rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ករណី​​ដែល​​បាន​​ញ៉ាំង​​លោក​​ពូទីន ​​ឲ្យ​ថ្លែងសារ​​តាម​​ទូរទស្សន៍​​ ទៅ​​កាន់​​ប្រជាជាតិ​​

ដោយ កែវ ឆាយា

ក្រោយពី​​ឃើញ​រលក​បាតុកម្ម​បោកកញ្ជ្រោក​​ ម្តងហើយម្តង​ទៀត​​ នៅ​​តាម​ក្រុង​​ជា​ច្រើន​​ នៃ​ ប្រទេស​ ប្រឆាំងនឹង​ពង្រាងច្បាប់​រដ្ឋាភិបាល​ស្តីអំពី​ការដំឡើង​វ័យ​សម្រាប់​ពលរដ្ឋ​ចូល​​រ៉ឺត្រែត​ នៅទីបំផុត ថ្ងៃ ២៩ សីហាកន្លងទៅ លោកប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី វ៉្លាឌីមៀរ ពូទីន បាន​បង្ខំចិត្ត ថ្លែងសារ តាមទូរទស្សន៍ ពន្យល់ បំភ្លឺប្រជាជនឲ្យបានជ្រាបសព្វគ្រប់ អំពី​​មូលហេតុ​​​ដែល​ត្រូវតែ ដំឡើងវ័យសម្រាប់ពលរដ្ឋចូលរ៉ឺត្រែត ពុំនោះ សោតទេ ប្រទេស​ជាតិ ​មិនអាចគេចផុតឡើយពី ផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដល់វិស័យសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច ដោយ គាត់ថែមទាំងបានលើកយកតួលេខនៃសមាមាត្រ មកបង្ហាញទៅផង គឺថា បើក្នុងឆ្នាំ ១៩៧០ មាន ពលរដ្ឋ ៣,៧ នាក់ ធ្វើការ ហើយអ្នកទទួលប្រាក់រ៉ឺត្រែតមានតែម្នាក់ នោះ ៣៥ ឆ្នាំក្រោយមក ក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ សមាមាត្រនេះ ធ្លាក់មកនៅ ១,៧ ទល់នឹង១ ហើយ​ក្នុង​​ឆ្នាំ ២០១៥ គឺធ្លាក់ដល់ ១,២ ទលនឹង១ ដូច្នេះ ត ទៅថ្ងៃមុខ ចំនួនអ្នកធ្វើការ​អាចធ្លាក់​ចុះ​ទាបជាងចំនួនដែលចូលរ៉ឺត្រែត ដ្បិតពលរដ្ឋរុស្ស៊ី មានអាយុកាន់វែង ជាងមុន ។ ក្នុងស្ថានភាពនេះ ថ្ងៃណាមួយ រដ្ឋច្បាស់ជាលែង មានចំណូលគ្រប់គ្រាន់ពីពួកអ្នកធ្វើការ សម្រាប់ បង់ប្រាក់រ៉ឺត្រែត ទៀតឡើយ។ ម៉្លោះហើយបានជា គោលដៅចម្បង នៃ កំណែ​ទម្រង់​នេះ គឺធានាផ្តល់ស្ថិរភាព ហិរញ្ញវត្ថុ ដល់ប្រព័ន្ធសោធននិវត្តន៍ សម្រាប់​អនាគត​វែង​ឆ្ងាយ​ទៅមុខ។ បានន័យថា មិនគ្រាន់តែរក្សាទុក ប្រាក់រ៉ឺត្រែត ប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏នឹង បង្កើនវាសម្រាប់ អ្នកចូលរ៉ឺត្រែតស្រករនេះ និង ស្រករក្រោយៗ។

ជាបឋម លោកពូទីន បានរំលឹកថា គឺថ្ងៃ ១៦ មិថុនា ឆ្នាំនេះ ដែលរដ្ឋាភិបាល​បានដាក់ជូន​សភាឌូម៉ា ពិនិត្យពិភាក្សា គម្រោងច្បាប់ស្តីអំពីការផ្លាស់ប្តូរខ្លះក្នុងប្រព័ន្ធសោធននិវត្តន៍។ បន្ទាប់មក នៅថ្ងៃ ១៧ កក្កដា ពង្រាងច្បាប់នេះ ត្រូវបាន រដ្ឋសភាអនុម៍តត្រូសៗ ក្នុង​សម័យ​​ប្រជុំពិភាក្សាលើកដំបូង។

