rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

​លោក​ម៉ាក្រុង​​ទៅ​​នូវែលកាឡេដូនី មុន​ប្រជាមតិទាមទារ​ឯករាជ្យពីបារាំង

ដោយ អៀង សុខម៉ិញ

លោកប្រធានាធិបតីបារាំង អេម៉ាណុយអែល ម៉ាក្រុង កំពុង​​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ ​នូវែលកាវែលកាឡេដូនី ដែនដី​ឯ​នាយ​សមុទ្ទរបស់​បារាំង ក្នុង​មហាសមុទ្ទ​ប៉ាស៊ីហ្វិក ដែល​គ្រោង​នឹង​រៀប​ចំ​ប្រជាមតិ​ស្តីពី​ការ​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​ពី​ប៉ារីស នៅ​ថ្ងៃទី ៥ វិច្ឆិកា ២០១៨​ខាង​មុខ។ ជា​ទស្សនកិច្ច​ដែល​គេទន្ទឹង​ចាំ​​ខ្លាំង តែ​ក៏​ជា​តំណាង​ភាព​ចម្រូង​ចម្រាស​ខ្លាំង​ដែរ។​

លោក​ម៉ាក្រុង​ជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទី​៧ហើយ​ដែល​អញ្ជើញ​ទៅ​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ដែនដី​ឯនាយសមុទ្ទ​នូវែលកាឡេដូនី ប៉ុន្តែ​ទស្សនកិច្ច​នេះ មាន​អត្ថន័យ​ពិសេស​ ខុស​ពី​សព្វមួយដង ពី​ព្រោះ​នៅសល់​តែ​៦​ខែគត់​ទៀត​ប៉ុណ្ណោះ ប្រជាពលរដ្ឋ​នូវែល​កាលេដូនី ត្រូវផ្តល់​ចម្លើយ​ក្នុង​ប្រជាមតិ​ ថា​តើ ពួក​គេ​ចង់​ឱ្យ​នូវែលកាឡេដូនី មាន​អធិបតេយ្យ​​ពេញ​លេញ និង​ក្លាយ​ជា​តំបន់​ឯករាជ្យដែរឬទេ? ប្រជាមតិ​នេះ​ជាដំណាក់កាល​ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃ​​ដំណើរ​ដកខ្លួន​ចេញ​ពី​អាណានិគមបារាំង ផ្ទុះ​ឡើង​​កាលពី​៣០​ឆ្នាំ​មុន។

សូម​អាន ៖ ហេតុអ្វី បានជា​កោះ​នូវែល​កាឡេដូនី ចង់​ផ្តាច់ទឹកដី​ចេញ​ពី​បារាំង

ថ្ងៃទី ៥​ឧសភា ១៩៨៨ យោធា​បារាំង​បាន​បើក​ប្រតិបត្តិការ​វាយលុក​រូង​ភ្នំ ដែល​កង​កម្មង់ដូ​អ្នក​ឯករាជ្យ​និយម​កាណាក់ (ប្រជាជន​ដើម​របស់​នូវែលកាឡេដូនី) ចាប់​នគរបាល​បារាំង​ជា​ចំណាប់​ថ្នូរ។ អំពើ​ហិង្សា​នោះ​បាន​សម្លាប់​ជីវិត​មនុស្ស​១៩នាក់ និង​បាន​ជំរុញ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ប៉ារីស ចរចានិងព្រមចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុង​នូមេអា ថ្ងៃទី ៥​ ឧសភា ១៩៩៨ ​​ផ្តល់​ស្វ័យភាព​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​ដល់​កោះ​ និង​រៀប​ចំ​ដំណើរ​ចេញ​ពី​អាណានិគម​បន្តិចម្តងៗ ដោយ​ចាប់​ផ្តើម​ពី​​ការ​ធ្វើ​ប្រជាមតិ​ទាមទារ​ឯករាជ្យ ​នៅ​ចុង​ឆ្នាំ២០១៨។

