rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

ណូបែល​សន្តិភាព២០១៧ផ្តល់​ជ័យលាភី​​ដល់​យុទ្ធនាការ​​ប្រឆាំង​នឹង​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ

ដោយ អៀង សុខម៉ិញ

ណូបែល​សន្តិភាព​​ដែល​ពិភពលោក​រង់ចាំ​ជាង​គេ​ បាន​ប្រកាស​ហើយ ! នៅ​ឆ្នាំ​នេះ គណៈកម្មការ​ណូបែល​ បាន​សម្រេច​ផ្តល់​កិត្តិយស​ដល់​​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​នុយក្លេអ៊ែរ។ យុទ្ធនាការ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​រំលាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ជា​ជ័យលាភី​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិភាព​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​២០១៧ ! ​​ប៉ុន្តែ​សួរ​ថា​តើ​យុទ្ធនាការ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​រំលាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ជា​អ្វី និង​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ខ្លះ​ ប្រឆាំង​នឹង​នុយក្លេអ៊ែរ ទើប​បាន​ទទួល​ជ័យលាភី​ដ៏​មហាកិត្តិយស​នេះ ?

ពិភពលោក​​ទន្ទឹង​ខ្លាំង​ណាស់ ការ​ប្រកាស​លទ្ធផល​ណូបែល​សន្តិភាព​។ ដូច​ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ ឱ្យ​តែ​ដល់​រដូវណូបែល​ម្តងៗ អ្នក​វិភាគ​និ​ងអ្នក​តាមដាន​ព្រឹត្តិការណ៍ សុទ្ធ​តែ​នាំ​គ្នា​ទស្សន៍ទាយ និងនាំ​គ្នា​ស្មាន ​វិភាគ​​ថា​បេក្ខភាព​នេះ ឬ​បេក្ខភាព​នោះ សម​​នឹង​ក្លាយ​ទៅ​ជា​ជ័យលាភី បើ​ទោះ​បី​ជា​ដឹង​ថា​ល្បែង​ស្មាន​នោះ​ ពិបាក​ខ្លាំង​ ព្រោះ​គេ​ដឹង​តែ​អំពី​ចំនួន​បេក្ខភាព ឯ​​អត្តសញ្ញាណរបស់​​បេក្ខភាព ត្រូវ​លាក់​ជា​សម្ងាត់​រយៈ​ពេល​យ៉ាង​ហោច​៥០​ឆ្នាំ។

នៅ​ឆ្នាំ​នេះ បេក្ខភាព​សរុប មាន​៣១៨ ឯ​ជ័យលាភី​ត្រូវ​បាន​ប្រគល់​ទៅ​ឱ្យ​យុទ្ធនាការ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​រំលាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ឬ​ហៅ​កាត់​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស ថា ICAN (International Campaign to Abolisth Nuclear weapons)។ គណៈកម្មការ​ណូបែល​ ​ បាន​សម្រេច​ផ្តល់​កិត្តិយស​ដល់កិច្ច​ខំប្រឹង​ប្រែង​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​​ប្រឆាំង​នឹង​នុយក្លេអ៊ែរ។ ជា​សេចក្តី​សម្រេច​ប្រកប​ដោយ​គិតយុត្តិ​បំផុត​ព្រោះ​ណូបែល​ មាន​ប្រពៃណី​ប្រឆាំង​នឹង​នុយក្លេអ៊ែរ ហើយ​ត្រូវ​ស្ថានការណ៍​ខ្លាំង​ណាស់ ៖ មាន​ការគំរាម​កំហែង​នុយក្លេអ៊ែរ​កូរ៉ខាង​ជើង​ផង ហើយ​លោកត្រាំ​ចង់​សើរើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​នុយក្លេអ៊ែរ​អ៊ីរ៉ង់​ទៀត។ ហេតុ​ដូច្នេះហើយ​បាន​ជា​គណៈកម្មការ​ណូបែល​ ឆ្លៀត​អំពាវនាវ​ឱ្យគ្រប់​ប្រទេសទាំង​អស់ នាំគ្នា​គោរព​សន្ធិសញ្ញា​អន្តរជាតិ និង​អំពាវ​នា​វឱ្យ​មហា​អំណាច​គិត​គូរ​ចរចា​ច្បាស់​លាល់​ដើម្បី​ឈាន​ដល់​ការ​លុប​បំបាត់​នុយក្លេអ៊ែរ

តើ​យុទ្ធនាការ​អន្តរជាតិ​ដើម្បី​រំលាយ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​ជានរណា ?