តាមមតិលោកប្រមុខរដ្ឋ គឺ លែងអាចលើកពេល ធ្វើកំណែទម្រង់នេះទៀតឡើយ ពីព្រោះ ការលើកពេលនេះ នឹងនាំមកនូវ ផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ ផ្នែកសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច។ ថវិការរដ្ឋសព្វថ្ងៃ មានធនធានសម្រាប់ដំឡើង ប្រាក់ រ៉ឺត្រែត តែក្នុងអំឡុងពេលពី ៧ ដល់ ១០ ឆ្នាំទៀតប៉ុណ្ណោះ ។

ដោយដើរតួជា អាជ្ញាកណ្តាល រវាង រដ្ឋាភិបាល និង ប្រជាជន លោកពូទីន បានដាក់​ចេញ​មកនូវ សំណើ មួយចំនួន ឆ្ពោះទៅបន្ទន់ និង បន្ធូរឲ្យបានធូរស្រាលខ្លះៗ កំណែ​ទម្រង់​នេះ គឺថា ៖

ទី១-សម្រាប់ស្ត្រី វ័យដើម្បីចូលរ៉ឺត្រែត នឹងត្រូវដំឡើង មិនមែន ៨ ឆ្នាំទេ តែគឺ ៥ ឆ្នាំ ប៉ុណ្ណោះ

លោកពូទីន ស្នើឲ្យបន្ទាបវ័យសម្រាប់ស្ត្រីចូលរ៉ឺត្រែត ដែលមានកំណត់​ក្នុង​គម្រោង​ច្បាប់​រដ្ឋាភិបាល គឺ មិន មែន ចាប់ពី ៦៣ ឆ្នាំឡើយ តែគឺ ចាប់ពី ៦០ ឆ្នាំទៅ។ បានន័យថា ដំឡើង​ពី ៥៥ ឆ្នាំសព្វថ្ងៃ ដល់ ៦០ ឆ្នាំ ។ ដំឡើង ៥ ឆ្នាំនេះ គឺដូច សម្រាប់បុរសអញ្ចឹង ពី ៦០ ដល់ ៦៥ ឆ្នាំ។ តាមលោកពូទីន គឺ “ អយុត្តិធម៏ ” បើ ដំឡើងសម្រាប់ស្ត្រី ដល់ទៅ ៨ ឆ្នាំ ពី ៥៥ ឆ្នាំ ដល់ ៦៣ ឆ្នាំ។

ទី២-ល័ក្ខខ័ណ្ឌធូរស្រាលពិសេស

លោកប្រធានាធិបតី ក៏ស្នើឲ្យ អនុវត្តល័ក្ខខ័ណ្ឌធូរស្រាលពិសេស សម្រាប់ពលរដ្ឋណា ដែលតាមច្បាប់ចាស់  ត្រូវចូលរ៉ឺត្រែត ក្នុង ២ ឆ្នាំចំពោះមុខ។ សំណើគាត់គឺ ឲ្យគេមាន​សិទ្ធិ​ ចូលរ៉ឺត្រែត ៦ ខែមុន ទៅតាមវ័យថ្មី សម្រាប់ ចូលរ៉ឺត្រែត។ បែបដូច្នេះ ពលរដ្ឋណា ដែលតាមវ័យថ្មីសម្រាប់ចូលរ៉ឺត្រែត ហើយត្រូវចូលរ៉ឺត្រែត នៅខែ មករា ឆ្នាំ ២០២០ គឺ​អាច​ដកខ្លួនចូលរ៉ឺត្រែត តាំងពី ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០១៩ ម៉្លេះ។

ទី៣ មាតាដែលមានកូនច្រើនក្នុងបន្ទុក អាចចូលរ៉ឺត្រែត មុនកាលកំណត់  

តាមសំណើលោកពូទីន ៖

-បើស្ត្រីមានកូន ៣ នាក់ ក្នុងបន្ទុក គឺគេអាចចូលរ៉ឺត្រែត ៣ ឆ្នាំមុនដល់វ័យ​ថ្មី​សម្រាប់​ចូល​រ៉ឺត្រែត បានន័យថា ចាប់ពី អាយុ ៥៧ ឆ្នាំ មិនមែន ចាប់ពី អាយុ ៦០ ឆ្នាំទេ។

-បើស្ត្រី មានកូន ៤ នាក់ក្នុងបន្ទុក គឺគេអាចូលរ៉ឺត្រែត ៤ ឆ្នាំមុន បានន័យថា ចាប់ពីអាយុ ៥៦ ឆ្នាំ។

-បើស្ត្រី មានកូនចាប់ពី ៥ នាក់ឡើងទៅ គឺគេអាចចូលរ៉ឺត្រែត តាមច្បាប់ចាស់ ចាប់ពីអាយុ ៥០ ឆ្នាំ។

