rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

កំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងទំហំប្រជាជន៖ ជោគវាសនាអនាគត?

ដោយ ឆន ឌីណា

យោងតាមលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវថ្មីៗ បាន​បង្ហាញឱ្យ​ឃើញថា ប្រទេស​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​មាន​គុណសម្បត្តិជាង​ សម្រាប់កំណើនសេដ្ឋកិច្ច នៅរយៈពេល​វែង។ តើ​មានមូលហេតុអ្វី?

ជាង​ពីរសតវត្សរ៍ក្រោយបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្ម សង្គមអាស៊ី​ដែល​មាន​របាយប្រជាជន​ច្រើន​បំផុតលើ​ពិភពលោក​ បាន​និង​កំពុងក្លាយ​ខ្លួន​ជា ​មជ្ឈមណ្ឌល​សេដ្ឋកិច្ច ឬ​ជាភាសា​អង់គ្លេស “The World’s centre of economic gravity”។

ផ្អែក​តាម​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិភពលោក បដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មនៅ​សតវត្សរ៍ទី១៩ ដែលបាន​ចាប់ផ្តើម​ដំបូង​នៅទ្វីបអឺរ៉ុប និង​អាមេរិក​ខាង​ជើង ឬគេស្គាល់​ជាទូទៅថា បស្ចិមលោក បាន​ធ្វើឱ្យ​តំបន់​មួយ​នេះ​ ក្លាយ​ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​សេដ្ឋកិច្ច អស់​ពេល​ជាង​ពីររយឆ្នាំ និង​បន្តរហូតមក​ដល់​សព្វថ្ងៃនេះ។

ក្នុង​កំឡុង​ពេលនោះ បស្ចិម​លោក​ដែល​មាន​ប្រជាជន​តំណាងឱ្យតែ​ប្រមាណ ១២​ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ​ ធៀបជាមួយ​ប្រជាជន​ពិភពលោកសរុប បានកាន់ក្តាប់​សេដ្ឋកិច្ច​សាកលស្ទើរតែ​ទាំងស្រុង។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅប៉ុន្មាន​ទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ទំហំសេដ្ឋកិច្ច​របស់​បស្ចិម​លោក​ធៀបនឹងសេដ្ឋកិច្ចសាកល​ទាំងមូល បាន​បន្តធ្លាក់ចុះ ដោយសារ​សេដ្ឋកិច្ច​នៅបណ្តាតំបន់​ផ្សេង​ៗ តួយ៉ាង ជប៉ុន ចិន ឥណ្ឌា ឥណ្ឌូណេស៊ី ប្រេស៊ីល ឬ​អាហ្រិកខាងត្បូង បានបន្ត​កើន​ឡើង​។

ផ្អែក​តាម​ការស្រាវជ្រាវថ្មីៗ បាន​បង្ហាញលទ្ធផល​ថា ប្រទេសដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​ ទំនង​ជានឹង​មាន​គុណសម្បត្តិច្រើនជាង ​សម្រាប់​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ច​នៅរយៈពេល​វែង។ ក្នុង​ទ្រឹស្ដី​នេះ មនុស្ស​ក៏ជាធាតុផ្សំមួយផង​ដែរ​សម្រាប់​កំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ កាល​ណា​ចំនួន​មនុស្ស​កាន់តែច្រើន ហើយមនុស្ស​ខំធ្វើការ​ម្នាក់​បន្ដិត​ៗកាន់តែច្រើន នោះសេដ្ឋកិច្ច​បួកជារួម​នឹង​មាន​ទំហំកាន់តែធំ។ ប្រសិន​បើ​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​ដែល​ពិភពលោក​មិន​សូវមានការដោះដូរពាណិជ្ជកម្ម​អន្តរជាតិ ប្រទេស​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​គឺ​ជាប្រទេស​ដែល​មាន​ទីផ្សារធំបំផុត ហើយ​បើ​ធៀប​នឹង​ប្រទេស​ផ្សេងៗ ប្រទេ​សនោះក៏​នឹង​មាន​ឱកាសច្រើន​ជាង​ផងដែរ សម្រាប់​ជំរុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​ តាម​រយៈ​ការ​ដោះដូរ​ពាណិជ្ជកម្មក្នុងស្រុក និងការអភិវឌ្ឍ​ជំនាញ​នីយកម្ម។ ត្រង់នេះសំដៅ​ដល់ស្ថានភាព​ដែល​​មនុស្ស​ម្នាក់​ ឬមួយ​ក្រុម​ ផ្តោត​ធ្វើ​រឿង​ឯកទេស​ណាមួយ ហើយ​​ឱ្យវា​បាន​ផលល្អ និង​ច្រើន​បំផុត ដើម្បីដោះដូរជាមួយ​អ្នក​ផ្សេង។