​​​​​និម្មិត្តរូបដ៏សំខាន់​មួយ​ទៀត គឺ​លោក​ម៉ាក្រុងជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ដំបូង​គេ​ ដែល​ធ្វើដំណើរ​ទៅ​ដល់​កោះ​អ៊ូវេអា។ Ouvéa ​​​តំបន់​កាន់​កាប់​របស់​​ក្រុម​អ្នក​ឯករាជ្យ​និយម។ ជា​ទស្សនកិច្ច​ដែល​ប្រពឹត្ត​ទៅ ​ចំ​ថ្ងៃ​ខួប​៣០​គត់​នៃ​ហេតុការណ៍​​ដ៏​សោក​សៅ​ ​ថ្ងៃទី ៥ ឧសភា ២០១៨។ ប៉ុន្តែ​ ជម្រើស​នេះ​មិន​សូវ​មាន​ការ​មូល​មតិ​គ្នា​ប៉ុន្មាន​ទេ​។ ក្រុម​អ្ន​កឯករាជ្យ​និយម យល់​ថា​ នៅ​ថ្ងៃ​ ​៥​ឧសភា​មុន​ ​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ម្នាក់​មុន (លោក​ហ្វ្រង់ស័រ មីតេរ៉ង់) បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​បញ្ជា​ឱ្យ​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​យោធា។ ៥ឧសភា​​នេះ ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ម្នាក់​ទៀត​មក ធ្វើ​ទស្សនកិច្ច​ តើ​មិន​មែន​ជា​​គាស់​កកាយ​បង្ក​ហេតុទេ​ឬ​ ?! ពួក​គេ​គ្រោង​នឹង​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​ផង។

ប្រគល់​បណ្ណកម្មសិទ្ធិ​ដី​ឱ្យ​វិញ

លោក​ម៉ាក្រុង​នៅ​រក្សា​កម្មវិធី​ទស្សនកិច្ច​របស់លោក​ដដែល ប៉ុន្តែ​បាន​កំរិត​សកម្មភាព​របស់​លោកក្នុង​ដែនដី​អ្នក​ឯករាជ្យនិយម ដោយ​មាន​ត្រឹម​តែអញ្ជើញ​ទៅគោរព​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​​អ្នកដែល​បាន​ស្លាប់​ក្នុង​ព្រឹត្តិការណ៍​ថ្ងៃទី ៥ ឧសភា ១៩៨៨​នោះ ដើម្បី​ផ្សះផ្សា​អនាគត និង​មិន​ធ្វើ​សុន្ទរកថា​អ្វី​នៅទឹក​ដី​អ្នក​ឯករាជ្យ​និយម​​ទេ​។ ​លោក​ប្រធានាធិបតី​មិន​ចង់​ឱ្យ​មាន​ការ​បក​ស្រាយ​ផ្សេងៗ ថា​លោក​យក​ហេតុការណ៍​សោកនាដកម្ម​មក​ធ្វើ​ជា​ឧបករណ៍​នយោបាយ។

​លោក​ប្រធានាធិបតី​នឹង​ថ្លែង​សុន្ទរកថា​ នៅ​ពេលទៅ​ដល់​​រដ្ឋធានី នូ​មេអា របស់​នូវែលកាឡេដូនី។ សុន្ទរកថា​ដែល​ទំនង​ជា​នឹង​គ្មាន​ខ្លឹម​សារ​ជា​ការ​បញ្ជាក់​​ជំហរ​របស់​លោក ក្នុង​សំណុំ​រឿង​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​ឡើយ ព្រោះ​នេះ​ជា​ឱកាស​សម្រេច​របស់​ពលរដ្ឋ​នូវែល​កាឡេដូនី។ លោក​ ម៉ាក្រុង នឹង​​លើកតែ​អំពី​តម្លៃ​និង​អនាគត​របស់​ដែន​ដី ព្រម​ទាំង​រំលឹក​អំពី​ប្រវត្តិចលាចល​នៃ​ការ​ធ្វើ​អាណានិគមនូវែលកាឡេដូនី តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៨៥៣​មក។ តែ​តាមរយៈ​​​កិច្ចព្រមព្រៀង​ ៥ឧសភា ១៩៩៨ ដល់​វេលា​ដែល​គេ​អាច​មើល​ឃើញ​ច្បាស់​អំពី​ស្រមោល​នៃ​អាណានិគម​ហើយ។

