rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក​ទៅ​ម៉ាសេដ្វាន ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​ឥទ្ធិពល​រុស្ស៊ី

ដោយ អៀង សុខម៉ិញ

លោក ជីម ម៉ាទីស Jim Mattis រដ្ឋមន្រ្តី​ការពារជាតិ​អាមេរិក​ អញ្ជើញ​ទៅ​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ប្រទេស​ម៉ាសេដ្វាន នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ​ទី ១៧ កញ្ញា ២០១៨​ ដើម្បីសម្តែង​ការ​គាំទ្រ​ដំណើរការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ ទាក់ទង​នឹង​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស។ ការ​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស ដែល​ជា​កត្តា​ចម្បង អាច​នាំ​​ម៉ាសេដ្វាន​ឱ្យ​​ចូល​ជា​សមាជិក​អង្គការ​អូតង់ និងសហភាពអឺរ៉ុប ទៅ​ថ្ងៃ​អនាគត។ ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នេះ​ធ្វើឡើង ក្នុង​ពេល​ដែល​អាមេរិក​សង្ស័យ​ថា​រុស្ស៊ី​កំពុង​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ ដើម្បី​រារាំង​កុំ​ឲ្យ​ម៉ាសេដ្វាន​ប្តូរឈ្មោះ​និង​ចូល​ជា​សមាជិក​អូតង់។

ម៉ាសេដ្វាន​ត្រូវ​រៀប​ចំ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ នៅថ្ងៃអាទិត្យ​​ទី ៣០​កញ្ញា​ ចុង​ខែ​នេះថា​តើ​ពួក​គេ​ព្រម​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ ទៅ​ជា សាធារណរដ្ឋ​ម៉ាសេដ្វាន​ខាង​ជើង ស្រប​តាម​កិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​ក្រិក​ កាលពី​ខែ​មិថុនា​ដែរឬ​អត់។

ទទួល​ឯករាជ្យ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩១ ម៉ាសេដ្វាន ឬ​សាធារណរដ្ឋ​ម៉ាសេដ្វាន ដែល​ជា​អតីត​​​យូហ្កោស្លាវី ជា​ប្រទេស ដ៏​តូច​ជាង​គេ​មួយ​ប្រចាំ​តំបន់​ប៉ាល់កង់ និង​​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​សរុប​ជាង​២,១​លាន​នាក់ តែង​រង​ការ​ប្រឆាំង​វេតូ​ពី​សំណាក់​ប្រទេស​ក្រិក​ ជា​រៀង​រហូត​ លើ​​​រាល់​គ្រប់​ដំណើរការ​សុំ​ចូល​ជា​សមាជិក​អង្គការ​អូតង់​ឬ​សមាជិក​សហភាព​អឺរ៉ុប។ ​ ​

​សម្រាប់​ក្រិក ការ​ដែល​ប្រទេសអតីត​យូហ្កោស្លាវី​ប្រើ​ឈ្មោះ​ម៉ាសេដ្វាន ឈ្មោះ​ដូច​គ្នា​បេះ​ដាក់​ នឹង​ខេត្ត​ភាគ​ខាងជើង​​របស់​ក្រិក គឺ​​ជា​ការ​​លួច​អត្តសញ្ញាណ​បន្សល់​ទុក​ដោយ​​មរតក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​ក្រិកផង​ និងខ្លាច​ប្រទេស​ដ៏​តូច​មួយ​នេះ​​មាន​ល្បិច​ប្រើ​នយោបាយ​​វាត​ទីនិយម​ពង្រីក​ទឹក​ដីផង។

ជម្លោះ​២៧​ឆ្នាំ​រវាង​ក្រិក​និង​ប្រទេស​ម៉ាសេដ្វាន ត្រូវ​បាន​បិទ​បញ្ចប់ តាមរយៈ​ការ​រក​ឃើញ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ​​នៅ​ថ្ងៃ​ទី ១៧ មិថុនា ២០១៨ កន្លង​ទៅ​ថ្មីៗ រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​អាថែន និ​ងក្រុង​ស្កុបជេ ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ម៉ាសេដ្វាន​-អតីត​យូហ្កោស្លាវី ទៅ​ ម៉ាសេដ្វាន​ខាង​ជើង​វិញ។

សំណួរ​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ បាន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​យ៉ាង​ច្បាស់​អំពី​ដំណើរ​រឿង​ប្រទេស​នេះ ៖ តើ​អ្នក​ព្រម​ចូល​ជា​សមាជិក​សហភាព​អឺរ៉ុប​និង​អូតង់ ដោយ​ព្រមប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ ស្រប​តាម​​កិច្ចព្រមព្រៀង​​រវាង​សាធារណរដ្ឋ​ម៉ាសេដ្វាន និង​ក្រិក​ ដែរឬទេ ?