ICAN ជា​សម្ព័ន្ធអង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ពិភពលោក​ ដែល​ប្រមូល​ផ្តុំ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ចំនួន​៩៣។ អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ទាំង​នោះ ជា​អង្គការ​មនុស្សធម៌ អង្គការ​ការពារ​បរិស្ថាន អង្គការ​ការពារ​សិទ្ធិមនុស្ស អង្គការ​អ្នក​សន្តិភាព​និយម អង្គការ​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​ ...

​មាន​កំណើត​នៅ​អូស្ត្រាលី តែ​ICAN បាន​​បង្កើត​ចេញជា​រូបរាង​ផ្លូវការ​ នៅ​ឆ្នាំ ២០០៧ នៅទីក្រុង​វីយ៉ែន ប្រទេស​​អូទ្រីស និង​មាន​ទីស្នាក់ការ នៅ​ហ្សឺណែវ ក្បែរ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​។ កម្មវត្ថុ​របស់​អង្គការ​គឺ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ប្រជាពលរដ្ឋ​គ្រប់​ប្រទេស​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ ឱ្យ​នាំ​គ្នា​មាន​គំនិត មាន​ចិត្ត​និង​ដាក់គំនាប​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ ឱ្យ​ជ្រើសរើស​យក​សន្ធិសញ្ញា​ហាមឃាត់​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ។ បច្ចុប្បន្ន​ICAN មាន​ដៃ​គូ​ដល់​ជាង​បីរយ និង​បាន​ការ​ចូល​រួម​ពី​ឥស្សរជនធំៗ និង​​តារាល្បីៗ។

​សកម្មភាពICAN

តាំង​ពី​១០​ឆ្នាំ​មក​ហើយ សកម្មភាព​ចំបង​របស់​​ICAN គឺ​ទាមទារ​ឱ្យ​ពិភពលោក​លុប​បំបាត់​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ។ យុទ្ធនាការ​របស់​ICAN ​បាន​ទទួល​កា​រគាំទ្រ​ពី​​​ក្រុម​ប្រទេសគ្មាន​នុយក្លេអ៊ែរ ដែល​បាន​ផ្តួត​ផ្តើម​គំនិត​បង្កើត​សន្ធិសញ្ញា​គ្មាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ។​ហើយ​ការ​តស៊ូ​ដ៏​ស្វិតស្វាញ និង​ដ៏​សកម្មរបស់​អង្គការ​ ​បាន​ផ្តល់​ជោគជ័យ​ដំបូង​ឱ្យ​​អង្គការ កាលពី​ខែ​កក្កដា ២០១៧ នៅ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ តាម​រយៈ​ការ​អនុម័ត​សន្ធិសញ្ញា​ហាមឃាត់​ឃាត់ និង​លុប​បំបាត់​​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​​ ចុះ​ហត្ថលេខា​ដោយ​ ១២២​ប្រទេស បើ​ទោះ​បី​ជា​ក្រុម​ប្រទេស​មហាអំណាច​ និង​ក្រុមប្រទេស​មានអាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ប្រឆាំង​ខ្លាំង​ក្លា​យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ។

នេះ​គឺ​ជា​ជោគជ័យ​ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ សម្រាប់​អង្គការ​​ICAN ក្នុង​ដំណើរ​ឆ្ពោះ​ទៅ​រក​ពិភពលោក​គ្មាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ។ ប៉ុន្តែជោគជ័យ​នេះ​មាន​តម្លៃ​ជា​និម្មិត្តរូប​ច្រើន​ជាង ព្រោះ​ដូច​យើង​ដឹង​ស្រាប់​គ្រប់​គ្នា សន្ធិសញ្ញា​ថ្មី​នេះ ​គ្មានការ​ចុះ​​ហត្ថលេខា និង​ការ​គាំទ្រ​ពី​ក្រុម​ប្រទេស​មហាអំណាច ទាំង​៥ សហរដ្ឋ​អាមេរិក រុស្ស៊ី អង់គ្លេស បារាំង ចិន​ ព្រមទាំង​​ក្រុម​ប្រទេស​មាន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន អ៊ីស្រាអែល និងកូរ៉េខាង​ជើង ដែល​មាន​គ្រាប់​បែក​នុយក្លេអ៊ែរ​សរុប​ប្រមាណ​ ១៥០០០​គ្រាប់។

ហើយ​ម្យ៉ាងទៀត សន្ធិសញ្ញា​នេះ អាច​ចូល​ជា​ធរមាន​បាន ដរាប​ណា​មាន​ប្រទេស​ហត្ថលេខី​យ៉ាង​តិច ៥០​ ផ្តល់​សច្ចាប័នសិន។

