rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

បារាំង​រៀបចំ​ជំនួបកំពូល​ស្តីពី​អាកាសធាតុ​ដើម្បី​ផ្តល់​សន្ទុះ​ឲ្យ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុងប៉ារីស COP២១ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី១២ ធ្នូ​នេះ ប្រទេស​បារាំង​បាន​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​រៀបចំ​ជំនួបកំពូល​ស្តីពី​អាកាសធាតុ​ក្រោម​ឈ្មោះ​ថា « One Planet Summit »។ ជំនួបកំពូល​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង ២ឆ្នាំ​ក្រោយ​ពី​មាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​ស្តីពី​អាកាសធាតុ COP២១ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ និង​ជិត ១ខែ​ក្រោយ​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​អាកាសធាតុ COP២៣ ក្នុង​ទីក្រុង​ប៊ន ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់។

តែ​អ្វី​ជា​ការ​កត់សម្គាល់​នៅ​ក្នុង​ជំនួបកំពូល​ស្តីពី​អាកាសធាតុ​ថ្ងៃ​នេះ គឺ​អវត្តមាន​ប្រមុខរដ្ឋ និង​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​ចំនួន​នៃ​ក្រុម​ប្រទេស​ដែល​បំពុល​បរិយាកាស​ខ្លាំង​ជាង​គេ ពិសេស​លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ដូណាល់ ត្រាំ។ លោក​ត្រាំ​ដែល​បាន​ដក​អាមេរិក​ចេញ​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​នា​ខែ​មិថុនា​កន្លង​ទៅ​ថ្មីៗ​នេះ។

ជំនួបកំពូល​ស្តីពី​អាកាសធាតុ« One Planet Summit » ពេល​នេះ​មិនមែន​ជា​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​អាកាសធាតុ​ដូច​ធ្លាប់​បាន​រៀបចំ​រៀងរាល់​ឆ្នាំ​ដែល​គេ​ហៅ​ថា COP២១ COP២២ ឬ​មួយ​ក៏ COP២៣ ដែល​ទើប​បិទបញ្ចប់​ថ្មីៗ​នេះ​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​ប៊ន ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​នោះ​ទេ តែ​ជា​ជំនួបកំពូល​មួយ​ដែល​បាន​រៀបចំ​ឡើង​តាម​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​របស់​លោក​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង​នា​រដូវក្តៅ​កន្លង​ទៅ​ថ្មីៗ​នេះ ពោល​បន្ទាប់​ពី​លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ដូណាល់ ត្រាំ​បាន​សម្រេច​ដក​អាមេរិក​ចេញ​ពី​កិច្ចព្រមព្រៀង​ប៉ារីស COP២១ ក្នុង​ខែ​មិថុនា។

« Make Our Planet Great Again » នេះ​ជា​ពាក្យ​មួយ​ឃ្លា​ដែល​លោក​ម៉ាក្រុង​បាន​ប្រតិកម្ម​ភ្លាមៗ​តប​នឹង​ការ​សម្រេច​ចិត្ត​របស់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​កាល​ណោះ។ កំណត់​សម្គាល់​មួយ​ទៀត ជំនួបកំពូល « One Planet Summit » ពេល​នេះ​ក៏​មាន​ការ​ចូលរួម​រៀបចំ​ដោយ​ភាគី​ពីរ​ផ្សេង​ទៀត គឺ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​ធនាគារពិភពលោក។ ជា​សរុប មាន​អ្នក​ចូលរួម​ទាំង​អស់​ប្រមាណ​ជា ៤ ០០០នាក់ ក្នុង​នោះ មាន​ប្រមុខរដ្ឋ និង​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ប្រមាណ​ជា ៦០ រូប ដូច​ជា​លោកស្រី​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អង់គ្លេស Theresa May លោក​ប្រធាន​គណៈកម្មការ​អឺរ៉ុប Jean-Claude Juncker លោក​អគ្គលេខាធិការ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ Antonio Guterres រួម​ទាំង​ប្រមុខរដ្ឋ និង​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ជា​ច្រើន​រូប​មក​ពី​អាហ្រ្វិក។

