rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

អេស្ប៉ាញ៖​អ្វី​ទៅ​ជា​ស្ថានការណ៍​ពិត​នៅ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ស្តីពី​ឯករាជ្យ​កាល​ពី ១ឆ្នាំមុន?

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

កាល​ពី ១ឆ្នាំ​មុន ពោល​ក្នុង​ថ្ងៃទី១ តុលា ឆ្នាំ ២០១៧ តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ដែល​ជា​តំបន់​ស្វយ័ត​មួយ​របស់​ប្រទេស​អេស្ប៉ាញ​បាន​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ស្តីពី​ឯករាជ្យ។ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​កាល​ណោះ មាន​ប្រជាជន​កាតាឡូញ៉ា​ជាង ២លាននាក់​បាន​ចូលរួម​បោះឆ្នោត និង​មាន ៩០% ចង់​បាន​ឯករាជ្យ​ផ្តាច់​ចេញ​ពី​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីដ។ លោក Carles Puigdemont ដែល​ជា​ប្រមុខ​ដឹកនាំ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ជំនាន់​នោះ​បាន​ប្រកាស​ក្នុង​យប់​ថ្ងៃ​បោះឆ្នោត​ថា ប្រជាជន​កាតាឡូញ៉ា​ទទួល​បាន​សិទ្ធិ​ក្នុង​ការ​បង្កើត​រដ្ឋឯករាជ្យ​មួយ​ក្រោម​រូបភាព​ជា​សាធារណរដ្ឋ។

ក៏​ប៉ុន្តែ អ្វីៗ​ហាក់​មិន​ងាយ​ស្រួល និង​មាន​ដំណើរ​ទៅ​មុខ​ដូច​ការ​គិត និង​ការ​ចង់​បាន​របស់​លោក Puigdemont ឯណា។ តើ​១ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក អ្វី​ទៅ​ជា​ស្ថានការណ៍​ពិត​នៅ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា?

« ឯករាជ្យ » នេះ​ហើយ​ជា​អ្វី​ដែល​ប្រជាជន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា ៩០% ចង់​បាន​តាម​រយៈ​សន្លឹកឆ្នោត​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​កាល​ពី​ថ្ងៃទី១ តុលា ឆ្នាំ ២០១៧។ តែ ១ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក ឆន្ទៈ​របស់​ប្រជាជន​កាតាឡូញ៉ា​កំពុង​បន្ត​ជា​សុបិន្ត ព្រោះ​តំបន់​ស្វយ័ត​របស់​ប្រទេស​អេស្ប៉ាញ​មួយ​នេះ​នៅ​តែ​មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​នៅ​ឡើយ​ទេ។ លើស​ពី​នេះ​នៅ​ប៉ុន្មាន​ខែ​ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត ភាព​តានតឹង​បាន​ឡើង​ដល់​កំពូល​រវាង​ទីក្រុង​បារសឺឡូន និង​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីដ។ ក្រៅ​ពី​ក្រសោប​យក​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ទៅ​គ្រប់គ្រង​ជា​បណ្តោះអាសន្ន រដ្ឋាភិបាល​អេស្ប៉ាញ​ជំនាន់​លោក​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ម៉ារីយ៉ាណូ រ៉ាហយ​ក៏​បាន​ចាប់​ខ្លួន​អ្នកទាមទារ​ឯករាជ្យនិយម​ជា​ច្រើន​នាក់​ទៀត​ផង។ តែ​មេខ្លោង​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​លោក Puigdemont រួម​ទាំង​មនុស្ស​ជំនិត ២ ឬ ៣នាក់​បាន​ភៀសខ្លួន​ចេញ​ពី​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ទាន់​ពេល។

