rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

Amnesty International៖ អាជ្ញាធរ​ហ្វីលីពីន កំពុង​ប្រហារ​ជីវិត​មនុស្ស​ក្រៅ​ផ្លូវច្បាប់ យ៉ាង​ចំហ

ដោយ ម៉ម ពិសី

នៅថ្ងៃចន្ទទី៨កក្កដានេះ អង្គការAmnesty International ទើបតែបានចេញនូវរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតថ្មីមួយទៀត ស្តីពីប្រតិបត្តិការបង្រ្កាប​គ្រឿងញៀននៅហ្វីលីពីន ដែលបានលោកប្រធានាធិបតី ឌុយទែរតេ បានដាក់ចុះ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៦មក។ យោងតាមអង្គការ Amnesty International ប្រតិបត្តិការបង្រ្កាបគ្រឿងញៀននេះ គឺជាប្រតិបត្តិការប្រហារជីវិតមនុស្ស ក្រៅប្រព័ន្ធច្បាប់ យ៉ាងចំហ ដោយគ្មាននរណាអើពើ ទាល់តែសោះ។ អង្គការនេះ បានអំពាវនាវ ឲ្យអង្គការសហប្រជាជាតិបើកការស៊ើបអង្កេត ដោយឯករាជ្យ ទៅលើករណីសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់នៅហ្វីលីពីន នេះ។

ប្រតិបត្តិការបង្រ្កាបបណ្តាញជួញដូរគ្រឿងញៀន នៅហ្វីលីពីន ក្នុងរយៈពេល​ជិត៣ឆ្នាំនេះ បានសម្លាប់មនុស្ស ប្រមាណ៥៣០០នាក់ បើផ្អែក​តាមតួលេខ របស់អាជ្ញាធរហ្វីលីពីន។ ក៏ប៉ុន្តែ បើយោង​តាមតួលេខស៊ើបអង្កេត របស់អង្គការ Amnesty International និង​អង្គការ​ក្រៅរដ្ឋាភិបាលផ្សេងទៀត បានលើកឡើងថា ចំនួនមនុស្សស្លាប់ អាចមាន​លើស​​នេះ ដល់ទៅ៤ដងឯណោះ ពោលគីមិនតិចជាង​២ម៉ឺននាក់ទេ។

សម្លាប់ឆៅៗ ដោយផ្អែកលើបញ្ជីរឈ្មោះជនពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងញៀន

នៅក្នុងរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេត លើកទី២ របស់អង្គការ Amnesty International ដែលចេញផ្សាយថ្ងៃទី​៨កក្កដានេះ បាន​លើកឡើងថា សកម្មភាព​បាញ់សម្លាប់មនុស្សស្រស់ៗ ដោយចំហរដែលនគរបាលហ្វីលីពីន កំពុងតែអនុវត្តបច្ចុប្បន្ននេះ គឺកំពុងតែក្លាយ​ជា​សកម្មភាពសាមញ្ញ ដោយគ្មានខ្លាចក្រែងច្បាប់ និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស​បន្តិច​ណា​សោះឡើយ។

អង្គការនេះ បានលើកឡើងដោយចំៗថា លោកប្រធានាធិបតី​ ឌុយទែរតឺ បាននិងកំពុងតែបើកដៃ ឲ្យមានការសម្លាប់រង្គាលទៅលើមនុស្ស​ម្នា ដោយឥតរើសមុខ ទោះអ្នកនោះជាគ្រាន់តែជាជនសង្ស័យ ថាអ្នកជួញដូរគ្រឿងញៀន ឬគ្រាន់តែជាអ្នកដែលញៀនគ្រឿងញៀន ក៏ដោយ។

របាយការណ៍លើកឡើងថា ជនរងគ្រោះ ដែលត្រូវគេសម្លាប់ គឺសុទ្ធសឹងតែជាប្រជាជនហ្វីលីពីនក្រីក្រ តោកយ៉ាក រកព្រឹកខ្វះល្ងាច។ ពួកគាត់ ​ត្រូវគេចាត់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីរឈ្មោះ របស់នគរបាល ថាជាមនុស្សដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងញៀន។ បើផ្អែកតាមរបាយការណ៍របស់ Amnesty International គឺអាជ្ញាធរ​​មូ​លដ្ឋាន បានទទួលសម្ពាធ ពីនគរបាល ថាត្រូវ​តែ​បញ្ជូនឈ្មោះមនុស្ស ក្នុងចំនួនមួយកំណត់ ជាប្រចាំ ដើម្បីនឹងឲ្យនគរបាល ​ចុះទៅបើកប្រតិបត្តិការ​សម្លាប់ដល់ផ្ទះ។