ផ្អែក​តាម​លទ្ធផល​នៃការសិក្សាខាង​លើ​ ដែល​ដឹកនាំ​ដោយ សាស្រ្ដាចារ្យ​ល្បីៗនៃសាកល​វិទ្យាល័យ Princeton សាកលវិទ្យាល័យ Southern Methodist និង​វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវ CREI និង​បាន​ប្រើប្រាស់​ទិន្នន័យស្រាវជ្រាវ​កំឡុងរយៈ​ពេលរាប់រយឆ្នាំ​ បានបង្ហាញថា នៅក្នុង​រយៈពេល​វែង កំណើនសេដ្ឋកិច្ចពឹង​អាស្រ័យ​យ៉ាងចម្បង​លើ​ ការអភិវឌ្ឍនិង​ភាពរីកចម្រើន​នៃ​បច្ចេកវិទ្យា ហើយ​ប្រទេស​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន ​មាន​គុណសម្បត្តិ​ច្រើនជាងប្រទេស​តូចៗ ក្នុងការអភិវឌ្ឍរក​របក​គំហើញបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ ពីព្រោះតែ​ប្រាក់​ចំណេញ​បាន​ពីរបកគំហើញថ្មីៗទាំងនោះ​មាន​ច្រើន​ជាង​នៅប្រទេស​ធំៗ។

ការស្រាវជ្រាវបាន​ភ្ជាប់​ជាមួយ​ឧទាហរណ៍នៅសហរដ្ឋអាមេរិកអំពី របកគំហើញ​អំពូល​ភ្លើង​​របស់ Edison។ ដោយសារ​តែ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក​មាន​មនុស្ស​ច្រើន ដូច្នេះ​ក៏មាន​អតិថិជន​ច្រើន​ផងដែរដែល​អាច​ប្រើប្រាស់​របកគំហើញថ្មី ហើយ​ជាលទ្ធផល ​វា​បាន​ជំរុញឱ្យ​មាន​ការ​លើក​ទឹកចិត្ត​បន្ថែម​ទៀត​សម្រាប់របកគំហើញផ្សេងៗ។ ឧទាហរណ៍មួយទៀតសម្រាប់​ពេល​បច្ចុប្បន្នពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​អភិវឌ្ឍរបស់ក្រុមហ៊ុន​បច្ចេកវិទ្យា​ចិន គឺ​ក្រុមហ៊ុន Huawei។ ចិន​ជាប្រទេស​ដែល​មាន​ប្រជាជន​ច្រើន​បំផុត​នៅលើ​ពិភពលោក រហូតដល់​១,៣ពាន់លាន​នាក់។ ទោះក្រុមហ៊ុន Huawei មិន​អាច​លក់​បច្ចេកវិទ្យាខ្លួន​ទៅឱ្យ​នរណា តែ​បើប្រជាជន​ចិន​ម្នាក់ៗចំណាយ​តែមួយ​ដុល្លារក្នុងមួយថ្ងៃ​សម្រាប់ផលិត​ផលណាមួយ​របស់ ​Huawei នោះក្រុមហ៊ុន​​អាចស្វែង​រក​ប្រាក់ចំណូល​បាន​ជាង១,៣ពាន់លានដុល្លារក្នុង​មួយថ្ងៃ​ផងដែរ។

ការសិក្សាក៏បាន​បញ្ជាក់ផងដែរពី ចលនា​ចំណាកស្រុក​របស់​មនុស្ស​លើ​ពិភពលោក ដែល​ជា​ប្រភពយ៉ាងចម្បង​សម្រាប់​កំណើនប្រជាជន ​និង​របកគំហើញថ្មីៗ នៅបណ្តា​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍ នាលពេល​កន្លងមក។ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ប្រទេស​អ្នក​មាន​ធំៗ ជាពិសេស​សហរដ្ឋអាមេរិក បានទទួលស្វាគមន៍ប្រជាជន​ចំណាកស្រុក​ពីពាសពេញ​ពិភព​លោក ដើម្បីរួមចំណែក​ក្នុង​ការច្នៃប្រឌិត និង​ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច៕​