ក្រោម​ភ្នែក​ច្រមុះ​របស់​ចលនា​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​ក៏​ដូច​ជា​ក្នុង​ចំណោម​សកម្មជន​របស់​ខ្លួន គឺ​មាន​តែ​ខក​ចិត្ត និង​បន្ត​ការ​តស៊ូ​ជា​បន្ត​ទៀត។ តែ​សំណួរ​ដែល​កំពុង​ចោទ​ពេល​នេះ​គឺ​ថា តើ​អ្វី​ទៅ​ជា​ស្ថានភាព​ពិត​របស់​ចលនា​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​នៅ​កាតាឡូញ៉ា​ពេល​នេះ និង​ថា តើ​គំនិត​នៃ​ការ​ចង់​បាន​ឯករាជ្យ​របស់​ប្រជាជន​កាតាឡូញ៉ា​នៅ​បន្ត​ជា​បច្ចុប្បន្នភាព​ដែរ ឬ​អត់។ នេះ​ជា​សំណួរ​ដែល​ខ្ញុំ​សាកល្បង​ផ្តល់​ចម្លើយ​នៅ​ពេល​បន្តិច​ទៀត។ តែ​អ្វី​ដែល​គួរ​បញ្ជាក់​ជា​ដំបូង​នោះ​គឺ​ថា ១ឆ្នាំ​ក្រោយ​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ស្តីពី​ឯករាជ្យ​នៅ​កាតាឡូញ៉ា សមាសភាព​ថ្នាក់ដឹកនាំ​នៅ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋាភិបាល​អេស្ប៉ាញ និង​នៅ​ក្នុង​ជួរ​រដ្ឋអំណាច​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ទាំង​ស្រុង។

នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីដ លោក​ប៉េដ្រូ សង់ឆេ​បាន​ឡើង​កាន់​តំណែង​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ជំនួស​លោក​ម៉ារីយ៉ាណូ រ៉ាហយ​តាំង​ពី​ថ្ងៃទី២ មិថុនា។ ចំណែក​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​បារសឺឡូន លោក Carles Puigdemont ដែល​កំពុង​ភៀសខ្លួន​រស់​ក្នុង​ប្រទេស​បែលហ្ស៊ិក​បាន​បង្ខំ​ចិត្ត​ប្រគល់​តំណែង​ឲ្យ​លោក​គីម តូរ៉ា​ក្នុង​ថ្ងៃទី១៤ ឧសភា។ ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​មុខមាត់​អ្នក​ដឹកនាំ​នៅ​អេស្ប៉ាញ និង​នៅ​កាតាឡូញ៉ា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ទំនាក់ទំនង​រវាង​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីដ និង​ទីក្រុង​បារសឺឡូន​ស្គាល់​ភាព​ធូរស្រាល​មួយ​កម្រិត។ លោក​ប៉េដ្រូ សង់ឆេ​បាន​លើក​ចេញ​វិញ​ការ​គ្រប់គ្រង​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ពី​សំណាក់​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក ហើយ​កិច្ចចរចា​រវាង​ភាគី​ទាំង​ពីរ​ក៏​បាន​ផ្តើម​មាន​ឡើង​វិញ​នា​រយៈពេល​ប៉ុន្មាន​ខែ​ចុង​ក្រោយ​នេះ។

ក៏​ប៉ុន្តែ លទ្ធភាព​នៃ​ការ​ចរចា​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​ដែល​អាច​ទទួល​យក​បាន​ទាំង​អស់​គ្នា​ហាក់​ស្ថិត​នៅ​ឆ្ងាយ​នៅ​ឡើយ។ លោក​ប៉េដ្រូ សង់ឆេ​បាន​ជំទាស់​ជានិច្ច​នឹង​ការ​រៀបចំ​ប្រជាមតិ​ស្តីពី​ឯករាជ្យ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ដែល​ស្នើ​ដោយ​លោក​គីម តូរ៉ា។ អ្វី​ដែល​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​អេស្ប៉ាញ​ចង់​បាន គឺ​ការ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​មួយ​ដើម្បី​កំណត់​លក្ខន្តិក​ថ្មី​ឲ្យ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា ពោល​ផ្តល់​ស្វ័យភាព​ឲ្យ​បាន​ច្រើន​ជាង​នេះ។ តែ​សំណើ​មួយ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ថ្នាក់ដឹកនាំ​នៃ​ចលនា​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​បដិសេធ​យ៉ាង​ដាច់​អហង្ការ។ « នីតិវិធី​ឯករាជ្យ​ជា​រឿង​មិន​អាច​ប្រកែក​បាន​ទេ » នេះ​ជា​ការ​ថ្លែង​របស់​លោក​គីម តូរ៉ា។

មែនទែន​ទៅ ឯករាជ្យ​នៃ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​មិន​ត្រឹម​ជា​ប្រធានរឿង​នៃ​ការ​ធ្វើ​សង្រ្គាម​ជា​ចំហ​រវាង​រដ្ឋអំណាចកណ្តាល​នៅ​ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីដ និង​រដ្ឋអំណាច​នៅ​ទីក្រុង​បារសឺឡូន​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​វា​ក៏​ជា​ប្រធានរឿង​នៃ​ការ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​នៅ​ក្នុង​សង្គម​កាតាឡូញ៉ា​គ្នា​ឯង​ផង​ទៀត។ បន្ទាប់​មក ប្រធានរឿង​ដដែល​នេះ​ក៏​កំពុង​ពុះ​ចែក​ក្រុម​អ្នក​ទាមទារ​ឯករាជ្យនិយម​ជា​ពីរ​ដែរ គឺ​ក្រុម​អ្នក​កណ្តាល​និយម និង​ក្រុម​អ្នកដាច់ខាតនិយម។ នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​នា​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ ថ្មីៗ​កន្លង​ទៅ គណបក្ស​ឯករាជ្យនិយម រួម​ទាំង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ទទួល​បាន​សម្លេង​គាំទ្រ​ចំនួន ៤៧,៥% ហើយ​គណបក្ស​មិន​ចង់​បាន​ឯករាជ្យ រួម​ទាំង​សម្ព័ន្ធមិត្ត​ទទួល​បាន​សម្លេង​គាំទ្រ​ចំនួន ៤៣,៣%។

លទ្ធផល​ប្រកៀក​គ្នា​រវាង​ក្រុមគាំទ្រ និង​ក្រុមប្រឆាំង​ឯករាជ្យ​នៃ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ជា​សក្ខីកម្ម​មួយ​ដែល​បញ្ជាក់​ថា ប្រជាជន​កាតាឡូញ៉ា​បាន​យល់​ឃើញ​ខុស​គ្នា​ពី​របៀប​នៃ​ការ​កំណត់​ជោគវាសនា​របស់​គេ​ម្នាក់ៗ។ ចំណែក​រដ្ឋាភិបាល​អេស្ប៉ាញ​ពិត​ជា​មាន​ហេតុផល​ត្រឹមត្រូវ​ក្នុង​ការ​ទប់ស្កាត់​មិន​ឲ្យ​តំបន់​កាតាឡូញ៉ា​ទទួល​បាន​ឯករាជ្យ​ផ្តាច់​ចេញ​ពី​ការ​គ្រប់គ្រង​របស់​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃ​ណា​មួយ​ឡើយ។ ទីក្រុង​ម៉ាឌ្រីដ​យល់​មិន​ច្រឡំ​ទេ​ថា ការ​ប្រគល់​ឯករាជ្យ​ឲ្យ​តំបន់​ស្វយ័ត​កាតាឡូញ៉ា​ជា​គំរូ​ដ៏​អាក្រក់​ខ្លាំង​ណាស់​សម្រាប់​តំបន់​ស្វយ័ត​ផ្សេង​ទៀត​នៅ​អេស្ប៉ាញ៕

តើបារាំងពិតជាអាចរាំងខ្ទប់ឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅអាហ្វ្រិកដូចការចង់បានដែរឬទេ?

