្សេងៗទៀត។ ​ខុស​ពីអាមេរិក ដែល​គេ​មាន​ស្រាប់​ស្រេច​រួច​មកហើយ​!  បើ​អាមេរិក​ចង់​ទៅជាន់​ឋាន​ព្រះចន្ទ​ជាថ្មី គឺមិន​លំបាក​ទេ ព្រោះ​អាមេរិក​ មាន​អ្វីៗ​លើស​ពី​៨០ភាគរយទៅហើយសម្រាប់​សម្រេច​កិច្ចការ​នេះ។ ពោលគឺ​អាមេរិក​មាន​មធ្យោបាយ មាន​មូលដ្ឋាន​អវកាស, មាន​សម្ភារៈ​គ្រប់គ្រាន់ មាន​លុយ និងមាន​ធនធាន​មនុស្សចេះ​ដឹងច្រើន​។

ហេតុដូ​ច្នេះហើយ គឺរាប់​ចាប់​តាំង​ពីរដ្ឋបាល​លោកប្រធានាធិបតី​ ប៉ារាក់​ អូបាម៉ា រហូត​ដល់​មកដល់​រជ្ជកាល​ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ នេះទៀត គឺ​អាមេរិក​ដាក់​គោល​ដៅ​ថ្មី គឺ​មិននៅ​ត្រឹមតែ​ឋានព្រះ​ចន្ទ​នោះទេ តែត្រូវតែ​ទៅ​ឱ្យ​ដល់​ឋាន​ព្រះ​អង្គារ​ថែមទៀត​ផង។   គួររម្លឹកថា ពី​ផែន​ដី​​ទៅ ឋាន​ព្រះចន្ទ គឺ​ស៊ីពេល​ជាង​៣ថ្ងៃ តែបើ​ចង់ទៅ​ឋាន​ព្រះអង្គារ គឺត្រូវ​ការ​ពេល​៦ខែ​ឯណោះ។

 

​ការ​ទៅកាន់​ភព​ព្រះ​ចន្ទ ក្រៅពី​ការ​សំញ៉ែង​សាច់​ដុំ​ខាង​នយោបាយ​និង​យោធា តើ​គេអាច​ចំណេញ​អ្វី​ទៀត ពី​ដំណើរ​ក្រៅភព​នេះ?

ផលប្រយោជន៍​ធំ​ផ្សេងទៀត គឺ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​និង​វិទ្យាសាស្ត្រ​។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​និងអ្នក​ជំនាញ​អវកាស​ គេ​សុទ្ធតែ​មូល​មាត់​គ្នា​ថា មនុស្ស​យើង​នៅ​ស្គាល់​តិចតួច​ណាស់​ពីឋាន​​ព្រះចន្ទ។​ គេ​ត្រូវការ​ពេលវេលា​ច្រើន​តទៅទៀត​ដើម្បី​សិក្សាស្រាវជ្រាវ​ពី​ព្រះ​ចន្ទ​។

ក្នុង​រយៈ​ពេល​ជិត​៥០ឆ្នាំមកនេះ គេ​កំពុង​តែ​សិក្សាបន្ត​​នៅឡើយ ពី​ដុំថ្មឬដីកម្រ​ ប្រមាណ​ជា​៣៨០គីឡូក្រាម ដែល​គេ​នាំយក​មកពី​ភព​ព្រះចន្ទ តាមរយៈ​អាប៉ូឡូ​។ អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​កំពុង​រុករក​មើលថា ទំនង​ជា​អាច​មាន​ថាម​ពលថ្មី​ៗ​នៅ​ឋាន​ព្រះចន្ទ ដើម្បី​​ចម្រាញ់​យកមក​បំប៉ន់​ម៉ាស៊ីន​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​ឋាន​មនុស្ស​លោក។ ជាពិសេស​ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ​ កំពុង​សិក្សា​ពី​ថាមពល​ម្យ៉ាង ឬ​សារធាតុ​ អេលីយ៉ូម​៣​ និងធាតុ​ផ្សំផ្សេងៗ​ ​​ដែលទំនង​ជាអាច​​​ជំនួសធាតុ​អ៊ុយរ៉ាឌីញ៉ូម ​ក្នុង​ដំណើរ​ការផលិត​​ថាម​ពល​នុយក្លែអែរ ជាដើម​។ បើ​គេ​រក​ឃើញ បា​នសម្រេច គឺគេ​សង្ឃឹមថា គេអាច​ផលិត​ថាមពល​ថ្មីបាន​ ដែល​វា​​អាច​បញ្ចេញ​កាក់សំណល់​តិចតួច​​ ហើយវាខ្លាំង​ជាង​ថាមពលនុយក្លែអ៊ែរ​ បួនដងឯណោះ​។​

រឿង​សំខាន់​មួយ​ទៀត គេ​​ក៏​កំពុង​តែ​សិក្សា​ផងដែរ ពី​លក្ខខណ្ឌ​ដែល​អាច​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ជីវិត​រស់​នៅ​បា​ន នៅ​ទីនោះ​។ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​គម្រោង​នេះ គឺ​ក្រុម​ហ៊ុន​ឯកជន​ផ្សេងៗ​របស់​រុស្ស៊ីនិង​អាមេរិក​ ក៏​កំពុង​សិក្សា​ពី​ការ​បញ្ចូន​អ្នក​ទេសចរទៅ​ទស្សនា​អវកាស​ ដែល​ត្រូវបង់​ប្រាក់ ​៥៨លានដុល្លារ ក្នុង​ម្នាក់ៗ​​៕

COP25 ចង់​សង្រ្គោះ​សមុទ្រ ខណៈ​របាយការណ៍​បញ្ជាក់ថា ទឹក​សមុទ្រ​កាន់តែ​ខ្សត់​អុកស៊ីសែន

សភាអាមេរិក​នឹង​ចាប់ផ្តើម​សរសេរ​បទចោទប្រកាន់ ផ្លូវការ ដើម្បីទម្លាក់លោកដូណាល់ ត្រាំ

បារាំង​ជាប់​គាំង​ស្ទើរ​គ្រប់វិស័យ ដោយ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំងនឹង​​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ចូលនិវត្តន៍

នៅក្នុងខួបគម្រប់ ៧០ឆ្នាំ អង្គការអូតង់ព្យាយាមស្តារឯកភាពដែលបានបាត់បង់

ចិន ដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ពី​សិង្ហបុរី ក្នុងនាមប្រទេស​ដែល​មានប្រព័ន្ធសិក្សា​អប់រំ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់

សន្និសីទអាកាសធាតុCOP25 ៖ ចង់​បង្កើន​មហិច្ឆតា និង​រំពឹង​លើ​សហភាពអឺរ៉ុប

អសប៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារ​ជម្ងឺអេដស៍​បានថយចុះ ប៉ុន្តែ ករណី​ឆ្លងថ្មី​នៅតែមានច្រើន

ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​ចាក់​សម្លាប់មនុស្ស​ពីរនាក់ នៅ​ក្រុង​ឡុង​ឌ្រឺ ​ប្រទេស​អង់គ្លេស

ហេតុអ្វីបានជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទាមទារ​ឲ្យ​អូតង់ កែប្រែ​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​ឡើងវិញ?

ចិនដំឡើងសម្លេងដាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីលោកដូណាល់ ត្រាំចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់គាំទ្របាតុករហុងកុង

អង្គការសហប្រជាជាតិព្រមានពីគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ បើពិភពលោកបន្តពន្យារពេលទប់ស្កាត់

បារាំងបង្ហាញផែនការទប់​ស្កាត់​​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ចំ​ថ្ងៃ​ទិវា​ពិភពលោក​​លុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ​

បោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ហុងកុង៖ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងជាតេស្តសម្រាប់លោកស្រីការី ឡាំ

តើ​គ្រិស្ត​សាសនា​ នៅ​ជប៉ុន​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

អ៊ីស្រាអែល៖ លោក​ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​ចោទ​ប្រកាន់​ពីបទ​ពុករលួយ

ដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី៖ សាក្សី​ឆ្លើយ​ដាក់បន្ទុក​លើ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​

អាមេរិក​ប្រកាស​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន មិនមែន​ជារឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ

វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ឧទ្ទិស​ថ្ងៃ១៨វិច្ឆិកាលើបញ្ហាសំរាម

អនាគត​ប្រធានាធិបតី​ស្រីលង្កា ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម និង​ចង់ស្តារទំនាក់ទំនង​ជាមួយប្រទេស​ចិន

បារាំង៖ មួយ​ឆ្នាំក្រោយ ចលនា​បាតុកម្ម​អាវកាក់​លឿង​ព្យាយាម​ស្ទុះ​តវ៉ា​ឡើងវិញ