ដូច្នេះ វាជាបញ្ជីឈ្មោះ ដែលពុំបានកើតចេញពីការតាមដានត្រឹមត្រូវទេ។​ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ​ ជាមួយនឹងអំពើពុករលួយ គឺអ្នកក្រដែលជាប់ឈ្មោះហើយ មិនអាចមានលទ្ធភាព​ដកខ្លួនរួចទេ គឺរងចាំតែថ្ងៃដែលនគរបាល ចុះមកសម្លាប់ដល់ផ្ទះតែម្តង។

អ្នកញៀនធម្មតា ក្រុមគ្រួសារ ឬកុមារ ស្លាប់ក្នុងប្រតិបត្តិការបង្រ្កាប

ឲ្យតែពាក់ព័ន្ធនឹងគ្រឿងញៀន គឺត្រូវជាប់ឈ្មោះក្នុងបញ្ជីររបស់នគរបាល។ របាយការណ៍ Amnesty International បន្ថែមថា អ្នកខ្លះ មិនមែនជាអ្នកជួញដូរទេ តែគ្រាន់តែជាអ្នកញៀន​ថ្នាំញៀន។ អ្នកខ្លះទៀត គឺកំពុងតែព្យាយាមផ្តាច់ ក៏អាចជាប់ឈ្មោះ ត្រូវគេ​សម្លាប់​ដែរ។

ក្នុងប្រតិបត្តិការចុះទៅបង្រ្កាបម្តងៗ នគរបាលហ្វីលីពីន ភាគច្រើនជ្រើសរើសវេលាយប់ ក្នុងពេលដែលមនុស្សកំពុងតែលង់លក់ក្នុងដំណេក ហើយធាក់ទ្វារទំលាយ បាញ់​រះ​យកតែម្តង។ ​មានករណីស្លាប់ទាំងគ្រូសារ ព្រមទាំងកុមារតូចៗ ដែលមិនដឹងអីផង។ ជាក់ស្តែង ករណីកាលពីចុងខែមិថុនា  ក្នុងប្រតិបត្តិការមួយ នៅ​ជាយក្រុងម៉ានីល នៅកណ្តាល​យប់ ក្មេងស្រីអាយុមិនទាន់គ្រប់៣ខួបម្នាក់ បានស្លាប់ដោយគ្រាប់កាំភ្លើង ចំកណ្តាល​​ក្បាល។

ក្រោយហេតុការណ៍នេះ សាមជិកព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីនម្នាក់ និងដែលជាអតីតអគ្គបញ្ជាការនគរបាល ទទួលបន្ទុកប្រតិបត្តិការ​បង្រ្កាបគ្រឿងញៀននេះ បាននិយាយថា ក្នុងប្រតិបត្តិការរបៀបនេះ មានស្លាប់ជីវិត​ផ្សេងខ្លះ ដែលមិនពាក់ព័ន្ធ គឺវាជារឿងធម្មតាទេ ព្រោះ​ចៀស​មិនរួច។ គឺវាជាផលវិបាក របស់​ប្រតិបត្តិការបង្ក្រាប។

សម្តីនេះ បានធ្វើឲ្យមានការរិះគន់ជាខ្លាំង ពីសំណាក់អង្គការសិទ្ធិមនុស្ស ព្រោះមានន័យថា អាជ្ញាធរហ្វីលីពីន គ្មានចេតនាស៊ើបអង្កេត ស្រាវជា្រវ ស្វែងរកយុត្តិធម៌ ជូនជនរងគ្រោះស្លូតត្រង់ ដែលស្លាប់ដោយសារគ្រាប់កាំភ្លើង របស់នគរបាលឡើយ។ លោកស្រី Ann de Guia អ្នកនាំពាក្សស្នងការសិទ្ធិមនុស្ស អង្គការសហប្រជាជាតិ បានលើកឡើងថា​ អ្នកស្លាប់ដោយផលវិបាក​នៃប្រតិបត្តិការបង្រ្កាបគ្រឿងញៀននេះ គឺត្រូវតែចាត់ទុកថាជាជនរងគ្រោះ។

ចំណែក លោក Carlos H.Conde អ្នកស្រាវជា្រវនៅអង្គការ Human Rights Watch បានលើកឡើងថា សម្តីរបស់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាហ្វីលីពីនខាងលើ គឺជាសម្តីមើលងាយជីវិតមនុស្សខ្លាំងណាស់។ ប្រមាណ​៣ឆ្នាំមកនេះ មានកុមារ ចំនួន​យ៉ាងហោច១០០នាក់ ដែលបានស្លាប់ នៅក្នុងប្រតិបត្តិការបង្រ្កាបគ្រឿងញៀននេះ។