ទី៤--អតីតភាពការងារ សម្រាប់ចូលរ៉ឺត្រែត មុនកាលកំណត់

លោកពូទីន ស្នើឲ្យបន្ទាប ៣ ឆ្នាំទៅ អតីតភាពការងារ ដែលផ្តល់សិទ្ធិដល់ពលរដ្ឋ ឲ្យចូល រ៉ឺត្រែត។

តាមប្រសាសន៍លោកពូទីន ៖

-ក្នុងគម្រោងច្បាប់រដ្ឋាភិបាល ដែលស្ថិតនៅក្នុងការពិភាក្សានៃរដ្ឋសភា មានកំណត់ថា អតីភាពការងារ ដែល ផ្តល់សិទ្ធិដល់ពលរដ្ឋឲ្យចូលរ៉ឺត្រែត សម្រាប់បុរស គឺ ៤៥ ឆ្នាំ សម្រាប់​ ស្ត្រី គឺ ៤០ ឆ្នាំ។ ដូច្នេះ សំណើ ខ្ញុំ គឺគប្បី បន្ទាប ៣ ឆ្នាំទៅ អតីតភាពការងារនេះ សម្រាប់ពលរដ្ឋអាចចូលរ៉ឺត្រែត បានន័យថា អតីតភាព ការងារ សម្រាប់ បុរស គឺ ៤២ ឆ្នាំ សម្រាប់ ស្ត្រី គឺ ៣៧ ឆ្នាំ។

ទី៥-នាទីទទួលខុសត្រូវ ចំពោះការបញ្ឈប់ពីការងារ

លោកពូទីន ស្នើឲ្យ ចាត់តាំងឡើង ជានាទីទទួលខុសត្រូវសម្រាប់ និយោជក តាំងពីការពិន័យគេ តាមក្រម រដ្ឋប្បវេណី រហូតដល់កសាងទល់នឹងគេ ជា  សំណុំរឿងព្រហ្មទណ្ឌ ចំពោះ ការបណ្តេញ ឫ ការប្រកែក មិនព្រមទទួលឲ្យចូលធ្វើការ សហការី សហការិនី ណា ដែលជិតដល់វ័យចូលរ៉ឺត្រែត។

តាមប្រសាសន៍លោកពូទីន ៖ រដ្ឋអំណាច ត្រូវតែប្រមើលនូវ ការធានារ៉ាប់រងបន្ថែមទៀត ដែលការពារ ផល ប្រយោជន៍ពលរដ្ឋចំណាស់វ័យ នៅលើ ទីផ្សារការងារ។ ម៉្លោះហើយ បានជាខ្ញុំ ស្នើឲ្យចាត់ទុក រយៈពេល ៥ឆ្នាំ ជា ដំណាក់អន្តរកាល​ឆ្លង​ពី​ច្បាប់​ចាស់​ទៅ​ច្បាប់​ថ្មី  មុន ដល់វ័យថ្មីចូលរ៉ឺត្រែត។ ការកែប្រែសមស្រប ត្រូវតែ បញ្ចូល ទៅក្នុងច្បាប់ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា នឹងការអនុម័ត ពង្រាងច្បាប់ស្តី អំពី ការដំឡើងវ័យសម្រាប់ ចូលរ៉ឺត្រែត។

ទី៦-អត្ថប្រយោជន៍ របស់ពលរដ្ឋណា ជិតដល់វ័យចូលរ៉ឺត្រែត្ នៅរក្សាទុកដដែល

ក្នុងសារថ្លែងតាមទូរទស្សន៍ ទៅប្រជាជាតិ ថ្ងៃ ២៩ សីហា លោកប្រធានាធិបតី លើកឡើង ពី ភាពចាំបាច់ ត្រូវតែរក្សាទុក ឯកសិទ្ធិសម្រាប់ពលរដ្ឋណា ដែលជិតដល់​វ័យ​ចូល​រ៉ឺត្រែត ខាង បង់ពន្ធអលនទ្រព្យ ខាងបង់ ថ្លៃសេវាលំនៅ ដ្ឋាន  បែបយ៉ាង ទឹក ភ្លើង អគ្គិសនី កំដៅ សម្រាម និង ខាងធ្វើដំណើរតាមយានជំនិះ សាធារណៈ ដោយមិន បាច់បង់ថ្លៃ  ។

តាមប្រសាសន៍លោកពូទីន ៖ ខ្ញុំក៏ដឹងដែរថា ពួកអ្នកតំណាងរាស្ត្រនៃ បក្សកាន់អំណាច” ប្រទេសរុស្ស៊ី រួមធ្លុងមួយ” នៅតាមសភាខេត្ត និង ពួកអ្នកដឹកនាំខេត្ត​ទាំងឡាយ​ចំណុះ​សហព័ន្ធរុស្ស៊ី តែងបានបំផុសមក នូវ គំនិតផ្តួចផ្តើម ឲ្យរក្សាទុកគ្រប់តែ អត្ថប្រយោជន៍ សម្រាប់ពលរដ្ឋប្រភេទនេះ។

