rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

បោះឆ្នោតជាតិនៅអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីបន្ត​ជីវិត​​នយោបាយ​របស់​នាយករដ្ឋម​ន្ត្រី​ នេតាន់យ៉ាហ៊ូ

ដោយ ហេង ឧត្តម

ថ្ងៃអង្គារ​ ទី១៧កញ្ញា ពលរដ្ឋ​អ៊ីស្រាអែល ចំនួន​ប្រមាណ​ ៦លាន​៤សែន​នាក់ ត្រូវ​អញ្ជើញ​ទៅបោះឆ្នោត​សភាជាតិ​។ អ្នក​វិភាគ​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ​អ៊ីស្រាអែល គេ​មើល​ឃើញថា ការ​បោះឆ្នោត​នេះ មាន​សារៈ​សំខាន់​បំផុត សម្រាប់​បន្ត​ជីវិតអនាគត​នយោបាយ​របស់​លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ។ ពីព្រោះថា លោក​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​រូបនេះ កំពុងតែ​ជាប់​បណ្តឹង​សង្ស័យ​ពី​រឿង​ពុក​រលួយនិង​លួច​បន្លំ​លុយ​ជាតិ ហើយ​មិន​តែប៉ុណ្ណោះ គណបក្សស្តាំ​និយម​​របស់​លោក​ ពុំ​អាច​រក​ដៃគូ​ត្រូវរ៉ូវ​គ្នា សម្រាប់​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​បាន​ នៅក្នុង​ពេល​ជាប់គាំង​សភា ចំនួន​៥ខែ​មក​នេះ។ ទីបំផុត លោក​សម្រេច​រំលាយ​សភា​ចោល និង​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​សាឡើងវិញ។ តើ​ការ​បោះឆ្នោត​សភា​អ៊ីស្រាល​​មា​នសភាព​ការ​ណ៍​បែបណា? តើ​លោក ​នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ អាច​នៅតែ​បន្ត​កាន់​កៅអី​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​តទៅទៀត ឬយ៉ាងណា?

មណ្ឌល​បោះឆ្នោត​បិទ​ម៉ោង​១០យប់ លទ្ធផល​នឹង​ចេញ​នៅ​យប់​ជ្រៅ

ការ​បោះឆ្នោត​កំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅ​ គឺបើ​កទ្វារ​ពីម៉ោង​៧ព្រឹក ហើយ​រហូត​ដល់​ម៉ោង​១០យប់​ ម៉ោង​នៅក្នុងស្រុក ទើប​ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត​ បិទទ្វារ និង​ផ្តើម​រាប់​សន្លឹក​ឆ្នោត។ ចម្លើយថា បក្ស​ណា​បាន​ប៉ុន្មាន​អាសនៈ ទាល់​ល់​យប់​ជ្រៅ​មែនទែន ទើបគេ​អាច​ដឹង​បានច្បាស់​។

សភាព​ការ​ណ៍​បោះឆ្នោត​គ្រានេះ គឺតឹង​ខ្លាំងណាស់។ ការិយាល័យ​បោះឆ្នោត ​មានចំនួន​ ១ម៉ឺន​៧រយ​មណ្ឌល​ ត្រូវ​ទទួល​អ្នក​បោះឆ្នោត​ ជាង៦លាន​៣សែន​នាក់។ ដូចភារៈ​ដឹង​ស្រាប់​ហើយថា​ អ៊ីស្រាអែល ជារដ្ឋ​ជីហ្វ តែ​ក៏​មាន​ពលរដ្ឋ​និន្នាការចម្រុះ, មាន​អ្នក​​ឆ្វេងនិយមជ្រុលខ្លាំង ស្តាំ​និយម​យ៉ាងរឹតរឹង អ្នក​ប្រកាន់តឹងខាង​​និកាយ​អរតូដុកស្ស និងក្រុមអ្នក​កាន់​សាលនា​​អ៊ីស្លាមជា​ដើម​​។​ នៅថ្ងៃនេះ ​ត្រង់​មណ្ឌល​បោះឆ្នោត​ដែល​មាន​ពលរដ្ឋ​កាន់​សាសនា​អ៊ីស្លាមច្រើន​​ គឺត្រូវ​មានការ​យាម​កាម​យ៉ាង​តឹងរឹង​ តឹងជាង​មណ្ឌល​ផ្សេងៗ។​ ក្រៅពី​ដាក់​ពង្រាយកម្លាំង​​យោធា​ការពារ​សណ្តាប់​ធ្នាប់ ក៏​មាន​កាំមេរ៉ា​បំពាក់​តាម​ដាន​ជាប់ជានិច្ច​ដែរ​។