អវត្តមាន​គួរ​ឲ្យ​កត់សម្គាល់ គឺ​ថ្នាក់ដឹកកំពូល​របស់​ប្រទេស ៣ ដែល​កំពុង​បន្ត​បំពុល​បរិយាកាស​ខ្លាំង​ជាង​គេ គឺ​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ សមភាគី​ចិន​លោក​ស៊ី ជីនពីង និង​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ឥណ្ឌា​លោក​ម៉ូឌី។ អាមេរិក និង​ឥណ្ឌា​បាន​បញ្ជូន​អ្នកតំណាង​របស់​ខ្លួន​ត្រឹម​មន្រ្តី​ការទូត តែ​ចិន​បាន​បញ្ជូន​ថ្នាក់ឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី។ ក្រៅ​ពី​ការ​ចូលរួម​របស់​ថ្នាក់ដឹកនាំ​បរទេស ក៏​មាន​វត្តមាន​អង្គការ​ក្រៅរដ្ឋាភិបា ស្ថានប័ន​ជាតិ អន្តរជាតិ វិស័យ​រដ្ឋ និង​ឯកជន រួម​ទាំង​សង្គមស៊ីវិល​សរុប​ប្រមាណ​ជា ៨០០ដែរ។

ស្វែង​រក​ប្រភព​ហិរញ្ញវត្ថុ

កម្មវត្ថុ​នៃ​ជំនួបកំពូល « One Planet Summit » ពេល​នេះ​មិនមែន​ដើម្បី​ស្វែង​រក​កិច្ចព្រមព្រៀង​អន្តរជាតិ​មួយ​ស្តីពី​អាកាសធាតុ​ទេ តែ​ដើម្បី​ផ្តល់​សន្ទុះ និង​ជួយ​ពន្លឿន​ឲ្យ​មាន​ការ​អនុវត្តន៍​ជាក់ស្តែង​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដែល​មាន​ស្រាប់​អនុម័ត​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​អាកាសធាតុ COP២១ កាល​ពី​ឆ្នាំ ២០១៥ ក្នុង​ទីក្រុង​ប៉ារីស។ នៅ​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​ឆ្នាំ ២០១៥ សហគមន៍​អន្តរជាតិ ពិសេស​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​បាន​ព្រមព្រៀង​គ្នា​ចូលរួម​ទប់​ស្កាត់​មិន​ឲ្យ​សីតុណ្ហភាព​ក្នុង​បរិយាកាស​កើន​លើស​បន្ថែម​ពី ២អង្សារ​ពី​ពេល​នេះ​ដល់​ឆ្នាំ ២១០០។ តែ ២ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក សីតុណ្ហភាព​ក្នុង​បរិយាកាស​បាន​កើន​ថែម​ដល់​ទៅ​ជាង ៣អង្សារ​ឯណោះ។ នេះ​ជា​ភស្តុតាង​មួយ​ដែល​ស បញ្ជាក់​ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​ស្តីពី​អាកាសធាតុ​មិន​ត្រូវ​បាន​គោរព​ត្រឹមត្រូវ​ទេ។

ក្រៅ​ពី​ការ​ចូលរួម​ទប់​ស្កាត់​មិន​ឲ្យ​សីតុណ្ហភាព​ក្នុង​បរិយាកាស​កើន​លើស​បន្ថែម​ពី ២អង្សារ កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស​ឆ្នាំ ២០១៥ ក៏​ត្រូវ​បាន​ក្រុម​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍ ឬ​ក្រុមប្រទេស​ប៉ែកខាងជើង​សន្យា​ផ្តល់​លុយ​ចំនួន ១០០ ០០០លានដុល្លារ​ពី​ពេល​នេះ​ទៅ​ទល់​នឹង​ឆ្នាំ ២០២០ ដល់​ក្រុមប្រទេស​ក្រីក្រ ឬ​ក្រុមប្រទេស​ប៉ែកខាងត្បូង​ដែល​បាន​រងគ្រោះ​ដោយ​បញ្ហា​អាកាសធាតុ រួម​ទាំង​ជួយ​ប្រទេស​ទាំង​នេះ​ឲ្យ​ទទួល​បាន​ថាមពល​កកើត​ឡើង​វិញ​ដែរ។ តែ ២ឆ្នាំ​ក្រោយ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្រុង​ប៉ារីស កិច្ចសន្យា​មួយ​នេះ​ក៏​មិន​ត្រូវ​បាន​គោរព​ពេញ​លេញ​ដែរ។

ដូច្នេះ អាទិភាព​របស់​ជំនួបកំពូល « One Planet Summit » ពេល​នេះ គឺ​ស្វែង​រក​ប្រភព​ហិរញ្ញវត្ថុ​ពី​គ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន​ទាំង​អស់​ដើម្បី​ជួយ​ស្រោចស្រង់​ផែនដី​ដែល​កំពុង​ជួប​គ្រោះថ្នាក់។ មហិច្ឆតា​មាន​ហើយ និង​ពាក្យ​សន្យា​ក៏​មាន​ដែរ តែ​អ្វី​ដែល​ខ្វះ គឺ​ការ​អនុវត្តន៍​ជាក់ស្តែង។