មានទៅហើយ ប្រតិកម្មពីខាងរដ្ឋសភា ដែលថា ក្នុងថ្ងៃ ៣១ សីហានេះ គេនឹងបង្កើត​ឡើង​​ជាក្រុមការងារ សម្រាប់សិក្សាលើ សំណើទាំងអម្បាលម៉ាន របស់ប្រមុខរដ្ឋ៕

តើជួង ដែល​អាមេរិក​ព្រម​ប្រគល់​ឱ្យ​ហ្វីលីពីន​វិញ មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

Brexit៖​ចុះ​បើ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​សម្រេចចិត្ត​បន្ត​​រួម​សុខ រួមទុក្ខ​ជាមួយ​សហភាពអឺរ៉ុប​​វិញ?

បារាំង៖អនាគត និង​ភាព​ដែល​មិន​អាច​ទៅ​រួច​ក្នុង​កំណែទម្រង់​សង្គម​សេដ្ឋកិច្ច

បារាំង៖ ស្វែងយល់​ពី​ប្រភព និង​កំហឹង​នៃ “ចលនា​អាវកាក់​ពណ៌​លឿង”

ធ្យូងថ្ម៖ នៅពេលប្រយោជន៍​​សេដ្ឋកិច្ច និង​នយោបាយ​សំខាន់​ជាង​ រឿងផែនដី​ឡើងកំដៅ

អ៊ីស្រាអែល៖​លោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូ​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​ធ្លាក់​ពី​អំណាច​ដោយ​រឿងអាស្រូវ​ពុករលួយ?

កំណែ​​​ទម្រង់​រយៈ​​​ពេល​​​វែង​​​និង​​​ប្រជាប្រិយភាព​​​របស់​​​ប្រធានាធិបតី​​​បារាំង​​​

តើរដ្ឋាភិបាលកុងហ្គោ មានអ្វីលាក់លៀម នៅពីក្រោយឃាតកម្ម មន្ត្រីរបស់UNទាំង២នាក់?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​រដ្ឋាភិបាល​​បារាំង​ចោទ​ចលនា​ស្តាំនិយមជ្រុល​ជា​អ្នក​បង្ក​អំពើហិង្សា​នៅ​លើ​មហាវិថី​ហ្សង់អេលីហ្សេ?

រាជទាយាទ​អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មិន​សូវ​ចេញ​មុខ តែ​មានអំណាច​​​ខ្លាំង

របាយការណ៍៖ អាមេរិក​អាចនឹង​ចាញ់ បើសិន​ធ្វើ​សង្រ្គាម​ជាមួយ ចិន ឬ​រុស្ស៊ី

តើ​ប្រទេសចិន​ ពិតជា​ចោរ​លួច​បច្ចេកវិទ្យា​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​មែន​ឬយ៉ាងណា​?

សន្ទស្សន៍​អភិវឌ្ឍន៍​មនុស្ស ​(H.D.I) និង​​ កង្វះខាត​​របស់​ ផលិតផល​ក្នុងស្រុក​សរុប​ (G.D.P)​

បណ្តាញ​ភេរវជន​ហើយ​និង​ស្មាតហ្វូន

លីប៊ី ៖ ដំណើរ​ការ​ចរចា​សន្តិភាព រាំងស្ទះ​ដោយ​ភាព​មិន​ស្របគ្នា រវាង​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ

ក្រោយ​ដណ្តើម​កាន់កាប់​រដ្ឋសភា ​តើ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាច​ធ្វើអ្វី​លោកដូណាល់ ត្រាំ​បាន?

ខ្យល់ពុលបរិយាកាស​កំពុង​ក្លាយ​ជា​ជម្ងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃ​របស់​រដ្ឋធានី​ញូវដេលី

អ្វី​ទៅ​ជា​គោលដៅ​ពិត​នៃ​ទណ្ឌកម្ម​អាមេរិក​លើ​អ៊ីរ៉ង់ និង​ថាតើ​អ្នក​ណា​ដែល​កំពុង​​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ពី​ទណ្ឌកម្ម​នេះ?

នៅ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ​អត្រាអ្នក​អត់​ការងារ​ទាប​ ព្រោះ​មនុស្ស​មិន​អាច​មិន​ធ្វើការ​

គ្រិស្តសាសនា​អ័រថូដុក្​សពិភពលោក​ត្រូវ​បែកបាក់​ជាពីរ​ដោយសារតែ​វិបត្តិ​អ៊ុយក្រែន