ICAN បាន​ឧទ្ទិស​ជ័យ​លាភី​នេះ​ឱ្យ​ដល់​គ្រប់​សកម្មជន​និង​ពលរដ្ឋ​រាប់​លាន​នាក់​នៅ​លើ​ពិភពលោក​ ដែល​បាន​លះបង់​កម្លាំង​ចិត្ត ​កម្លាំងកាយ​ ប្រឆាំង​នឹងការ​មាន​​អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ៕

លោកស៊ី ជីនពីង ទៅទស្សនកិច្ចនៅព្យុងយ៉ាង ប្រជ្រៀតខ្លួននៅចន្លោះ​កូរ៉េខាងជើង និងអាមេរិក

UNHCR៖មានចំនួនជនភៀសខ្លួន ជនបម្លាស់ទី និងជនសុំសិទ្ធិជ្រកកោនសរុបជាង ៧០លាននាក់លើលោក​ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨

អាមេរិក​បង្ហាញ​ភស្តុតាង​បន្ថែម​ចោទ​អ៊ីរ៉ង់ និង​បញ្ជូន​ទាហាន​បន្ថែម​១០០០​នាក់

ចំនួន​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ​លើ​ពិភពលោក​ថយចុះ ប៉ុន្តែ​​កាន់​តែ​​ទំនើប​​​ខ្លាំង​

ហេតុអ្វី ប្រមុខ​ដឹកនាំ​ហុងកុង ផ្អាក​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ធ្វើ​បត្យាប័ន​ទៅប្រទេស​ចិន នៅពេលនេះ?

អ៊ីរ៉ង់​ច្រាន​ចោល​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​របស់​អាមេរិក​ដែលថា​អ៊ីរ៉ង់​​នៅ​ពី​ក្រោយ​ការវាយប្រហារ​កប៉ាល់​ដឹកប្រេង

អាមេរិកនឹងបញ្ជូនទ័ពបន្ថែមនៅកាន់ប៉ូឡូញ តែបន្តពិចារណារឿងបង្កើតមូលដ្ឋានទ័ព

ហុងកុង៖ មហាបាតុកម្ម ​បានបង្ខំ​ឲ្យ​សភា​ហុងកុង​ លើកការ​ប្រជុំ​ពិភាក្សា ​លើ​ច្បាប់​បត្យាប័ន

បរិស្ថាន៖ចាប់ពីឆ្នាំ ២០២១ កាណាដាហាមការប្រើរបស់របរប្លាស្ទិកណាដែលប្រើតែម្តងរួចបោះចោល

អង្គការ​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ​បើក​សន្និសីទ​ដែល​និយាយ​ពី អនាគត​របស់​ការងារ នៅ១០០​ឆ្នាំខាងមុខ

លោកស្រី​មេ​ បញ្ចប់​តួនាទី​ជា​មេបក្ស​កាន់អំណាច​អង់គ្លេស​នៅថ្ងៃ​ទី៧​ មិថុនា​នេះ​

ថៃ៖​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ថ្មីប្រហែល​ជាចៀសមិនផុត​ពី​កណ្តាប់​កងទ័ព​ដែលដឹកនាំ​ដោយលោក​ប្រាយុទ្ធ ចាន់អូចា

លោកដូណាល់ ត្រាំ ទៅ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​អង់គ្លេស បើ​ទោះបី​ម្ចាស់​ផ្ទះ​ខ្លះ​ មិន​ពេញចិត្ត

ចិន​បង្ហាញ​សៀវភៅ ស ដើម្បី​បញ្ជាក់ជំហរ​មុតមាំ​របស់ខ្លួន ក្នុង​សង្រ្គាម​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​អាមេរិក

ឥណ្ឌា៖ លោកម៉ូឌី​ផ្តើម​​អាណត្តិថ្មី ជាមួយ​នឹង​ការ​បាត់បង់​នូវប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ​របស់អាមេរិក

លោកដូណាល់ ត្រាំ​គំរាមដំឡើង​ពន្ធ បើសិន​ម៉ិចស៊ិក​មិន​ជួយ​ទប់ស្កាត់​លំហូរ​ជនអន្តោប្រវេសន៍

អ៊ីស្រាអែល៖ហេតុអ្វីបានជាលោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូបរាជ័យក្នុងការបង្កើតរដ្ឋាភិបាលចម្រុះថ្មី?

លោហៈកម្រ អាច​ក្លាយ​ជា​អាវុធ​របស់ចិន ក្នុង​ការ​ធ្វើបាប​បច្ចេកវិទ្យា​អាមេរិក?

មុននឹងចាកចេញពីទឹកដីជប៉ុន លោកត្រាំបញ្ជាក់ពីអានុភាពយោធាអាមេរិកដែលគ្មានគូប្រៀបនៅតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិក

តើសភាអឺរ៉ុប​ថ្មី​នឹង​មានមុខ​មាត់​​យ៉ាង​ដូចម្តេច ?