rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

៨០ឆ្នាំក្រោយការផ្តើមបញ្ឆេះសង្រ្គាមលោកលើកទី២ អាល្លឺម៉ង់បានសុំទោសប៉ូឡូញ តែប៉ូឡូញបន្តទាមទារសំណង

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

១ កញ្ញា ១៩៣៩-១ កញ្ញា ២០១៩ ថ្ងៃ​នេះ​ប្រទេស​ប៉ូឡូញ​បាន​រៀបចំ​រម្លឹក​ខួប​គម្រប់ ៨០ឆ្នាំ​នៃ​ការ​ផ្តើម​បញ្ឆេះ​សង្រ្គាមលោក​លើកទី២ នៅ​ក្នុង​ស្រុក Wielun។ ប្រទេស​ដែល​ប៉ូឡូញ​បាន​អញ្ជើញ​ឲ្យ​ចូលរួម​សុទ្ធសឹង​ជា​ប្រទេស​សមាជិក​សហភាពអឺរ៉ុប និង​សមាជិក​ក្នុង​អង្គការ​អូតង់។ តែ​គេ​មិន​បាន​ឃើញ​វត្តមាន​ប្រធានាធិបតី​បារាំង ឬ​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អង់គ្លេស​ទេ។ ចំណែក​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​បាន​បញ្ជូន​អនុប្រធានាធិបតី​លោក Mike Pence ឲ្យ​ទៅ​ជំនួស​ដោយ​លោក​ត្រាំ​ជាប់​រវល់​តាម​ស្ថានការណ៍​ព្យុះសង្ឃរា Dorian។

ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​ពិធី​នោះ ប្រធានាធិបតី​អាល្លឺម៉ង់​លោក Frank-Walter Steinmeier បាន​សុំទោស​ពលរដ្ឋ​ប៉ូឡូញ​ចំពោះ​ទង្វើ​របស់​អាល្លឺម៉ង់​ណាហ្ស៊ី។ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ​សព្វថ្ងៃ​បន្ត​ទាមទារ​ឲ្យ​អាល្លឺម៉ង់​សង​ការ​ខូចខាត និង​សង​ជំងឺចិត្ត​ដល់​ជនរងគ្រោះ។

គឺ​ស្រុក Wielun ដែល​ជា​ចំណុច​ផ្តើម​នៃ​ការ​ផ្ទុះ​សង្រ្គាមលោកលើក​ទី២ ព្រោះ​ជា​ស្រុក​រងគ្រោះ​ដំបូង​គេ​ដោយ​ការ​ទម្លាក់​គ្រាប់បែក​របស់​ទ័ពអាល្លឺម៉ង់ណាហ្ស៊ី​ក្នុង​ថ្ងៃទី១ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៣៩។ ការ​វាយប្រហារ​របស់​ទ័ពអាល្លឺម៉ង់ណាហ្ស៊ី​លើ​ស្រុក Wielun ប៉ូឡូញ​បាន​ធ្វើ​ឡើង មួយ​សប្តាហ៍​បន្ទាប់​ពី​អាល្លឺម៉ង់​ណាហ្ស៊ី និង​សហភាពសូវៀត​បាន​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ស្ងាត់ៗ​លើ​កតិកាសញ្ញា Ribbentrop-Molotov ស្តីពី​ការ​ចែក​ទឹកដី​អឺរ៉ុប​រវាង​គ្នា។ នៅ​ថ្ងៃទី៣ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៣៩ បារាំង និង​អង់គ្លេស​ដែល​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​ប៉ូឡូញ​ក៏​បាន​ប្រកាស​សង្រ្គាម​ទល់​នឹង​អាល្លឺម៉ង់ណាហ្ស៊ី តែ​មិន​បាន​បើក​ប្រតិបត្តិការ​អ្វី​ធំដុំ​ទេ។ បន្ទាប់​មក​នៅ​ថ្ងៃទី១៧ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៣៩ ដដែល សហភាព​សូវៀត​ក៏​បាន​វាយប្រហារ​លើ​ប៉ូឡូញ​ប៉ែកខាងកើត។