ហើយនា​ឱកាស​នេះ ​លោក​ម៉ាក្រុង នឹង​ប្រគល់​បណ្ណ​កម្មសិទ្ធិ​ប្រគល់​កោះ​មក​ឱ្យ​បារាំង​គ្រប់គ្រង កាលពី​ឆ្នាំ ១៨៥៣ ទៅ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​នូវែលកាឡេដូនី។ បណ្ណ​កម្ម​សិទ្ធិ​នេះ ធ្លាប់ត្រូវ​បាន​រក្សា​ទុក​នៅ​ប៉ារីស​ជា​រហូត​មកទេ។ នូវែល​កាឡេដូនី ជា​ដែនដី​មរតក​នៃ​​អាណានិគមបារាំង ប៉ុន្តែ​ថ្ងៃ​នេះ វិមាន​ប្រធានាធិបតី​ចង់​បង្ហាញ​ប្រាប់នូវែលកាឡេដូនី​ថា ជោគ​វាសនា​កោះ​ស្ថិត​ក្នុង​កណ្តាប់​ដែ​របស់​ពួក​គេ​ហើយ។

ដំណើរ​ផ្លូវវែង​ឆ្ងាយ​នៃ​ការ​ទាមទារ​ឯករាជ្យ​

មតិ​សាធារណៈ ជាទូទៅ ហាក់​ដូច​ជា​មិន​សូវ​ចាប់​អារម្មណ៍​នឹង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ទេ ហើយ​ក៏​មិន​ខ្វល់​នឹង​ជំហរ​របស់​ប្រធានាធិបតី​ចំពោះ​ប្រជាមតិ​ និង​ការ​ប្រគល់​បណ្ណ​កម្មសិទ្ធិ​ដែនដី​នូវែលកាឡេដូនី​នេះ​ទេ។ ការ​ប្រគល់​បណ្ណកម្មសិទ្ធិនេះ​គ្រាន់​តែ​ជា​និម្មិត្តរូប​តែ​ប៉ុណ្ណោះ ! ឯដំណើរ​ផ្លូវ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ឯករាជ្យ​នៅ​ឆ្ងាយ​នៅ​ឡើយ​ ! និង​ត្រូវ​ឆ្លង​កាត់​ប្រជាមតិ​ ដែល​នឹង​ត្រូវ​រៀប​ចំ​ធ្វើ​ នៅថ្ងៃ​ទី ៤​វិច្ឆិកា ២០១៨​សិន។

បើតាម​ការ​ស្ទង់​មតិថ្ងៃទី ២​ឧសភា ២០១៨ ជុំ​វិញ​ប្រជាមតិ​ អ្នក​គាំទ្រ​ឯករាជ្យ​មាន​ត្រឹម​តែ​២២,៥% ប៉ុណ្ណោះ ឯសំឡេង​ប្រឆាំង​មានដល់​ទៅ​៥៩,៧%​ និង​១៧%​មិន​ទាន់​សម្រេចចិត្ត៕

អាមេរិកនិងចិន ត្រដាង​ជម្លោះ​ប្រជែង​ឥទ្ធិពល​នៅ​វេទិកា APEC

អាមេរិក​ថា ខ្លួន​មិន​ចង់​ក្លាយ​ជា​បងធំ​ទេ តែ​ចង់​រួមសហការណ៍​ជាមួយ​គ្រប់​ប្រទេស​នៅ​ក្នុង​តំបន់