បារាំង​កែន​ប្រមូល​វិស័យ​ឯកជន​ឲ្យ​ចូលរួម​ជួយ​ស្រោចស្រង់​ផែនដី

ក្តីសង្ឃឹម​របស់​ប្រទេស​បារាំង​ក្នុង​នាម​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ និង​ជា​អ្នក​ផ្តួចផ្តើម​គំនិត​ឲ្យ​មាន​ជំនួបកំពូល « One Planet Summit » ពេល​នេះ គឺ​ដាស់តឿន​ពិភពលោក​ឲ្យ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​បន្ថែម​ទៀត​លើ​ភពផែនដី​របស់​យើង​ដែល​កំពុង​ជួប​គ្រោះថ្នាក់ និង​ដែល​គេ​នៅ​អាច​ជួយ​ស្រោចស្រង់​ទាន់​ពេល បើ​ម្នាក់ៗ​ពិត​ជា​មាន​ឆន្ទៈ​ពិតប្រាកដ​មែន​នោះ។ លោក​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ម៉ាក្រុង​បាន​បញ្ជាក់​រួច​ហើយ​ថា ជំនួបកំពូល​ពេល​នេះ​មិនមែន​ជា​ជំនួបកំពូល​នៃ​ក្រុមប្រទេស​ផ្តល់​ជំនួយ​ទេ តែ​លោក​បាន​លើក​ឡើង​ពី​តម្រូវ​ការ​ដំណោះស្រាយ​ជាក់ស្តែង​លើ​គម្រោង​ជាក់ស្តែង​ជា​ច្រើន​ដែល​បាន​សន្យា​នៅ​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​ប៉ារីស COP២១។

នៅ​ក្នុង​បញ្ហា​នេះ និង​អ្វី​ដែល​លោក​ម៉ាក្រុង​សង្ឃឹម​ច្រើន គឺ​ការ​ចូលរួម​ពី​ស្ថានប័ន​សាធារណៈ និង​ឯកជន ពិសេស​គឺ​ស្ថាប័ន​ឯកជន​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ការ​ឡើង​កំដៅ​នៅ​ក្នុង​បរិយាកាស។ លោក​ប្រមុខរដ្ឋ​បារាំង​ពិត​ជា​មិន​ខក​ចិត្ត​ទេ ព្រោះ​មាន​ថ្នាក់ដឹក​នាំ​ស្ថាប័ន អង្គការ និង​គ្រឹះស្ថាន​ឯកជន​បរទេស​ជា​ច្រើន រួម​ទាំង​ថៅកែ​ក្រុមហ៊ុន រោងចក្រ សហគ្រាស​បរទេស​ធំៗ​បាន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​ការ​អំពាវនាវ​របស់​លោក​ម៉ាក្រុង។ ជាក់ស្តែង លោក Bill Gates អតីត​អគ្គនាយក​ក្រុមហ៊ុន Microsoft ដែល​យល់ព្រម​ចំណាយ​លុយ​ពី ៣០០ ទៅ ៥០០លានដុល្លារ​សម្រាប់​កម្មវិធី​ស្រាវជ្រាវ​លើ​បញ្ហា​អាកាសធាតុ និង​ផលវិបាក​របស់​វា​នៅ​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម។

ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ មាន​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មូលនិធិ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​មួយ​ចូលរួម​ដោយ​ប្រទេស​បារាំង ន័រវែស កាតា កូវ៉ែត អេមីរ៉ាអារ៉ាប់រួម អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និង​ប្រទេស​នូវែលហ្សេឡង់។ ឃើញ​ថា គេ​អាច​ទទួល​បាន​ការ​ជួយ​ជ្រោមជ្រែង​ផ្នែក​ហិរញ្ញវត្ថុ​ច្រើន​ពី​វិស័យ​ឯកជន​ជាង​វិស័យ​សាធារណៈ។ តួនាទី​របស់​វិស័យ​ឯកជន​ជា​តួនាទី​មួយ​មិន​អាច​ខ្វះ​បាន​ដើម្បី​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​អភិវឌ្ឍន៍​លើ​វិស័យ​ថាមពល​កកើត​ឡើង​វិញ​ដោយ​លុប​បំបាត់​បន្តិច​ម្តងៗ ថាមពល​បាន​មក​ពី​រ៉ែធ្យូងថ្ម ប្រេង និង​ឧស្ម័ន៕

ទីតាំង​នៃ​ជំនួបកំពូល គឺ​ជា​និមិត្តរូប​មួយ​នៃ​ការ​រៀបចំក្រុង​ដែល​គិតគូរ​ពី​បរិស្ថាន

 