​ប្តូរ​អត្ត​សញ្ញាណ​ ដើម្បី​អនាគត

បើ​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ប្រជាមតិ​នេះ ​​ជា​ការ​សាកសួរ​យោបល់​​ បន្ទាប់​មក​ បើប្រជាពល​រដ្ឋ​ឆ្លើយ​ “ព្រម” សភា​ត្រូវ​បោះឆ្នោត​​អនុម័ត​ដោយ​សំឡេង​ភាគច្រើន​២ភាគបី។ តែ​ប្រជាមតិ​នេះ​ជា​ដំណាក់កាល​ ដ៏​ចាំ​បាច់​មួយ​សម្រាប់​សាធារណរដ្ឋម៉ាសេដ្វាន ក្នុង​ការ​បោះជំហាន​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ដំណើរការ​ចរចា​ចូល​ជា​សមាជិក​សហភាពអឺរ៉ុប​និ​ងអូតង់។ អូតង់​បាន​អញ្ជើញ​សាធារណរដ្ឋ​ម៉ាសេដ្វាន​ឱ្យ​ចូល​ចរចា​ហើយ បើ​ប្តូរ​ឈ្មោះ​រួច​។ ចំណែក​ការ​ចូល​ជា​សមាជិក​សហភាព​អឺរ៉ុប​ហាក់​ដូចជា​នៅ​​វែង​ឆ្ងាយ​ជាង អឺរ៉ុប​នឹង​ដាក់​​លក្ខខណ្ឌ​បើក​កិច្ចចរចា​នៅ​ខែ​មិថុនា​២០១៩។

ពលរដ្ឋ​ភាគ​ច្រើន​មាន​អារម្មណ៍​ឈឺចាប់​ ចំពោះ​ការ​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ បង្ខំ​ដោយ​អ្នក​ខាង​ក្រៅ​។ ប៉ុន្តែ​បើ​តាម​លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ដែល​សកម្មខ្លាំង​រហូត​រក​ឃើញ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​ក្រិក ប្រជាពលរដ្ឋ​ប្រទេស​ម៉ាសេដ្វាន​ប្រមាណ​៨០%​ មាន​ទំនោរ​ចង់​ក្លាយ​ជា​សមាជិក​សហភាពអឺរ៉ុប និង​ភ្ជាប់​ខ្លួន​ជាមួយ​អង្គការ​អូតង់។ មជ្ឈមណ្ឌល​ស្រាវជ្រាវគាំទ្រ​ដោយ​អាមេរិក សិក្សា​ឃើញ​ថា​ប្រជាពលរដ្ឋ​ម៉ាសេដ្វាន ៥៧%​ គាំទ្រ​ និងឆ្លើយ​ថា “​ព្រម​” ក្នុង​ប្រជាមតិ​នេះ។

លោក Zoran Zaev ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ថ្មី​ដែល​ទើប​ឡើង​កាន់​តំណែង​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៧ បាន​​និ​ង​កំពុង​ប្រឹង​ឃោសនា​បញ្ចុះ​បញ្ចូលប្រជាពលរដ្ឋ​ឱ្យ​ “ព្រម”​ ទទួល​យក​ការ​ប្តូរ​ឈ្មោះ​ប្រទេស​ ដើម្បី​តំរៀប​ប្រទេស​ក្នុង​ជួរ​លោក​ខាង​លិច។ សម្រាប់​លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ចម្លើយ​ថា​ “ព្រម” នៅក្នុង​ប្រជាមតិថ្ងៃទី​៣០​កញ្ញា គឺជា​ការ​ស្ថាបនា​អនាគតជាមួយ​​អឺរ៉ុប​​ និង​សម្រាប់​តំបន់​បាល់កង់ ព្រមទាំង​​ជា​គំរូ​​សម្រាប់​បណ្តា​ប្រទេសដទៃ​ផ្សេង​ទៀត​លើ​លោក​ ក្នុង​ន័យ​ថា​​បញ្ហា​អត្តសញ្ញាណ​ជាតិ​អាច​ដោះស្រាយ​បាន​តាម​រយៈ​កិច្ចព្រមព្រៀង។

លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ម៉ាសេដ្វាន ពុំបាន​រៀប​សេណារីយោ​បរាជ័យ​ទេ ! លោក​មិន​បាន​គិត​សោះ​ ថា​ប្រជាពលរដ្ឋ អាច​នឹង​បោះឆ្នោត​ឆ្លើយ​បដិសេធ​នឹង​ប្រជាមតិ ព្រោះ​ចម្លើយ ថា “មិនព្រម” អាច​មាន​ន័យ​ស្មើ​នឹង​ គ្មាន​ក្តី​សង្ឃឹម​ទាល់​តែ​សោះ ដាក់​ប្រទេស​ឱ្យ​ឯកា​ ហើយ​បើក​ផ្លូវ​ទៅ​រក​ទំព័រ​ជីវិត​ថ្មី​ដែល​អាច​ជួប​អសន្តិសុខ​និង​អស្ថិរភាព​ក្នុង​​តំបន់​បាល់កង់​ខាង​ត្បូង​ ពោល​គឺ​ត្រលប់​ទៅ​ជាន់​ដាន​ចាស់​ ក្នុង​អតីតកាល​វិញ។