ការ​​តែងតែង​​មួយ​ទៀត​នោះ គឺ បក្ស​នយោបាយ​នីមួយៗ សុទ្ធតែ​ចង់ប្រជែង​​គ្នា​បាន​កៅអី​ច្រើន​ជាងមុន តែរៀង​ៗខ្លួន​​។ ពីព្រោះថា លទ្ធផល​នៃ​ការ​បោះឆ្នោត​សភា​ជាតិ កាលពីខែមេសាកន្លងទៅនេះ គឺ​គ្មាន​បក្ស​ណាមួយ ឈ្នះដាច់ បាន​​អាសនៈលើសពី​៦១កៅអី​ ក្នុង​ចំណោម​អាសនៈសភា​ចំនួន​​១២០ នោះឡើយ។ ពោល​គឺ​ បក្ស​កាន់​អំណាច​របស់ នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ ​មាន​តែ​ជាង​៣០អាសនៈ​តែប៉ុណ្ណោះ ហើយ​បក្ស​ប្រឆាំង​ធំជាងគេ ក៏​មាន​សំឡេង​ជាង​៣០កៅអី​ ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​នេះដែរ​។ គឺ​ទាល់តែ​បក្ស​ទាំង​ពីរ​រួប​រួម​គ្នា ទើប​អាច​មា​នសំឡេង​លើសពី​ ៦០អាសនៈ ដើម្បី​អាច​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​បាន។​ ក៏ប៉ុន្តែ បក្ស​ទាំងពីរ មាន​នយោបាយ​ដឹកនាំ​ខុសគ្នា​ស្រឡះ ដូចទឹក​និង​ប្រេង​ ពុំ​អាច​ច្របាច់​ចូលគ្នា​បាន​ឡើយ។ ដូច្នេះហើយ ទើប​នយោបាយ​អ៊ីស្រាអែល ជាប់​គាំង​ច្រើន​ខែ រហូត​ត្រូវ​រំលាយសភា​ចោល និង​រៀបចំ​ការ​បោះឆ្នោត​ឡើងវិញ នៅថ្ងៃ ទី​១៧កញ្ញា​។

 

អ្ន​កសង្កេតការណ៍ថា លោក នេតាន់យ៉ាហ៊ូ ​ដើរ​នយោបាយ​​ឃោសនា​ប្រជាភិថុត និង​ប្រជានិយម​

នេះ​ជា​ការ​កាត់​សម្គាល់​របស់​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​ និងសាស្ត្រាចារ្យ​នយោបាយ​ជា​ច្រើន។ ការ​យល់ឃើញ​បែបនេះ គឺមាន​ហេតុ​ផល​ជាភស្តុតាង​ជាក់​ស្តែង​ ហើយ​ក្នុង​ចំណោម​ទឡ្ហីករណ៍​ចាំបាច់​និង​ថ្មីៗជាងគឺ ការ​បុរស​ខ្លាំង ​លោក នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ បាន​ប្រកាស​ថា«​បើ​ពលរដ្ឋ​អ៊ីស្រាអែល​ បោះឆ្នោត​ឱ្យ​លោក​ឈ្នះ ​និង​ធ្វើ​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រីតទៅទៀត លោក​នឹង​ភ្ជាប់​ឧបសម្ព័ន្ធ​ យក​ ​ដែនដី​​ជ្រលង​ភ្នំ​ហ្ស័កដង់ មកដាក់​ក្រោម​ការ​ត្រួតត្រា​របស់​​អ៊ីស្រាអែល​តែម្តង»។ ការ​ធ្វើ​បែបនេះ គឺ​ជាការ​ឃោសនា​បញ្ឆេះ​ចលនា​ជាតិ​និយមជីហ្វ​​កាន់តែខ្លាំង ហើយ​ក៏​ជា​រឿង​​មួយ​​ដ៏​ឃោរឃៅ​ណាស់​ដែរ ចំពោះ​ពលរដ្ឋ​អ៊ីស្លាម​ដែល​រស់​នៅ​ទីនោះ។ ព្រោះថា តំបន់​ដែន​ជ្រលង​ភ្នំ​ហ្ស័កដង់ នេះ គឺមាន​ពលរដ្ឋ​អ៊ីស្រាអែល តែ​ជាង​១ម៉ឺន​១ពាន់​នាក់តែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីនកាន់​សាលនា​អ៊ីស្លាម  មាន​ច្រើន​ជាង៥ដង គឺ​មានរហូត​​ដល់​ទៅ​ជាង​៦ម៉ឺន​៥ពាន់​នាក់​កំពុង​រស់​នៅ។

មិនតែប៉ុណ្ណោះ លោកថែមទាំង​លើកឡើង​ដោយ​អួតសរសើរ​​ពី​បទពិសោធ និង​សមត្ថភាពដឹកនាំ ដ៏​ចាស់​វស្សា​របស់គាត់ ពោលគឺ​លោក​អួត​​ខ្លួន​ឯង​ថា គឺ​ក្រោម​ការ​ដឹកនាំ​របស់​ខ្លួន ទើប​​អ៊ីស្រាអែល បាន​ទទួល​ស្គាល់​ពី​អាមេរិក ក្នុងការ​តាំងរដ្ឋធានី​នៅ​​ហ្សេរ៉ូសាឡឹម ហើយចំណង​ទូត​និង​យោធា​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​ គឺ​កាន់តែ​ស្អិត​រមួត​ខ្លាំង​។ មួយថ្ងៃមុន​​បោះឆ្នោត ពី​ម្សិលមិល​នេះតែម្តង លោក​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​ ដូណាល់ ត្រាំ ​ប្រកាស​គាំទ្រ​​លោក នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ និង​ថា ចុះ​កិច្ចព្រមពៀង​លើ​សន្ធិសញ្ញា​ការពារជាតិ​រួម​ជាមួយ​គ្នា​ថែមទៀត​។​​

គួរ​បញ្ជាក់ថា អ៊ីស្រាអែល មា​នទាហាន​ខ្លាំង​ ស្ទើរ​តែ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ក្នុង​តំបន់​មជ្ឈិម​បូព៌ា រួម​ទាំង​មាន​គ្រាប់បែក​នុយក្លែអ៊ែរជាច្រើន​គ្រាប់​ផង។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ប្រទេស​នេះ បានទទួល​ជំនួយ​ផ្នែក​យោធា​ ក្នុង​រង្វង់ទឹក​ប្រាក់ ​៤ពាន់​លាន​ដុល្លារ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ។

ជារួម​ អ្នក​វិភាគ​វិទ្យាសាស្ត្រ​​នយោបាយជាច្រើន​រូប​ បញ្ជាក់ថា លោក នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ ប្រកាសសន្យា​ហើយ​នឹង​ធ្វើ​អ្វីៗ​គ្រប់​យ៉ាង ដើម្បី​អាច​ឈាន​ទៅ​រក្សា​តំណែង​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ក្នុង​អាណត្តិ​ថ្មី តទៅទៀត បើ​ទោះបី​ការ​សន្យា​ខ្លះ ជាការ​បញ្ឆេះ​កំហឹង​ជាតិ​សាសន៍ ​និង​អមនុស្សធម៌​បន្តិច​ ក៏​ដោយ​ក្តី​។

 

លោក នេតាន់យ៉ាហ៊ូ ចង់​​រក្សា​កៅអី​​នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង​គេច​វេះ​ពីបទចោទពុករលួយ​​

បុរសខ្លាំង​ នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ កាន់​អំណាច​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី​អ៊ីស្រាអែល តាំងពី​ឆ្នាំ​២០០៩ ជាប់​រហូត​មក គឺ​មួយ​ទសវត្សរ៍​ហើយ ដែល​លោក​ដឹកនាំ​ប្រទេស​ជីហ្វ​មួយ​នេះ។​ ជា​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ ដែល​កាន់​ការ​ស្រុក​ទេស​យូរ​ជាង​គេ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​អ៊ីស្រាអែល ដែល​ទើប​តែ​កកើត​រដ្ឋ​បាន​ ៧១ឆ្នាំ​។​

ការណ៍​​ដែល​លោក ​នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ ចង់​បន្ត​ក្រាញ​អំណាច​តទៅទៀត ពី​ព្រោះតែ​លោក​ចង់​បន្ត​បន្ត​ការ​អភិវឌ្ឍ​​ជាតិ​តទៅទៀត ទៅតាម​ទស្សនវិស័យ​របស់​លោក និង​ក្រុម​អ្នក​ស្តាំនិយម​។ ក៏ប៉ុន្តែ ហេតុផល​មួយទៀត គឺ​លោក​ចង់ការ​ពារខ្លួននិង​ជីវិត​នយោបាយ​របស់​លោក​​ គេចចេញ​ពី​សំណាញ់​ច្បាប់។

លោក នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​អយ្យការ​ ចោទប្រកាន់​ពីបទល្មើល​ពុក​រលួយ លួច​បន្លំ​ និង​កេង​ប្រវញ្ច​ថវិកា​ជាតិ ដោយ​មានការ​ឃុប​ឃិត​ជាមួយ​មហាសេដ្ឋី​ធំៗផង។ តាម​សំណើរ​បស់​រដ្ឋអាជ្ញា​, តុលាការ​​នឹង​ត្រូវ​​បើក​សវនាការ សំណុំរឿង​នេះ នៅ​ក្នុង​ខែ​តុលា​ខាងមុខ​នេះហើយ។

ក៏​ប៉ុន្តែ សេណារីយ៉ូ ដែល​គេគ្រប់​គ្នា​​កំពុងសម្លឹល​មើលទៅនោះ ហើ​យក៏​ទំនង​ជា​លោក នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ ខ្លួន​ឯង​ ក៏​នឹង​គិត​អ៊ីដឹង​ដែរនោះ គឺថា នៅក្នុង​ការ​ឆ្នោតសភា​ជាតិ​នេះ​ ចាំបាច់​ណាស់​ ដែល​ថា​លោកត្រូវ​តែ​ឈ្នះ​សំឡេងភាគ​​ច្រើន ឬត្រូវ​ចាំដៃ​ជាមួយ​បក្ស​ណាមួយ ដើម្បីមាន​សំឡេង​ភាគច្រើន​នៅរដ្ឋសភា និង​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ មុន​ខែ​តុលា​មកដល់​។ ហើយ​លោកស្នើ​ឱ្យ​អ្ន​កតំណាង​ខាងក្រុមបក្សពួក​របស់​​លោក បោះឆ្នោត​ការពារ​អភិឯកសិទ្ធិ​របស់​លោក គេចចេញ​ពី​ការ​ជម្រះ​ក្តី​នៅតុលាការ ហើយ​លោក​នឹង​រៀបចំពង្រាង​​ច្បាប់​ថ្មីសម្រាប់​ ការ​ពារ​អភិឯកសិទ្ធិ​ នេះតែម្តង​។

មួយ​វិញទៀត ប្រសិន​បើ​អាចទៅរួចមែន​នោះ​ គឺ​លោក ​នេតាន់​យ៉ាហ៊ូ ​នឹងអាច​កែសម្រួល​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌ យក​មកដាក់​ក្រោម​ការ​ត្រួតត្រា​របស់​រដ្ឋាភិបាល​តែម្តង​៕​

សភាអាមេរិក​នឹង​ចាប់ផ្តើម​សរសេរ​បទចោទប្រកាន់ ផ្លូវការ ដើម្បីទម្លាក់លោកដូណាល់ ត្រាំ

បារាំង​ជាប់​គាំង​ស្ទើរ​គ្រប់វិស័យ ដោយ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំងនឹង​​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ចូលនិវត្តន៍

នៅក្នុងខួបគម្រប់ ៧០ឆ្នាំ អង្គការអូតង់ព្យាយាមស្តារឯកភាពដែលបានបាត់បង់

ចិន ដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ពី​សិង្ហបុរី ក្នុងនាមប្រទេស​ដែល​មានប្រព័ន្ធសិក្សា​អប់រំ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់

សន្និសីទអាកាសធាតុCOP25 ៖ ចង់​បង្កើន​មហិច្ឆតា និង​រំពឹង​លើ​សហភាពអឺរ៉ុប

អសប៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារ​ជម្ងឺអេដស៍​បានថយចុះ ប៉ុន្តែ ករណី​ឆ្លងថ្មី​នៅតែមានច្រើន

ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​ចាក់​សម្លាប់មនុស្ស​ពីរនាក់ នៅ​ក្រុង​ឡុង​ឌ្រឺ ​ប្រទេស​អង់គ្លេស

ហេតុអ្វីបានជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទាមទារ​ឲ្យ​អូតង់ កែប្រែ​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​ឡើងវិញ?

ចិនដំឡើងសម្លេងដាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីលោកដូណាល់ ត្រាំចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់គាំទ្របាតុករហុងកុង

អង្គការសហប្រជាជាតិព្រមានពីគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ បើពិភពលោកបន្តពន្យារពេលទប់ស្កាត់

បារាំងបង្ហាញផែនការទប់​ស្កាត់​​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ចំ​ថ្ងៃ​ទិវា​ពិភពលោក​​លុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ​

បោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ហុងកុង៖ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងជាតេស្តសម្រាប់លោកស្រីការី ឡាំ

តើ​គ្រិស្ត​សាសនា​ នៅ​ជប៉ុន​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

អ៊ីស្រាអែល៖ លោក​ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​ចោទ​ប្រកាន់​ពីបទ​ពុករលួយ

ដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី៖ សាក្សី​ឆ្លើយ​ដាក់បន្ទុក​លើ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​

អាមេរិក​ប្រកាស​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន មិនមែន​ជារឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ

វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ឧទ្ទិស​ថ្ងៃ១៨វិច្ឆិកាលើបញ្ហាសំរាម

អនាគត​ប្រធានាធិបតី​ស្រីលង្កា ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម និង​ចង់ស្តារទំនាក់ទំនង​ជាមួយប្រទេស​ចិន

បារាំង៖ មួយ​ឆ្នាំក្រោយ ចលនា​បាតុកម្ម​អាវកាក់​លឿង​ព្យាយាម​ស្ទុះ​តវ៉ា​ឡើងវិញ

អាមេរិក និងអឺរ៉ុប ខ្វែងគំនិតគ្នា​ជុំវិញ ការចាប់បញ្ជូន​ទាហានជីហាត​ទៅប្រទេស​កំណើត