rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ហេតុ​អ្វីបាន​ជា​​​ ចិន ចង់​​គ្រប់​គ្រងផ្តាច់​មុខ​​វិស័យ​ដឹកជញ្ជូន​នៅ​អាហ្វ្រិក?

ដោយ ហេង ឧត្តម

ពេល​នេះ ប្រធានាធិបតី​ចិន ស៊ី ជីងពីង កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​អាហ្វ្រិក។ បន្ទាប់​ពីប្រទេស​​សេណេហ្កាល់​ Sénégal គឺ​លោក ស៊ី ជីងពីង បាន​បន្ត​ទៅ​រវ៉ាន់ដា Rwanda រួចមក ​​លោក​នឹង​ចេញ​ដំណើរ​ទៅ អាហ្វ្រិក​ខាង​ត្បូង​ នៅ​ថ្ងៃពុធ ទី​២៥កក្កដា​។ នៅ​ទីនោះ​ ប្រធានាធិបតី​ចិន នឹង​ចូលរួម​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល នៃ​ប្រទេសកំពុង​​មាន​កិច្ច​អភិវឌ្ឍ​លូត​លាស់​ខ្លាំង ហៅ​កាត់​ថា Brics។ ក្រោយ​មកទៀត​ លោក ស៊ី នឹង​​ចេញទៅ កោះ ម៉ូរីស។ ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សន​កិច្ចដែល​ស្ទើរ​តែឆ្លង​កាត់​ពាក់​កណ្តាល​អាហ្វ្រិក​នេះ លោក​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ចិន ​បា​ន​ចុះ​​កិច្ចព្រម​ព្រៀង​ជាច្រើន លើ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ហេដ្ឋានរចនាសម្ព័ន្ធ​នៅ​អាហ្វ្រិក​​ ពិសេសគឺវិស័យផ្នែក​ដឹកជញ្ជូន។ 

គួរ​រម្លឹក​ជូនថា​ គឺ​ទើប​តែ​នៅ​ឆ្នាំ​២០០០ទេ​ ​ប្រមាណ​ជា​ជិត​២០ឆ្នាំចុងក្រោយ​នេះតែប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​ចិន​បាន​ងាក​ក្បាល​បែរ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ទៅ​សម្រុក​វាយ​លូក​ពង្រីក​ទីផ្សារ​សេដ្ឋ​កិច្ច​នៅ​ទ្វីប​អាហ្វ្រិក។ ហើយ​ដើម្បី​សម្រេច​មហិច្ចតា​សេដ្ឋ​កិច្ច​ដ៏​ធំ​សម្បើម​របស់​ចិន  ចិន​​ត្រូវ​ការ​ចាំ​​បាច់​ជា​ដំបូង​ គឺ​ការ​កសាង​ហេដ្ឋាន​រចនា​សម្ព័ន្ធ ហើយ​ជាធំ​បំផុត​​នោះ​ គឺ​វិស័យ​ដឹកជញ្ចូន​តែម្តង។

ចំពោះ​ចិន ​អាហ្វ្រិក​ជា​ទ្វីបមួយ​ដែល​មាន​ដែន​ដី​ទូលាយសម្រាប់​ចិន។ ជាទី​ដែល​អាច​មហាយក្ស​ចិន អាច​​ស្ថាបនា​​ប្រព័ន្ធ​ដឹកជញ្ជូន​ដែល​មាន​សុវត្ថិភាព​ និង​លឿន​ឆាប់​រហ័ស។  ជាក់​ស្តែង ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​ៗ​ ចិន​បា​នដាក់​វិនិយោគទឹក​ប្រាក់​ប្រមាណ​ ៥០ ពាន់លាន​ដុល្លារ ហើយ​ជាង​ពាក់​កណ្តាល​ គឺ​សម្រាប់​វិស័យបណ្តាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​​គមនាគមន៍​។ នេះ​​នៅ​មិនទាន់​​រាប់​ពី​​កម្ចី​រាប់​ពាន់​លាន​ដែល​ចិន​ឲ្យខ្ចី​ដល់​​ប្រទេសភាគ​ច្រើន​នៅ​អាហ្វ្រិក​នោះ​ផង ហើយ​ដែល​កម្ចីទាំង​នោះទៀត​សោត​ គឺ​ច្រើន​សម្រាប់តែ​​អភិវឌ្ឍ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ និង​ផ្នែក​ដឹកជញ្ជូន​។  តើ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​វិស័យ​ដឹក​ជញ្ជូន​មាន​សារៈ​សំខាន់​សម្រាប់​ចិន? 

ចំពោះ​នៅ​ក្នុង​ភាសា​ផ្លូវ​ការ អ្ន​កការ​ទូត​ចិន តែង​តែ​ប្រកាស​ប្រាប់​ទៅ​ពលរដ្ឋ​អាហ្វ្រិកថា ការ​វិនិយោគ​និង​កម្ចី​របស់​ចិននេះ ដើម្បី​ចូល​រួមអភិវឌ្ឍ​ជាមួយ​​គ្នា ប្រកប​ដោយ​ភាពសុខដុ​មរមនា​ ជាការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកប​ដោយ​ចីរភាព​ ហើយ​នេះ​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រឈ្នះ-ឈ្នះ។

ក៏ប៉ុន្តែ​នៅ​លើ​សាច់​ការ​ជាក់​ស្តែង​វិញ គឺនៅ​ផល​ប្រយោជន៍​​សេដ្ឋកិច្ចទៅវិញ​ទេ​ ដែលជា​​​ស្នូល​នៃ​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ចិន​និងអាហ្វ្រិក​។ ដូច្នេះ​ហើយ ការណ៍​ដែ​លអ្នក​ខ្លះ​យល់ថា ចិន​ចង់​ដាក់​អាណានិគមកិច្ច​ចំពោះ​អាហ្វ្រិក គឺជាការ​ភ័ន្ត​ច្រឡំ។ បើ​និយាយ​ឲ្យ​ចំ​ គឺ​ចិន​គិត​គូរ​តែ​មួយ​គត់​ ជា​ដំបូង​ និង​សំខាន់​បំផុត​ គឺ​សេដ្ឋកិច្ច។​ នេះ​គឺជាការ​អះអាង​របស់​ Jean-Joseph Boillot ជាអ្នក​ឯកទេស​សិក្សា​ទំនាក់​ទំនង​ចិន-​អាហ្វ្រិក (Centre d’études prospectives et d’informations internationes – CEPII)​​​។​

ជារួម​គឺ​សេដ្ឋកិច្ច​សំខាន់​ចាំបាច់​សម្រាប់​ចិន។ ដើម្បី​ឲ្យ​សេដ្ឋកិច្ច​ស្រុក​ចិន​ខ្លាំង ចាំបាច់​ត្រូវ​នាំចេញ​ទំនិញ ហើយ​ដើម្បី​នាំចេញ​បាន​ គឺត្រូវការ​មធ្យោបាយ​ដឹក​ជញ្ចូន​នេះតែម្តង។ ទាំងនេះហើយ គឺជាកម្មវិត្ថុ​​ស្នូល​នៃ​គោល​នយោបាយ​ ផ្លូវ​សូត្រ​ថ្មី របស់​ប្រមុខ​រដ្ឋ​ចិន ដែល​បានប្រកាស​ចេញ​កាលពី​ឆ្នាំ ២០១៥។ តាម​រយៈ​គម្រោង​នេះ មហាយក្ស​សេដ្ឋកិច្ច​អាស៊ីមួយ​នេះ ចង់​នាំទំនិញ ពីចិន ទៅ​អឺរ៉ុប​ ពីចិន​ទៅ​អាស៊ី និងពីចិន​​ទៅ​អាហ្វ្រិក​។

ចំពោះ​ករណី​នៅ​អាហ្វ្រិក ក្រុម​ហ៊ុន​សាង​សង់​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​ចិន មាន​ចំនួន​រាប់​ពាន់ ដែល​កំពុង​ឈរ​ជើង​សាង​សង់​ផ្លូវ​ដែក​ថ្មីៗថែមទៀត​​។ ផ្លូវ​ដែក​មួយ​ចំនួន បា​នសាង​សង់រួច និង​សម្ពោធ​ឲ្យ​ដំណើរ​ការ​ខ្លះ​ៗ រួច​​មកហើយ។ ដូច​ជា ខ្សែ​រថ​ភ្លើង​ រយៈ​ចម្ងាយ​ ជាង​៧៥០គីឡូម៉ែត្រ ពីក្រុង​ Addis-Abeba ឆ្ពោះ​ទៅ​រដ្ឋធានី​ Djibouti របស់​ Éthiopie គឺ​ទើបតែ​សម្ពោធ​ឲ្យ​ប្រើ​កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំមុន។

ហើយផ្លូវ​ដែក ពី​រដ្ឋធានី Nairobi របស់​ Kenya បោះពួយ​ទៅ កំពង់​ផែ Mombasa គឺ​បាន​សម្ពោធ​ឲ្យ​ប្រាស់កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៧​ ឆ្នាំទៅមិញ។ កំពង់​ផែ Mombasa នេះ គឺ​ជា​ច្រក​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​សំខាន់ ដែល​ជា​ផែ​នាំចេញ​ទំនិញ​ដ៏​សម្បើម ឆ្ពោះ​ទៅ​កាន់​ទ្វីប​អាស៊ី។​ នៅ​មាន​ខ្សែ​រថភ្លើង​ច្រើន​ទៀត តួយ៉ាង ផ្លូវដែក​នៅ​ប្រទេស Angola ដែល​តភ្ជាប់​ទៅ​ខេត្ត​ផ្សេងៗ​របស់ប្រទេស​ Congo ។

ជា​​គំនិត​សំខាន់​ដ៏​ចម្បង​របស់​​ចិន​នោះ គឺ​ត្រូវ​តភ្ជាប់​ខ្សែបណ្តាញ​គមនាគមន៍​ ឲ្យ​បា​ន​រឹង​រឹត​កាន់តែ​ច្រើន ដើម្បី​អាច​ដឹកជញ្ចូន​នាំចេញ​ និង​នាំចូល​ទំនិញ។ ក្នុង​ន័យនេះ លោក​ប្រធានាធិបតី​ ស៊ី​ ជីនពីង បាន​សម្រេច​លទ្ធផល​ជា​ថ្មី​បន្ថែម​​ទៀត ក្នុង​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​លោក នៅ​អាហ្វ្រិក​លើកនេះ។ ​នៅ សេណេហ្គាល់​កាលពីចុងសប្តាហ៍ ចិន​​បាន​ចុះ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀម​ពាណិជ្ជកម្ម​ ចំនួន​១០​ ហើយ​ក្នុង​នោះ គឺ​មាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​លើក​វិស័យ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ជា​សំខាន់។ នៅប្រទេសសេណេហ្គាល់​នេះ​ ក្រុម​ហ៊ុន​ចិន នឹង​សម្រេច​សាង​សង់​រួច​រាស់​នៅចុង​ឆ្នាំ២០១៨​នេះ នូវ​មហាផ្លូវ​ហាយវែ ជា​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​​ ដែល​សម្រាប់​ភ្ជាប់​ចេញ​ពី​រដ្ឋធានី ទៅកាន់​ទីក្រុងដ៏​ពិសិដ្ឋ Ila Touba របស់​សេណេហ្គាល់។

ចំណែកនៅ​រវ៉ាន់ដា ដើមសប្តាហ៍នេះ​ ប្រមុខ​រដ្ឋ​ចិន ចុះ​ហត្ថលេខាកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី​​ ដល់ទៅ​១៥ឯណោះ។ ការ​ណ៍​ដែល​លោក ​ ស៊ី​ ជីនពីង ទៅ​​រវ៉ាន់ដាលើកនេះ ពុំ​មែន​ជារឿង​ចៃដន្យ​ឡើយ។ ពោល​គឺ​លោក​ចង់​ភ្ជាប់​ត​ភ្ជាប់​ផ្លូវរថភ្លើង ជា​បន្ថែមទៀត នៅ​​រវ៉ាន់ដា។ ព្រោះថា ប្រទេស​នេះ មាន​សន្ទុះ​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​សម្បើមខ្លាំង​ណាស់​​នៅក្នុង​តំបន់។

គួរ​ជ្រាបថា ក្រៅពី​ផ្លូវ​រថភ្លើង​ ចិន​ក៏​វិនិយោគ​និង​ផ្តល់​ប្រាក់​កម្ចី​សម្រាប់​សាង​សង់ប្រព័ន្ធ​គមនាគមន៍​​ផ្សេង​ៗ​ទៀតដែរ​ ជា​អាទិ៍​​ ផ្លូវ​ថ្នល់ កំពង់​ផែ និង​អាកាសយានដ្ឋាន។ ចិន​បានឲ្យ​​តម្លៃ​ខ្លាំង​ទៅលើ​ផ្នែក​ដឹកជញ្ចូន​នៅ​អាហ្វ្រិក​ រហូត​ដល់​ចាត់ទុកនយោបាយអន្តរជាតិ​​របស់​ខ្លួនថាជា​«នយោបាយ​ការទូត​វិស័យ​ដឹកជញ្ចូន» ទៀតផង​។ ពីព្រោះថា ប្រទេស​​ចិន មា​នការ​រីកចម្រើន​សេដ្ឋកិច្ច​ខ្លាំង​នៅក្នុង​ស្រុក ដូច្នេះ វិស័យ​នាំចេញ​គឺរឿង​ចាំបា​ច់ ហើយ​អាច​ចាត់ទុក​ថា​ជា​កាតព្វ​កិច្ចផង ដែល​ចិត្ត​ត្រូវតែ​នាំចេញ។ ​អាហ្វ្រិក ដែល​មាន​ប្រជា​ជន​សរុប​ប្រមាណ​ជាង​១ ២១៦លាននាក់ នេះ​គឺជា​ប្រភព​ទីផ្សារ​យ៉ាង​ធំ​សម្រាប់​ចិន។​