​រុស្ស៊ី​បំពុល​ព័ត៌មាន​

ប៉ុន្តែ​ទន្ទឹម​គ្នា​នោះ ក្រុម​បក្ស​ប្រឆាំង ស្តាំ​ជាតិ​និយម​ បាន​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​មិន​ទៅ​បោះឆ្នោត តែ​​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋសម្រេច​​​ដោយ​ឈរ​លើ​ស្មារតី​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់ខ្លួន។ ហើយ​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​មួយ​ទៀត គឺ​ការ​លូក​ដៃ​រុស្ស៊ី។ ​វ៉ាស៊ីនតោន បាន​ចោទ​រុស្ស៊ីដែល​ប្រឆាំង​រាល់​គ្រប់​ការ​ពង្រីក​សមាជិក​​អូតង់​ នៅ​តំបន់​អឺរ៉ុប​ខាង​កើត និង​តំបន់​បាល់កង់ ដែល​ធ្លាប់​ជា​ដែន​ឥទ្ធិពល​របស់​ខ្លួន​ក្នុង​សម័យ​សហភាព​សូវៀត ថា បាន​ដឹកនាំ​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ឃោសនាបំពុល​​ព័ត៌មាន​ តាម​ប្រព័ន្ធ​សង្គម​ បញ្ចុះ​បញ្ចូល​បណ្តាល​ពលរដ្ឋ​ម៉ាសេដ្វាន​កុំ​ឱ្យ​ទៅ​បោះឆ្នោត។ បើ​តាម​លោក​រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ​អាមេរិក ម៉ូស្គូ​បាន​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឥទ្ធិពល​រុស្ស៊ី ដូច​អ្វី​ដែល​គេ​ធ្លាប់​ធ្វើ​នៅ​តាម​បណ្តា​ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត ដោយ​ផ្តល់​ហិរញ្ញវត្ថុ​ឃោសនា​ដល់​ក្រុម​បក្សនយោបាយ​ប្រឆាំង។ ម៉ូស្គូ​បាន​ថែម​ទាំង​ផ្តល់​ថវិកា​ដល់ម្ចាស់​ឆ្នោត​ម៉ាសេដ្វាន​ ឱ្យ​អវត្តមាន​ក្នុង​ពេល​បោះឆ្នោត​។ រដ្ឋាភិបាល​រុស្ស៊ី​បាន​សាកល្បងបញ្ចុះបញ្ចូល​ជា​​ផ្លូវការ​ បន្ទាប់​មក​ក៏​ក្លាយ​ជា​បង្វិល​ និង​ការ​គំរាមកំហែង​ភ្លាម។ នេះ​បើ​តាម​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​​អាមេរិក​ទទួល​បន្ទុក​កិច្ចការរុស្ស៊ីនិង​អឺរ៉ុប​ខាងកើត។

ក្រោយ​ពី​បាន​ព្រមាន​​និង​ថ្កោល​ទោស​រុស្ស៊ី​មិន​ឱ្យ​ចូល​លាន់​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រជាមតិ​ នៅ​ម៉ាសេដ្វាន ​នៅ​ថ្ងៃ​នេះ​ ​លោក​រដ្ឋមន្ត្រីការពារ​ជាតិ​អាមេរិក​ បាន​អញ្ជើញ​មក​ដល់​ក្រុង​ស្កុបជេ​ ផ្ទាល់​តែ​ម្តង​ ដើម្បី​សម្តែង​ការ​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​ម៉ាសេដ្វាន ចំពោះ​ការ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​នេះ។ លោក​ក៏​គ្រោង​មាន​ជំនួប​ជាមួយ​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​និង​ប្រធានាធិបតី​ម៉ាសេដ្វាន ដែល​ស្និទ្ធ​ក្រុម​ជាតិ​និយម​និង​ដែល​ប្រឆាំង​នឹងកិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​ក្រិក។

លោកស្រី​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបា​លអាល្លឺម៉ង់​ក៏​ដូច​ជា​អ្នក​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ជាន់​ខ្ពស់​លោក​ខាង​លិច​ជា​ច្រើន បាន​ធ្វើ​ដំណើរ​មក​កាន់​សាធារណរដ្ឋ​ម៉ាសេដ្វាន ដើម្បី​គាំទ្រ​​ប្រជាមតិ​។ កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៧ ម៉ុងតេណេហ្ក្រោ ប្រទេស​ដ៏​តូច​មួយនៅ​តំបន់​បាល់កង់ដែរ ​បាន​ក្លាយ​ជា​សមាជិក​អង្គការ​អូតង់ហើយ បើ​ទោះ​បី​ជា​រុស្ស៊ី​ប្រឆាំង​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​​ក៏​ដោយ៕​

តើ​បារាំង​កំពុង​តែ​​លង់ខ្លួន​ទៅក្នុងមហា​​បាតុកម្ម​របស់​ក្រុមអាវកាក់​លឿង?