សិង្ហបុរី៖​អាស៊ាន​ចង់​ឃើញ​សមុទ្រចិនខាងត្បូង​ក្លាយ​ជា​តំបន់​មាន​សន្តិភាព សន្តិសុខ និង​ស្ថិរភាព

សិង្ហបុរី៖​កិច្ចប្រជុំកំពូល​អាស៊ាន​លើក​ទី៣៣ និង​អាស៊ាន​ជាមួយ​ដៃគូ​ចាប់ផ្តើម​ដោយ​គ្មាន​វត្តមាន​លោកដូណាល់ ត្រាំ

បារាំង​ចង់​ជំរុញ​ឱ្យ​មាន​ការចរចា​បង្កើត​ក្រម​ប្រតិបត្តិ​អ៊ីនធ័រនែត

មុន​មកដល់​ប៉ារីស លោក​ដូណាល់ ត្រាំ ប្រើ​ពាក្យ​ធ្ងន់ៗ លើ​លោក​ម៉ាក្រុង

អាមេរិក៖​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​កំចាត់​លោក Jeff Sessions ពី​តំណែង​រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​យុត្តិធម៌?

អាមេរិក៖​លទ្ធផល​បោះឆ្នោត​ពាក់កណ្តាលអាណត្តិ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​អាមេរិក​កាន់​តែ​ប្រេះឆាថែមទៀត?

អាមេរិក ៖ ហេតុផលនៃ​ចំណាប់​​អារម្មណ៍​ខ្លាំង​នឹង​ការ​បោះឆ្នោត​ពាក់​កណ្តាល​អាណត្តិ ២០១៨

លោកស៊ី ជីនពីង៖ ១៥​ឆ្នាំទៅមុខ ចិន នឹង​នាំចូល​ទំនិញ តម្លៃ ៣០ ០០០ពាន់លាន​ដុល្លារ

ទីបំផុត ពលរដ្ឋ​នូវែលកាឡេដូនី​មិន​ដាច់ចិត្ត​ផ្តាច់ខ្លួន​ចេញ​ពី​ប្រទេស​បារាំង​ទេ

លោកត្រាំ ប្រកាស​អនុវត្ត​ទណ្ឌកម្ម​ប្រេង​និង​ធនាគារ​លើ​អ៊ីរ៉ង់

៥ឆ្នាំ​​ក្រោយ​​មក ​គេ​នៅ​មិនទាន់​អាច​វែកមុខ​ឃាតករ​​ដែល​សម្លាប់​​អ្នកកាសែត RFI ២នាក់​ក្នុង​ប្រទេស​ម៉ាលី

ការ​ស្រាវជ្រាវ​ថ្មី​បង្ហាញថា ទឹក​សមុទ្រ​បាន​ស្រូប​កំដៅ ច្រើន​លើស​ពីអ្វី​ដែលគេ​ធ្លាប់​ប៉ាន់​ស្មាន

អាមេរិក អំពាវនាវឲ្យ ​ទំលាក់​អាវុធ​នៅយេម៉ែន

ផែនដី​ប្រឈម​នឹង​ការផុត​ពូជសត្វ​ទ្រង់ទ្រាយ​ធំ !

យន្តហោះដឹកអ្នកដំណើរ១៨៩នាក់ របស់ឥណ្ឌូណេស៊ីធ្លាក់ចូលសមុទ្រ

ការបោះឆ្នោតប្រេស៊ីល៖បេក្ខជនប្រធានាធិបតី​​ស្តាំនិយមជ្រុល​ឡើងកូដ ដោយសារ​បណ្តាញ​សង្គម

លោក​Mattis ថា​​ឃាតកម្ម​​លើ​​រូប​លោក​​ខាស្ហូហ្ស៊ី បាន​ធ្វើ​​ឲ្យ​ស្ថានភាព​​ដើមបូព៌ា កាន់តែ​វឹកវរ

អ្នកណា​នឹង​រងគ្រោះ នៅពេល​អាមេរិក​ដកខ្លួន​ចេញពី​សន្ធិសញ្ញា​ស្តីពីអាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ?