rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

បារាំង៖ បុណ្យជាតិ​១៤កក្កដា​២០១៩ ក្នុង​ន័យ​សហប្រតិបត្តិការ​កងទ័ព​អឺរ៉ុប

ដោយ ម៉ម ពិសី

ថ្ងៃទី​១៤ កក្កដា គឺជាទិវាបុណ្យជាតិបារាំង ដែលដូ​ចជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅទីក្រុងប៉ារីសគឺមានការប្រារព្ធពិធី ដើរក្បួនព្យុហយាត្រាកងទ័ព  រួមទាំងការបង្ហាញ​នូវសម្ភារៈសព្វាវុធ ក្រោមក្រសែភ្នែក​ របស់ប្រធានាធិបតីបារាំង និងប្រមុខរដ្ឋនៃប្រទេសធំៗជាច្រើន​ ដែលត្រូវបានគេអញ្ជើញចូលរួមជាកិត្តិយស។ សម្រាប់ទិវាជាតិ ១៤កក្កដា ឆ្នាំ២០១៩នេះ បានប្រារព្ធឡើង ក្រោមពាក្យស្លោកនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកកងទ័ព រវាងបារាំង និងបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបផ្សេងទៀត។ គោលគំនិត​នៃ​ការបង្កើនសមត្ថភាព​កងទ័ពការពារខ្លួន​របស់អឺរ៉ុប ដោយមិនរំពឹង តែទៅលើ​កងទ័ពអាមេរិកនោះ គឺជាការចង់បាន​របស់លោក​ម៉ាក្រុង ប្រធានាធិបតី​បារាំង។

កងទ័ព និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប

ដូចរៀងរាល់ឆ្នាំ ក្បួនព្យុហយាត្រា កងទ័ព នៅថ្ងៃបុណ្យជាតិបារាំង ១៤កក្កដា គឺមានការចូលរួមពីកងទ័ពថ្មើរជើង កងទ័ពទ័ពជើងទឹក កងទ័ពអាកាស ព្រមជាមួយនឹងកងកម្លាំងពិសេស របស់ប្រទេសផ្សេង ដែលបារាំងអញ្ជើញជាកិត្តិយស។

សម្រាប់ឆ្នាំនេះ មានមន្ត្រីកងទ័ពសរុបទាំងអស់ ៤៣០០នាក់ ដែលបានដើរដង្ហែរក្បួន នៅលើមហាវិថី ហ្សង់​អេលីហ្សេ បេះដូងនៃទីក្រុងប៉ារីស។​​ ក្រៅពីមន្ត្រីយោធា នៅមានសម្ភារៈកងទ័ពជាច្រើនទៀត មានដូចជា រថយន្តរថក្រោះចំនួន​១៩៦គ្រឿង យន្តហោះ​៦៩គ្រឿង ឧត្ថម្ភាគចក្រ៣៩គ្រឿង និងសេះចំនួន​២៣៧ក្បាល។

ម៉ោង ១០ព្រឹក កម្មវិធីបានចាប់ផ្តើម ជាមួយនឹងការធ្វើដំណើរលើរថយន្ តរបស់លោកប្រធានាធិបតីបារាំង ចុះតាមបណ្តោយមហាវិថីហ្សង់អេលីហ្សេ ឆ្ពោះទៅកាន់ទីលានកុងកដ ដើម្បីឡើងទៅលើ​វេទិការ​កិត្តិយស ជាមួយ​នឹងភ្ញៀវឥស្សរជនផ្សេងទៀត។ ភ្ញៀវបរទេសជាកិត្តិយស ដែលលោកប្រធានាធិបតី​បារាំង បានអញ្ជើញគឺមាន៩ប្រទេស ដែលសុទ្ធតែជាប្រទេសអឺរ៉ុប។

សម្រាប់​ឆ្នាំនេះ បារាំងបានបង្ហាញនូវបច្ចេកវិទ្យាទំនើបក្នុងវិស័យកងទ័ព ដោយការដង្ហែរក្បួន បានបើកឆាក ជាមួយនឹងការបង្ហាញនូវ​ មនុស្សយន្តរ៉ូបូ និងយានដ្រូនរបស់កងទ័ពជាដើម។ អ្វីដែលពិសេសបំផុតសម្រាប់​ឆ្នាំនេះ គឺ​ “មនុស្សហោះ” ដែលគេបានដាក់ឈ្មោះថា Flyboard Air។ Flyboard Air នេះ គឺជាម៉ាស៊ីនតូចមួយ ដែលមនុស្សឈរពី​លើ។ ម៉ាស៊ីននេះ ដើរដោយ​ប្រព័ន្ធរ៉េអាក់ទ័របាញ់ខ្យល់ ហើយមនុស្សដែលជាន់ពីលើវា អាច​បញ្ជា​ឲ្យហោះឡើងទៅលើបាន។ Flyboard Air ត្រូវបាន​ស្រាវជ្រាវនិងផលិត ដោយជនជាតិបារាំងម្នាក់ ឈ្មោះ Franky Zapata ហើយគឺលោកនេះផ្ទាល់តែម្តង ​ដែលជាអ្នកជិះវាផ្ទាល់ នៅថ្ងៃបុណ្យជាតិ​១៤កក្កដា។

ចំណងសហប្រតិបត្តិការអឺរ៉ុបផ្នែកកងទ័ព

បើយើងក្រឡេកមើលទៅលើភ្ញៀវឥស្សរជន ទាំង១១នាក់ ដែលលោកម៉ាក្រុងអញ្ជើញ​ជាកិត្តិយសនៅថ្ងៃនេះ គឺយើងដឹងថា លោកម៉ាក្រុង មានបំណងផ្តោតខ្លឹមសារនៃទិវា ១៤​កក្កដា ឆ្នាំនេះ ទៅលើចំណងសហប្រតិបត្តិការអឺរ៉ុប ក្នុងវិស័យ​ការពារជាតិ។

ភ្ញៀវរបស់លោក​ម៉ាក្រុង គឺមានតំណាងស្ថាប័ន​សហភាពអឺរ៉ុប លោក Jean-Claude Juncker និងប្រមុខ ឬតំណាងរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសអឺរ៉ុបចំនួន​៩។ ក្នុងនោះមាន​ អាល្លឺម៉ង់ បែលហ្ស៊ិក អង់គ្លេស ដាណឺម៉ាក ហូឡង់ អេស្តូនី អេស្ប៉ាញ​ ព័រទុយហ្កាល់ និងហ្វាំងឡង់។ ប្រទេសទាំង៩នេះ សុទ្ធសឹងជាប្រទេស ដែលចង់ចូលរួម កម្មវិធីសហប្រតិបត្តិការ​កងទ័ពអឺរ៉ុប ដែលលោកម៉ាក្រុងបានផ្តួចផ្តើម។ តែលោកម៉ាក្រុង ក៏មិនបានភ្លេច​អញ្ជើញ​ លោកប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធមិត្តអូតង់​ឲ្យចូលរួមនោះទេ។

មុននេះមួយថ្ងៃ លោកម៉ាក្រុងបានមានប្រសាសន៍ថា “ចាប់តាំងពីចប់សង្រ្គាមលោកលើកទី២មក មហាគ្រួសារអឺរ៉ុប មិនដែលមានសារៈសំខាន់ដូ​ចពេលនេះទេ។ ការស្ថាបនាចំណងសហប្រតិបត្តិការ​ផ្នែកកងទ័ព នៅក្នុងក្របខណ្ឌអឺរ៉ុប ព្រមជាមួយ​ចំណងដែលមានក្នុងក្របខណ្ឌអូតង់ គឺជារឿងអាទិភាព​បំផុត សម្រាប់បារាំង ហើយវាគឺជាស្នូលនៃការដើរដង្ហែរក្បួន​ព្យុហយាត្រា ១៤កក្កដា ឆ្នាំ២០១៩នេះ។ យ៉ាងណាមិញ ដើម្បីបង្ហាញ​​ពី​កិច្ចសហការគ្នានេះ អាល្លឺម៉ង់ បានបញ្ជូន​យន្តហោះ​ដឹកជញ្ជូនយោធាធនធំ A400M មួយគ្រឿង ឲ្យមកចូលរួមក្នុងពិធីដង្ហែរក្បួន។ អេស្ប៉ាញ ក៏បានបញ្ជូនយន្តហោះ C130 មួយគ្រឿង ហើយអង់គ្លេសវិញ បានបញ្ជូនឧត្ថភាគចក្រ Chinook ២គ្រឿងផងដែរ។

អឺរ៉ុបត្រូវមាន​ស្វ័យភាព​ផ្នែកកងទ័ព ឈប់រំពឹងតែOTAN

គំនិតនៃការបង្កើត កិច្ចសហប្រតិបត្តិការកងទ័ពអឺរ៉ុបនេះ គឺបានចាប់បដិសន្ធិបាន​១ឆ្នាំហើយ។ លោកម៉ាក្រុង ចង់បង្កើតឲ្យមាន​ការអភិវឌ្ឍន៍ វប្បធម៌យុទ្ធសាស្ត្រចែករំលែកគ្នា រវាងប្រទេសអឺរ៉ុបដែលចូលរួម។ តាំងតែពីចប់សង្រ្គាមលោកលើកទី២មក អឺរ៉ុបរំពឹងទាំង​ស្រុង​ទៅលើអង្គការអូតង់ ដែល​ដឹកនាំដោយអាមេរិក មិនថាក្នុងក្របខណ្ឌការពារខ្លួន ឬក្របខណ្ឌបេសកកម្មអន្តរាគមន៍ខាងក្រៅទេ។

ការបង្កើតចំណងសហប្រតិបត្តិការដាច់ដោយឡែកក្នុងក្របខណ្ឌអឺរ៉ុបនេះ មិនមែនមានន័យថា បារាំងចង់ឲ្យអឺរ៉ុបដោះដៃចោលអូតង់និងអាមេរិកទេ តែលោកម៉ាក្រុង ចង់អឺរ៉ុបមានស្វ័យភាព​ផ្នែកកងទ័ព​ និងយុទ្ធសាស្ត្រផ្ទាល់ខ្លួន កុំរំពឹងអាមេរិកទាំងស្រុង។ គំនិតនេះ បានទទួលការគាំទ្រពីបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួនធំ ដោយសារ​ពួកគេបានសង្កេតឃើញថា អាមេរិក ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ មិនអាចឲ្យគេទុកចិត្តបានទៀតទេ។ បន្ថែមពីនេះទៀត រុស្ស៊ីដឹកនាំដោយលោកពូទីន ដែលនៅជាប់អឺរ៉ុប គឺកាន់តែបង្ហាញមហិច្ឆិតា កាន់តែខ្លាំងទៅៗ។

នៅអឺរ៉ុប បារាំងមានសមត្ថភាពកងទ័ព និងបច្ចេកទេសគ្រាន់បើជាងគេ។ សម្រាប់លោក​ម៉ាក្រុង ចង់ឲ្យ​បារាំងដើរតួនាទី​ធំ ​ក្នុងនាមជាមហាអំណាច​ឡើងវិញ គឺត្រូវតែ​ឆ្លងកាត់សមត្ថភាព​ផ្នែកកងទ័ពនេះ ជាចាំបាច់។ តែលោកម៉ាក្រុងយល់ថា បារាំងមិនអាចដើរតួតែម្នាក់ឯងទេ គឺត្រូវតែមាន​ប្រទេសអឺរ៉ុបចូលរួម ពោលគឺត្រូវមាន​សមត្ថភាព​កម្លាំងកងទ័ព និងយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងក្របខណ្ឌអឺរ៉ុបតែម្តង។

ផលិត​​សម្ភារៈ និងសព្វាវុធ ដោយខ្លួនឯង

បារាំងចង់ឲ្យអឺរ៉ុប មានស្វ័យភាព​ ទាំងកម្លាំងយុទ្ធសាស្រ្ត ទាំងសម្ភារៈសព្វាវុធ។ ដូច្នេះហើយទើបបានបារាំង បានហៅអាល្លឺម៉ង់ និងអេស្ប៉ាញ ឲ្យចូលរួមជាមួយ​ ក្នុងការ​ផលិតយន្តហោះចម្បាំងប្រភេទ​ទំនើបថ្មី ​(SCAF)។ ប្រទេសទាំង៣បានចុះហត្ថលេខារួចហើយ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ យន្តហោះចម្បាំងប្រភេទថ្មី ផលិតដោយបីប្រទេសរួមគ្នានេះ ​គឺជាចំលើយ យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រទេសអឺរ៉ុប បើចង់កាត់បន្ថយ​ការពឹងផ្អែក​លើអាមេរិក គឺត្រូវតែ​កាត់បន្ថយ ការ​ទិញសម្ភារៈយោធាពីអាមេរិក ដូចជាយន្តហោះចម្បាំង​F35 ជាដើម។

ជាងនេះទៀត បើបារាំងចង់ធ្វើជាមេគេ ក្នុងវិស័យកងទ័ពនៅអឺរ៉ុប គឺវាបង្ខំឲ្យបារាំង ត្រូវតែប្រឹងប្រែងខ្លួនឯងដែរ។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជានៅក្នុងច្បាប់ថវិកាកងទ័ព​ សម្រាប់ឆ្នាំ​២០១៩-២០២៥ ដែលរដ្ឋាភិបាលបារាំង បានប្រកាស កាលពីថ្ងៃម្សិលមិញ គឺ​មានគម្រោងចំណាយកើនឡើង។ អ្វីដែលថ្មីមួយទៀតនោះ គឺបារាំង នឹងបង្កើតបញ្ជាការដ្ឋាន​អវកាស ស្ថិតក្រោម​ការបញ្ជាផ្ទាល់នៃកងទ័ពអាកាសរបស់បារាំង។

លោកម៉ាក្រុង មានទស្សនវិស័យយល់ឃើញថា វិស័យកងទ័ពអាកាសនេះបើចង់ឲ្យខ្លាំងទៅថ្ងៃខាងមុខ គឺបារាំងត្រូវតែមានយុទ្ធសាស្ត្រ និងស្វ័យភាព​ផ្នែក​អវកាសថែមមួយទៀត។ បច្ចុប្បន្ននេះ ការពារសន្តិសុខ និង​បច្ចេកវិទ្យាជាន់ខ្ពស់​ គឺសុទ្ធតែរំពឹងលើប្រព័ន្ធរ៉ាដា និងប្រព័ន្ធផ្កាយរណប។​ បើសិន​ជាគ្មានការពារឲ្យរឹងមាំទេនោះ មានន័យថាវាជាគ្រោះថ្នាក់ធំណាស់ សម្រាប់សន្តិសុខជាតិ និង​ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងបច្ចេកវិទ្យា​ទូទៅ។ បារាំងមានគំរោងចំណាយ​ប្រមាណ​៣៦០០លានអឺរ៉ូ សម្រាប់៥ឆ្នាំទៀត ក្នុងវស័យសន្តិសុខអវកាសនេះ។ និយាយត្រលប់ទៅខាងលើវិញ គឺថាបារាំង ចង់ឲ្យខ្លួន ក៏ដូចជាអឺរ៉ុបទាំងមូល​ ឈប់រំពឹងតែទៅលើប្រព័ន្ធរ៉ាដា និងផ្កាយរណបរបស់អាមេរិក៕

COP25 ចង់​សង្រ្គោះ​សមុទ្រ ខណៈ​របាយការណ៍​បញ្ជាក់ថា ទឹក​សមុទ្រ​កាន់តែ​ខ្សត់​អុកស៊ីសែន

សភាអាមេរិក​នឹង​ចាប់ផ្តើម​សរសេរ​បទចោទប្រកាន់ ផ្លូវការ ដើម្បីទម្លាក់លោកដូណាល់ ត្រាំ

បារាំង​ជាប់​គាំង​ស្ទើរ​គ្រប់វិស័យ ដោយ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំងនឹង​​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ចូលនិវត្តន៍

នៅក្នុងខួបគម្រប់ ៧០ឆ្នាំ អង្គការអូតង់ព្យាយាមស្តារឯកភាពដែលបានបាត់បង់

ចិន ដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ពី​សិង្ហបុរី ក្នុងនាមប្រទេស​ដែល​មានប្រព័ន្ធសិក្សា​អប់រំ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់

សន្និសីទអាកាសធាតុCOP25 ៖ ចង់​បង្កើន​មហិច្ឆតា និង​រំពឹង​លើ​សហភាពអឺរ៉ុប

អសប៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារ​ជម្ងឺអេដស៍​បានថយចុះ ប៉ុន្តែ ករណី​ឆ្លងថ្មី​នៅតែមានច្រើន

ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​ចាក់​សម្លាប់មនុស្ស​ពីរនាក់ នៅ​ក្រុង​ឡុង​ឌ្រឺ ​ប្រទេស​អង់គ្លេស

ហេតុអ្វីបានជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទាមទារ​ឲ្យ​អូតង់ កែប្រែ​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​ឡើងវិញ?

ចិនដំឡើងសម្លេងដាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីលោកដូណាល់ ត្រាំចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់គាំទ្របាតុករហុងកុង

អង្គការសហប្រជាជាតិព្រមានពីគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ បើពិភពលោកបន្តពន្យារពេលទប់ស្កាត់

បារាំងបង្ហាញផែនការទប់​ស្កាត់​​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ចំ​ថ្ងៃ​ទិវា​ពិភពលោក​​លុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ​

បោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ហុងកុង៖ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងជាតេស្តសម្រាប់លោកស្រីការី ឡាំ

តើ​គ្រិស្ត​សាសនា​ នៅ​ជប៉ុន​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

អ៊ីស្រាអែល៖ លោក​ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​ចោទ​ប្រកាន់​ពីបទ​ពុករលួយ

ដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី៖ សាក្សី​ឆ្លើយ​ដាក់បន្ទុក​លើ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​

អាមេរិក​ប្រកាស​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន មិនមែន​ជារឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ

វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ឧទ្ទិស​ថ្ងៃ១៨វិច្ឆិកាលើបញ្ហាសំរាម

អនាគត​ប្រធានាធិបតី​ស្រីលង្កា ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម និង​ចង់ស្តារទំនាក់ទំនង​ជាមួយប្រទេស​ចិន

បារាំង៖ មួយ​ឆ្នាំក្រោយ ចលនា​បាតុកម្ម​អាវកាក់​លឿង​ព្យាយាម​ស្ទុះ​តវ៉ា​ឡើងវិញ