បន្ថែម​ពីការ​នាំចេញ​ទំ​និញ​របស់​ចិន ផ្លូវដឹកជញ្ចូន​​ទាំងអម្បាលម៉ានដែល​ចិន​បាន​សាង​សង់ ក៏​បម្រើ​ឲ្យ​ការ​នាំចូល​ទៅស្រុក​ចិន​វិញ​ផង​ដែរ។ នោះ​គឺ​ចិន​នាំចូល​នូវ​វត្ថុធាតុ​ដើម ធនធាន​ធម្មជាតិ ប្រេងពីអាហ្វ្រិក ដើម្បី​ចាក់​បំបន់​ក្បាល​ម៉ាស៊ីន​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ចិន៕

 

ការឡើងកម្តៅអាកាសធាតុ រដ្ឋាភិបាល​​បារាំង​​បញ្ចេញ​សកម្មភាព​មិន​គ្រប់គ្រាន់ ?

ឥណ្ឌា​ប្រឈមនឹង​វិបត្តិ​ខ្វះទឹក​ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ​មិនធ្លាប់មាន

មជ្ឈិមបូព៌ា៖ផែនការសន្តិភាពដែលអាមេរិកចង់បង្រួបបង្រួមអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រពែក្សដើម្បីប្រឆាំងអ៊ីរ៉ង់

ហេតុផល​នៅ​ពី​ក្រោយ​ភាព​ជោគជ័យ​នៃ​សង្គម​សិង្ហបុរី​

តើយន្តហោះ​ចម្បាំង​ថ្មី​​របស់​អឺរ៉ុប​មាន​ទម្រង់​យ៉ាង​ដូចម្តេច ?

អាប៉ូឡូ៖ ​៥០ឆ្នាំ​ក្រោយមក ​គេ​ចាប់ផ្តើម​ផ្តោតអារម្មណ៍​ខ្លាំង​ឡើងវិញ​លើ​ព្រះចន្ទ

ហេតុអ្វីបានជាច្រកសមុទ្រអកមូ (Ormuz) ក្លាយជាប្រធានបទក្តៅខ្លាំងម្ល៉េះនៅក្នុងតំបន់ដើមបូព៌ា?

បំណុល​ជាតិ​​ចំណាយ​​សាធារណៈ​​និង​​ការ​​ព្រមាន​​របស់​​មូលនិធិរូបិយវត្ថុ​អន្តរជាតិ​​លើ​​រដ្ឋាភិបាល​​បារាំង​​

Huawei​ សម្រុក​ពង្រីក​និង​ពង្រឹង​ការរកស៊ី​នៅអាហ្វ្រិក​ ក្រោយ​ពិបាក​វាយលុក​ទីផ្សារ​នៅ​លោកខាងលិច​

អាមេរិក-កូរ៉េ​ខាង​ជើង៖ ១​​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ជំនួប​កំពូល​ តើ​ទំនាក់ទំនងត្រាំ-គីម​ដើរដល់ណា?

តើនាយករដ្ឋមន្រ្តីជប៉ុនអាចជួយកាត់បន្ថយភាពតានតឹងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានកម្រិតណាដែរ?

ចំនួន​និស្សិតចិន​សិក្សានៅ​អាមេរិក​ទំនងជាធ្លាក់ចុះ​​ ដោយសារ​ភាពតានតឹង​រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ​

អាស៊ាន​អាច​ជា​ចំណុច​ក្តៅជាងគេ​បើ​មាន​សង្រ្គាមត្រជាក់​រវាង​ចិន​និង​អាមេរិក

តើអ្វី​ជា​មូលហេតុ​ចម្បង​នៅពីក្រោយ​ការធ្លាក់ចុះ​កំណើន​សេដ្ឋកិច្ចចិន?

អឺរ៉ុប ៖ ក្រោយ​ការបោះឆ្នោត ដល់វេលាប្រជែង​​គ្នា​​យក​​តំណែង​ដឹកនាំ​អឺរ៉ុប

ចិន-អាមេរិក៖ ​សង្រ្គាមត្រជាក់ថ្មី​កំពុង​ចាប់ផ្តើម?

ហេតុអ្វីបានជាអ៊ីរ៉ាក់ទើសទាល់ចិត្តខ្លាំងម្ល៉េះនៅចំពោះមុខកំណើនតានតឹងខ្លាំងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក?

ការ​បោះឆ្នោតសភា​អឺរ៉ុប​និង​​គម្រោង​លុយ​អឺរ៉ូ​នៅ​១០​ឆ្នាំ​ក្រោយ​​វិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ​សាកល​

តើ​សភា​អឺរ៉ុប​មាន​តួនាទី​យ៉ាងណា​ខ្លះ ?

ដំឡើងពន្ធ​ជា​រឿង​ដ៏​រសើប តែ​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​រដ្ឋាភិបាល​ជប៉ុន​ចាំបាច់ត្រូវតែ​ធ្វើ?