វិស័យ​ទេសចរណ៍​ក៏ដូច​ជា​វិស័យ​វិនិយោគ ក្រុម​ឧត្តមសេនីយ​ថៃងាក​រក​ចិន​ជា​ជាង​អាមេរិក

បោះឆ្នោតថៃ៖ ​លោកប្រាយុទ្ធ​នៅតែអាច​ធ្វើ​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ដោយ​មិន​ចាំបាច់​ឈ្នះបាន​សំឡេង​ភាគច្រើន

ករណី​លែងលះ​កើនឡើង​ធ្វើឲ្យ​គូស្នេហ៍​ជប៉ុន​គិតគូរពីការចុះកិច្ចសន្យាអាពាហ៍ពិពាហ៍

តើ​រថយន្តអគ្គិសនី​អាច​ជួយ​បរិស្ថាន​បាន​ប៉ុណ្ណា?

ដើម្បីទប់​នឹង​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន បារាំង​ផ្តើម​ទៅ​បបោស​អង្អែល​ជីប៊ូទី​ដែល​ជា​ដៃគូ​យុទ្ធសាស្រ្ត និង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​ខ្លួន

ស្ថានភាព និង​តួនាទី​ស្ត្រី ក្នុងប្រទេស​រុស្ស៊ី​សម័យថ្មី

ជម្លោះ​តំបន់កាស្មៀរ​មិនមែន​គ្រាន់តែ​ជា​ជម្លោះ​ព្រំដែន​រវាង​ឥណ្ឌា​និង​ប៉ាគីស្ថាន​

ហេតុអ្វី​បានជា​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​រថយន្ត​នាំគ្នា​ផ្តោត​ខ្លាំង​លើ​រថយន្ត​ដើរ​ដោយ​អគ្គិសនី?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ពលរដ្ឋ​អាល់ហ្សេរី​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ឈរ​ឈ្មោះ​ប្រធានាធិបតី​របស់​លោក​អាប់ឌែលឡាហ្ស៊ីស ប៊ូតេហ្វ្លីកា​សម្រាប់​អាណត្តិ​ទី៥?

វិសមភាពសង្គម ​និង​ចល័តភាព​នៃ​ចំណូល​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​រីកចម្រើន

បារាំងចង់​​ឱ្យ​ចិន​មាន​តម្លាភាព​ក្នុងរឿង​ផ្តល់​ប្រាក់​ឱ្យ​ប្រទេស​​ក្រីក្រ​ខ្ចី

ហេតុអ្វី​បានជា​ប្រទេសចិន​ នៅតែ​ជាអ្នក​មាន​តួនាទី​សំខាន់​ចំពោះ​ជំនួប​ត្រាំ​-គីម​?

អេហ្ស៊ីប៖​អឺរ៉ុប និង​អារ៉ាប់​បញ្ជាក់​ពី​ភាព​ចាំបាច់​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា តែ​ចៀសវាង​ប្រធាន​រឿង​ចម្រូងចម្រាស

អព្ភូតហេតុ​នៃ​​សេដ្ឋកិច្ច​វៀតណាម​

ហេតុអ្វី​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​ ចង់​ចង​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ទៅវិញ?​

​អ្នក​នយោបាយ​​បារាំង ប្រមូល​ផ្តុំគ្នា​ប្រឆាំង​នឹង​ការរើសអើង​ជាតិ​ជ្វីហ្វ

សេដ្ឋកិច្ច និង​ឥទ្ធិពល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​មួយជុំ​តំបន់អាស៊ី​របស់​រាជទាយាទ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​បេន សាលម៉ាន

ការ​ព្យាករណ៍​សេដ្ឋកិច្ច​សាកល​​​សម្រាប់​​​​ឆ្នាំ​​​២០១៩​​

ហេតអ្វី​បានជា​អូស្ត្រាលី​ ខិតខំ​ពង្រឹង​វិស័យ​ការពារជាតិ​ខ្លាំងម្ល៉ោះ​?