មន្រ្តីអាមេរិក៖ អាមេរិក​នៅតែ​បន្តគាំទ្រ​សម្ព័ន្ធអារ៉ាប់ ដែល​អន្តរាគមន៍​យោធា​នៅយេម៉ែន

បារាំង៖ សមត្ថកិច្ច​​ប្រុង​ជើង ​ប្រឈមនឹង​បាតុកម្ម​លើកទី៣ របស់​​ចលនា​អាវកាក់​ពណ៌​លឿង

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​គេ​នាំ​គ្នា​ប្រឆាំង​នឹង​Huawei ?

វិបត្តិអាវកាក់លឿង៖​រដ្ឋាភិបាល​បារម្ភ​ពី​អំពើហិង្សា​​កាន់​តែ​រីកធំ​ដែល​មិន​ពិបាកគ្រប់គ្រង

យេម៉ែន ភាគី​​ជម្លោះ​​លើវិថី​នៃ​ការចរចា​ស្វែង​រក​សន្តិភាព

បារាំង៖​ប្រឈម​នឹង​ចលនា « អាវកាក់លឿង » រដ្ឋាភិបាល​ថយ​ក្រោយ​មួយ​ជំហាន

ថវិកា​និង​ការកាត់បន្ថយ​ការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល​ជាគន្លឹះ​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​គ្រោះមហន្តរាយ​អាកាសធាតុ​

G20 ​ប្រជុំទាំង​​គ្មាន​​សង្ឃឹម ​ថា​​នឹង​​មា​ន​​សេចក្តី​​ប្រកាស​​រួម​​ចុង​ក្រោយ

ឥណ្ឌូណេស៊ី៖​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​យន្តហោះ​ប៊ូអ៊ីង​របស់​ក្រុមហ៊ុន Lion Air ធ្លាក់​ក្នុង​សមុទ្រ?

ហេតុអ្វី​បានជា​ទីភ្នាក់ងារ​អវកាស​ណាសា បញ្ជូន​រ៉ូបូ​ទៅ​សិក្សា​ភពអង្គារ?

កងទ័ព​​រុស្ស៊ី​បាញ់រះ និងឃាត់ទុក​នាវាចម្បាំងអ៊ុយក្រែន នៅច្រកសមុទ្រ​អាហ្សូវ

បោះឆ្នោតឃុំសង្កាត់​តៃវ៉ាន់៖ បរាជ័យ​បាក់មុខ​​របស់​បក្ស​កាន់អំណាច​ដែលចង់​បាន​​ឯករាជ្យ​ពី​ចិន

បារាំង៖ ចលនា​ “អាវកាក់​ពណ៌​លឿង” ប្តេជ្ញា​បន្ត​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ម៉ាក្រុង

របាយការណ៍​ទាមទារ​ឲ្យ​បារាំង​កែប្រែច្បាប់​ដើម្បី​ប្រគល់​វត្ថុបុរាណ​អាហ្វ្រិក​ដល់​ប្រទេស​ម្ចាស់ដើម

តើជនជាតិភាគតិច​​សង់ទីណែល​ ជា​ក្រុម​ដ៏​គ្រោះ​ថ្នាក់ជាងគេ​បំផុត នៅលើ​ពិភពលោក​ ​មែន​ឬ ?

ដូណាល់ត្រាំ​ប្រកាសថា​ទោះយ៉ាង​ណា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​នៅតែ​ជា​សម្ព័ន្ធមិត្ត ដ៏​រឹងមាំ​របស់​អាមេរិក

តើ​នឹង​មាន​អ្វី​កើតឡើង​ បន្ទាប់ពី​នាយក​ក្រុមហ៊ុន​រថយន្ត​ដ៏ធំរបស់​បារាំង​ត្រូវ​ចាប់​ខ្លួន​នៅ​ជប៉ុន​?

ហុងកុង បើក​សវនាការ​ជម្រះ​ទោស​មេដឹកនាំ “បដិវត្ត​ឆ័ត្រ​លឿង”

នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីស្រាអែល ខ្នះខ្នែងរក្សារដ្ឋាភិបាលចម្រុះដែលអាចឈានដល់ការបែកបាក់