បន្ទាប់​មក​ទៀត ការ​ចាប់ដៃ​គ្នា​រវាង​ណាហ្ស៊ី និង​សូវៀត​បាន​បិទបញ្ចប់​ដោយ​ហ៊ីត្លែរ​បាន​បើក​ការ​វាយប្រហារ​លើ​សហភាពសូវៀត​នៅ​ថ្ងៃទី២២ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤១។ ចាប់​ពី​ពេល​នោះ​មក សង្រ្គាមលោក​មួយ​នេះ​ក៏​បាន​បន្ត​មាន​រវាង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ដោយ​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​សហភាព​សូវៀត និង​សហរដ្ឋអាមេរិក។ គេ​ត្រូវ​រង​ចាំ​រហូត​ដល់​ថ្ងៃទី២ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៤៥ ទើប​សង្រ្គាមលោកលោកទី២ បិទបញ្ចប់​ជា​ស្ថាពរ។ ប៉ូឡូញ​ជា​ប្រទេស​ដែល​បាន​រងគ្រោះខ្លាំង​ជាង​គេ​ពី​សង្រ្គាមលោកលើក​ទី២ ដោយ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ ៦លាននាក់​ក្នុង​នោះ​មាន ៣លាននាក់​ជា​ជនជាតិ​ជ្វីហ្វ។ ប្រធានាធិបតី​ប៉ូឡូញ​លោក Frank-Walter Steinmeier បាន​ធ្វើ​ការ​សុំទោស​ដល់​ពលរដ្ឋ​ប៉ូឡូញ​ចំពោះ​ទង្វើ​ឃោរឃៅ​ព្រៃផ្សៃ​របស់​ពួក​អាល្លឺម៉ង់​ណាហ្ស៊ី។

« គឺ​អាល្លឺម៉ង់​ដែល​បាន​ប្រពឹត្ត​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​ប្រឆាំង​មនុស្សជាតិ​នៅ​ប៉ូឡូញ។ យើង​មិន​បំភ្លេច​ទេ។ យើង​ចង់​ចងចាំ និង​យើង​នឹង​ចងចាំ​ជា​រៀង​រហូត » នេះ​ជា​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក Frank-Walter Steinmeier នៅ​ចំពោះ​វត្តមាន​សមភាគី​ប៉ូឡូញ​លោក Andrzej Duda។ លោក Duda បាន​បរិហារ​ជា​ជា​ទង្វើ​មួយ​ព្រៃផ្សៃ និង​ជា​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សង្រ្គាម។

ប៉ូឡូញ​បន្ត​ទាមទារ​ឲ្យ​អាល្លឺម៉ង់​សង​ថ្លៃ​ខូចខាត

បច្ចុប្បន្ន​នេះ អាល្លឺម៉ង់ និង​ប៉ូឡូញ​បាន​ក្លាយ​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត តែ​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ​សព្វថ្ងៃ​បាន និង​កំពុង​បន្ត​ទាមទារ​ឲ្យ​អាល្លឺម៉ង់​សង​ការ​ខូចខាត និង​សងជំងឺចិត្ត​ដល់​ជនរងគ្រោះ​ប៉ូឡូញ។ នេះ​ជា​សំណុំរឿង​មួយ​ស្មុគស្មាញ​ខ្លាំង ទោះ​បី​ជា​អាល្លឺម៉ង់ និង​ប៉ូឡូញ​ជា​ប្រទេស​សមាជិក​សហភាពអឺរ៉ុប និង​ជា​ប្រទេស​សមាជិក​ក្នុង​អង្គការ​អូតង់​ដូច​គ្នា​ក៏​ដោយ។ ភាព​ចម្រូងចម្រាស​ក៏​ដោយសារ​តែ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បន្ត​យល់​ឃើញ​មិន​ដូច​គ្នា​ដោយ​ភាគី​នីមួយៗ​លើក​យក​ហេតុផល​ទៅ​ពន្យល់​រៀងៗ​ខ្លួន។ តែ​រឿងរ៉ាវ​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ច្រំដែល​មួយ​នេះ​ក៏​វា​អាស្រ័យ​លើ​ជំហរ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ថ្មី​ដែល​ឡើង​កាន់​អំណាច ពិសេស​នៅ​ប៉ូឡូញ។

គឺ​ទើប​តែ​ការ​ឡើង​កាន់​អំណាច​របស់​ក្រុម​អភិរក្សនិយម ជាតិនិយម​នៅ​ប៉ូឡូញ​ទេ​ដែល​សំណុំរឿង​មួយ​នេះ​បាន​ផ្តើម​កក្រើក​ឡើង​វិញ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ប៉ូឡូញ​លោក Mateusz Morawiecki បាន​បញ្ជាក់​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​ថា ប៉ូឡូញ​នៅ​មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​សំណង​គ្រប់គ្រាន់​ដែល​សក្តិសម​នឹង​ការ​ខូចខាត​ដោយសារ​សង្រ្គាម​នៅ​ឡើយ​ទេ។ តាម​លោក Morawiecki ប៉ូឡូញ​ជា​ប្រទេស​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ដោយ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​ដល់​ទៅ ៦លាននាក់ តែ​បែរ​ជា​ទទួល​បាន​សំណង​តិច​ជាង​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៅ​វិញ។ លោក Morawiecki ចាត់​ទុក​ជា​រឿង​អយុត្តិធម៌ និង​ថា បញ្ហា​នេះ​មិន​អាច​បន្ត​មិន​ដោះស្រាយ​បាន​ឡើយ។ ខណៈ​នេះ គណៈកម្មការ​សភា​ប៉ូឡូញ​កំពុង​រៀបចំ​របាយការណ៍​មួយ​ស្តីពី​ទឹកប្រាក់​សរុប​ដែល​ប៉ូឡូញ​បាន​រងការ​ខូចខាតដោយសារ​សង្រ្គាម និង​គ្រោង​បញ្ជូន​របាយការណ៍​នេះ​ទៅ​ឲ្យ​អាល្លឺម៉ង់​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ។

អាល្លឺម៉ង់​ថា សំណុំរឿង​មួយ​នេះ​បាន​ដោះស្រាយ​ចប់​តាំង​ពី​យូរ

ពី​ខាង​អាល្លឺម៉ង់ ​ក្រុង​ប៊ែរឡាំង​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ចំពោះ​អំពើ​សាហាវយង់ឃ្នង​របស់​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​សម័យសង្រ្គាម តែ​បាន​បដិសេធ​ជានិច្ច​លើ​សំណើ​ទាមទារ​សំណង​ថ្មី​បន្ថែម​ទៀត។ អ្នក​នាំពាក្យ​រដ្ឋាភិបាល​អាល្លឺម៉ង់​បាន​ប្រាប់​ឲ្យ​ដឹង​ក្នុង​ថ្ងៃទី២៨ សីហា​ថា ជំហរ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​អាល្លឺម៉ង់​ស្ថិត​នៅ​ដដែល​គ្មាន​ផ្លាស់ប្តូរ និង​ថា សំណុំរឿង​សង​ការ​ខូចខាត និង​សងជំងឺចិត្ត​ត្រូវ​បាន​បិទ​ជា​ស្ថាពរ។ តាម​ទីក្រុង​ប៊ែរឡាំង ក្រុង​វ៉ាសូវី​បាន​យល់​ព្រម​ឈប់​ទាមទារ​សំណង​អ្វី​ទាំង​អស់​ពី​អាល្លឺម៉ង់ខាងកើត​តាម​រយៈ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ឆ្នាំ ១៩៥៣ ហើយ​បញ្ហា​មួយ​នេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​បិទ​ជា​ស្ថាពរ​តាម​រយៈ​សន្ធិសញ្ញា ២បូក៤ រវាង​រដ្ឋអំណាច​អាល្លឺម៉ង់​ខាងកើត និង​អាល្លឺម៉ង់ខាងលិច រួម​ជាមួយ ៤ប្រទេស​ដែល​ឈ្នះសង្រ្គាមលោកលើកទី២ គឺ​សហរដ្ឋអាមេរិក សហភាពសូវៀត អង់គ្លេស និង​ប្រទេស​បារាំង។