អ.ស.ប.៖​មាន​មនុស្ស​ជាង ២ ០០០លាននាក់​ក្នុង​លោក​កំពុង​បន្ត​ខ្វះ​ទឹកស្អាត​ប្រើប្រាស់

ទិន្នន័យ​នៃ​ប្រអប់ខ្មៅ​បង្ហាញពី​មូលហេតុ​ស្រដៀងគ្នា​នៃ​ការធ្លាក់យន្តហោះ​របស់​អេត្យូពី​និង​ឥណ្ឌូណេស៊ី​

ហ្វីលីពីន​ជា​​ប្រទេស​ទី២​ដែល​បាន​ដក​សមាជិកភាព​ចេញ​ពី​​តុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ​ក្រុង​ឡាអេ​

ក្រោយ​ហេតុការណ៍​បាញ់រះ ​​នូវែលសេឡង់ សន្យា​​​ធ្វើ​​កំណែ​ទ​ម្រង់​​ច្បាប់​កាន់​កាប់អាវុធ

ខ្មាន់កាំភ្លើង​បាញ់រះ សម្លាប់​មនុស្ស​៤៩នាក់ នៅ​វិហារអ៊ីស្លាម នៅនូវែលសេឡង់

អាកាសធាតុ៖ អង្គការ​៤ រួមគ្នា​ប្តឹង​រដ្ឋ​បារាំង ពី​ “ភាព​យឺតយ៉ាវ និង​ភាព​អសកម្ម”

Brexit៖​ច្រកចេញ​របស់​អង់គ្លេស​ពី​សហភាពអឺរ៉ុប​កំពុង​បន្ត​ស្រពិចស្រពិល​កាន់​តែ​ខ្លាំង

ប្រធានាធិបតី​អាល់ហ្សេរី​ឈប់​ឈរឈ្មោះ សម្រាប់​អាណត្តិទី ៥ ប៉ុន្តែ ប្រជាជន​នៅតែ​មិនទុកចិត្ត

ប្រទេសមួយ​ចំនួន​ផ្អាក​ប្រើ​យន្តហោះ​Boeing737max ​ក្រោយ​គ្រោះថ្នាក់​នៅ​អេត្យូពី

ខួប៦០ឆ្នាំ​នៃ​បដិវត្ត​ទីបេ ៖ ប៉េកាំង​ថា​សម្តេច​សង្ឃ​ដាឡៃ​ឡាម៉ា គ្មាន​នាំ​ប្រយោជន៍​ឱ្យ​ទីបេ

លោក​ដូណាល់ ត្រាំ ចង់​ទារប្រាក់​ចំណាយ​បន្ថែម ពី​ប្រទេស​ដែល​មាន​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​អាមេរិក

បារាំង​ប្រារព្ធ​ទិវាសិទ្ធិនារី៨មីនា ដោយ​ផ្តោត​លើ​​ វិសមភាព​ប្រាក់ខែ

តុលាការ​ធម្មនុញ្ញថៃ​សម្រេច​រំលាយ​គណបក្ស​ថៃរ៉ាក់សាឆាត​ដែលស្និទ្ធនឹង​លោកថាក់ស៊ីន​

កូរ៉េខាងជើងកំពុងសាងសង់​ឡើងវិញ នូវ​ស្ថានីយ៍​បាញ់​រ៉ុកែត​ Sohae

សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម​ជា​សំណុំរឿង​អាទិភាព​នៃ​សម័យប្រជុំពេញអង្គ​លើកទី១៣ របស់​សភាប្រជាជនចិន

វ៉េណេស៊ុយអេឡា ៖ លោក ហ្កៃដូ ត្រលប់​ចូល​ស្រុកវិញ ជា​ហានិភ័យ ឬ​ជា​ការទម្លាយ​វិបត្តិ ?

សហរដ្ឋអាមេរិក និង​កូរ៉េខាងត្បូង​បញ្ឈប់​សមយុទ្ធ​ប្រចាំឆ្នាំ​​ជា​សម្បទាន​​ឆ្ពោះ​​ទៅ​​រំសាយ​អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ​កូរ៉េខាងជើង?

NASA និង SpaceX បាញ់បញ្ជូន​យាន​ Dragon ដោយ​ជោគជ័យ​ទៅកាន់​ស្ថានីយ​អវកាស​អន្តរជាតិ​

ជំនួបកំពូល​លើក​ទីពីរ រវាង​លោកត្រាំ និង​លោក គីម បរាជ័យ

វៀតណាម៖​« រំសាយនុយក្លេអ៊ែរ » ជា​ប្រធានបទស្នូល​នៃ​ជំនួបកំពូល​លើកទី២ រវាង​លោកដូណាល់ ត្រាំ និង​លោកគីម ជុងអ៊ុន