ច្បាប់អ៊ុយក្រែន​​ដែល​ច្បាំងទល់​នឹង​ភាសា​រុស្ស៊ី ចូល​ជាធរ​មាន​ហើយ

ហេតុអ្វី​បានជា​គេ​មិនជឿ​ថា​អាមេរិក​បាន​បញ្ជូន​មនុស្ស​ទៅ​ឋានព្រះចន្ទ?

វិសមភាពសង្គម​ក្នុង​យុគសម័យ​សកលភាវូបនីយកម្ម

សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​កំពុង​រង​ការគំរាមកំហែង នៅ​ឥណ្ឌា ?

ពិភពលោក​បិទភ្នែក មិនឃើញ​សង្រ្គាម​ដែលបំផ្លាញ​ខ្ទេចខ្ទាំ យេម៉ែន ៥​ឆ្នាំមកហើយ

សេដ្ឋកិច្ចសាកល៖ ​កំពង់ផែ​ពាណិជ្ជកម្ម​ដ៏មមាញឹក​បំផុត

ឥណ្ឌូណេស៊ី ប្រទេស​​ស្ថាបនិក​​អាស៊ាន និយម​ទិញ​អាវុធ​រុស្ស៊ី

សឹង្ហបុរី៖ ក្មេងសិស្ស​សាលា​មាន​ចំណេះដឹង​ខ្ពស់ តែ​ក៏​ប្រឈម​ខ្លាំង​នឹង​ជំងឺ​ផ្លូវចិត្ត

ហេតុអ្វី​ជប៉ុន​និង​កូរ៉េ​ខាងត្បូង​​មិន​អាចផ្សះផ្សា​ស្នាម​របួស​ពី​សម័យ​សង្រ្គាម​បាន?​

ការឡើងកម្តៅអាកាសធាតុ រដ្ឋាភិបាល​​បារាំង​​បញ្ចេញ​សកម្មភាព​មិន​គ្រប់គ្រាន់ ?

ឥណ្ឌា​ប្រឈមនឹង​វិបត្តិ​ខ្វះទឹក​ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ​មិនធ្លាប់មាន

មជ្ឈិមបូព៌ា៖ផែនការសន្តិភាពដែលអាមេរិកចង់បង្រួបបង្រួមអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រពែក្សដើម្បីប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់

ហេតុផល​នៅ​ពី​ក្រោយ​ភាព​ជោគជ័យ​នៃ​សង្គម​សិង្ហបុរី​

តើយន្តហោះ​ចម្បាំង​ថ្មី​​របស់​អឺរ៉ុប​មាន​ទម្រង់​យ៉ាង​ដូចម្តេច ?

អាប៉ូឡូ៖ ​៥០ឆ្នាំ​ក្រោយមក ​គេ​ចាប់ផ្តើម​ផ្តោតអារម្មណ៍​ខ្លាំង​ឡើងវិញ​លើ​ព្រះចន្ទ

ហេតុអ្វីបានជាច្រកសមុទ្រអកមូ (Ormuz) ក្លាយជាប្រធានបទក្តៅខ្លាំងម្ល៉េះនៅក្នុងតំបន់ដើមបូព៌ា?

បំណុល​ជាតិ​​ចំណាយ​​សាធារណៈ​​និង​​ការ​​ព្រមាន​​របស់​​មូលនិធិរូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ​​លើ​​រដ្ឋាភិបាល​​បារាំង​​

Huawei​ សម្រុក​ពង្រីក​និង​ពង្រឹង​ការរកស៊ី​នៅអាហ្វ្រិក​ ក្រោយ​ពិបាក​វាយលុក​ទីផ្សារ​នៅ​លោកខាងលិច​

អាមេរិក-កូរ៉េ​ខាង​ជើង៖ ១​​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ជំនួប​កំពូល​ តើ​ទំនាក់ទំនងត្រាំ-គីម​ដើរដល់ណា?