ក៏​ប៉ុន្តែ រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ​បច្ចុប្បន្ន​បាន​ប្រឆាំង​នឹង​កិច្ចព្រមព្រៀង​ឆ្នាំ ១៩៥៣ ដែល​ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ប៉ូឡូញ​ក្នុង​សម័យ​កុម្មុយនិស្ត។ គេ​នៅ​មិន​ទាន់​ដឹង​ថា តើ​សំណុំរឿង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​រវាង​អាល្លឺម៉ង់ និង​ប៉ូឡូញ​មួយ​នេះ​នឹង​ត្រូវ​បញ្ចប់​តាម​ច្រក​ណា​ទេ។ តែ​សម្រាប់​ក្រុង​ប៊ែរឡាំង បញ្ហា​សំណង​ការ​ខូចខាត​ដោយសារ​សង្រ្គាម​កាល​ពី ៨០ឆ្នាំ​មួយ​នេះ​បាន​បិទបញ្ចប់​តាំង​ពី​យូរ​មក​ហើយ៕

COP25 ចង់​សង្រ្គោះ​សមុទ្រ ខណៈ​របាយការណ៍​បញ្ជាក់ថា ទឹក​សមុទ្រ​កាន់តែ​ខ្សត់​អុកស៊ីសែន

សភាអាមេរិក​នឹង​ចាប់ផ្តើម​សរសេរ​បទចោទប្រកាន់ ផ្លូវការ ដើម្បីទម្លាក់លោកដូណាល់ ត្រាំ

បារាំង​ជាប់​គាំង​ស្ទើរ​គ្រប់វិស័យ ដោយ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំងនឹង​​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ចូលនិវត្តន៍

នៅក្នុងខួបគម្រប់ ៧០ឆ្នាំ អង្គការអូតង់ព្យាយាមស្តារឯកភាពដែលបានបាត់បង់

ចិន ដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ពី​សិង្ហបុរី ក្នុងនាមប្រទេស​ដែល​មានប្រព័ន្ធសិក្សា​អប់រំ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់

សន្និសីទអាកាសធាតុCOP25 ៖ ចង់​បង្កើន​មហិច្ឆតា និង​រំពឹង​លើ​សហភាពអឺរ៉ុប

អសប៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារ​ជម្ងឺអេដស៍​បានថយចុះ ប៉ុន្តែ ករណី​ឆ្លងថ្មី​នៅតែមានច្រើន

ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​ចាក់​សម្លាប់មនុស្ស​ពីរនាក់ នៅ​ក្រុង​ឡុង​ឌ្រឺ ​ប្រទេស​អង់គ្លេស

ហេតុអ្វីបានជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទាមទារ​ឲ្យ​អូតង់ កែប្រែ​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​ឡើងវិញ?

ចិនដំឡើងសម្លេងដាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីលោកដូណាល់ ត្រាំចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់គាំទ្របាតុករហុងកុង

អង្គការសហប្រជាជាតិព្រមានពីគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ បើពិភពលោកបន្តពន្យារពេលទប់ស្កាត់

បារាំងបង្ហាញផែនការទប់​ស្កាត់​​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ចំ​ថ្ងៃ​ទិវា​ពិភពលោក​​លុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ​

បោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ហុងកុង៖ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងជាតេស្តសម្រាប់លោកស្រីការី ឡាំ

តើ​គ្រិស្ត​សាសនា​ នៅ​ជប៉ុន​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

អ៊ីស្រាអែល៖ លោក​ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​ចោទ​ប្រកាន់​ពីបទ​ពុករលួយ

ដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី៖ សាក្សី​ឆ្លើយ​ដាក់បន្ទុក​លើ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​

អាមេរិក​ប្រកាស​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន មិនមែន​ជារឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ

វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ឧទ្ទិស​ថ្ងៃ១៨វិច្ឆិកាលើបញ្ហាសំរាម

អនាគត​ប្រធានាធិបតី​ស្រីលង្កា ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម និង​ចង់ស្តារទំនាក់ទំនង​ជាមួយប្រទេស​ចិន

បារាំង៖ មួយ​ឆ្នាំក្រោយ ចលនា​បាតុកម្ម​អាវកាក់​លឿង​ព្យាយាម​ស្ទុះ​តវ៉ា​ឡើងវិញ