ការផ្សព្វផ្សាយបែបប្រជាភិថុត របស់អាជ្ញាធរ ពី​ផលវិជ្ជមាន​នៃ​ប្រតិបត្តិការ​បង្រ្កាប​គ្រឿងញៀន

ប្រតិបត្តិការបង្រ្កាបគ្រឿងញៀននេះ ​គឺជាស្នូលនៃការឃោសនានយោបាយ បែបប្រជាភិថុត របស់លោកប្រធានាធិបតី មាត់ឆៅ ឌុយទែរតឺ។ នៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ Amnesty International គេបានលើកឡើងថា​ រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីន បានប្រើយុទ្ធសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយបំពុល បំភ័ន្តមតិសាធារណៈ ស្តីពីជោគជ័យ ក៏ដូចជាផលវិជ្ជមាន ​នៃការបង្រ្កាបការជួញដូរគ្រឿងញៀននេះ។

បាញ់សម្លាប់មេក្លោងជួញដូរថ្នាំញៀនម្នាក់ ២នាក់ វាអាចជាដំណឹងល្អ ដែលប្រជាជនហ្វីលីពីន នាំគ្នាកោតសរសើរអាជ្ញាធរ តែទន្ទឹមនឹងនេះ គេភ្លេចគិតទៅដល់ ជនស្លូតត្រង់ដែលបានស្លាប់ដែរ។ អ្នកខ្លះ គ្រាន់តែ​ជាអ្នករងញៀនធម្មតា ជាអ្នកកំពុងព្យាយាមផ្តាច់ ឬគ្រាន់តែជាប្រពន្ធកូន របស់អ្នកញៀនជាដើម។

វាជាការពិត ថ្នាំញៀន គឺជាដំបៅ​នៃសង្គមហ្វីលីពីន ក៏ប៉ុន្តែ មិនមែនសម្លាប់មនុស្សដោយរង្គាល ដោយឥតរើសមុខ រាប់ពាន់នាក់បែបនេះ អាចដោះស្រាយបញ្ហាបានទេ។ អ្នកញៀនថ្នាំញៀន មិនមែនជាជនល្មើសទេ តែពួកគេជាជនរងគ្រោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋហ្វីលីពីន ពុំមានគោលនយោបាយ ជួយពួកគេ ឲ្យផ្តាច់ការញៀនថ្នាំ ឬមានលទ្ធភាពចាកចេញពីសំបុក​ថ្នាំញៀនឡើយ។

សហគមន៍អន្តរជាតិ ស្ងាត់មាត់

បើទោះបីជាមានការចុះផ្សាយជារឿយៗ ស្តីពីករណីសម្លាប់រង្គាលនេះ តែសហគមអន្តរជាតិ ហាក់ដូចជាមិនបានអើពើទេ ក្នុងការថ្កោលទោសទៅលើ​រដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីន។ អង្គការ Amnesty International បានលើកឡើងដែរ ថា ប្រឈមមុខនឹងករណីបែបនេះ សហគមអន្តរជាតិ គ្មាននរណាយកចិត្តមកចាប់អារម្មណ៍ទេ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ភាពស្ងាត់ស្ងៀមរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិ វាហាក់ដូចជាបើកដៃ ឲ្យរដ្ឋាភិបាលហ្វីលីពីន កាន់តែបានចិត្ត ក្នុងការ​ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ទៅលើ​អ្នកកាសែតឯករាជ្យ ឬអង្គការនានា ដែលហ៊ាននិយាយរិះគន់ ទាក់ទិននឹងបញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស។

ជាមួយនឹងរបាយការណ៍​លើកទី២នេះ អង្គការ​ Amnesty International បានអំពាវនាវ ឲ្យឧត្តមស្នងការនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ ​ទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស ត្រូវតែបើកការស៊ើបអង្កេតដោយឯករាជ្យ ឲ្យបានឆាប់ជាទីបំផុត ដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះទាំងអស់នៅហ្វីលីពីន។ គេក៏សង្ឃឹមដែរ ថាក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ គួរណាតែ​ធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តមួយថ្កោលទោស និងដាក់ទណ្ឌកម្ម​លើរដ្ឋាភិបាល​ហ្វីលីពីន៕

សវនាការសួរចម្លើយសាក្សីជាសាធារណៈលើកទី១ នៅក្នុងដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី

លោកដូណាល់ ត្រាំ ទទួល​ជួប​លោក អ៊ែរដូហ្កាន់ បើ​ទោះបី​មាន​ការ​រិះគន់​និង​រកាំ​រកូស​ខ្លាំង

វេទិកាសន្តិភាព លើកទីពីរ បើកធ្វើនៅប៉ារីស មានអ្នកចូលរួម៦ពាន់នាក់

ប្រធានាធិបតី បូលីវី ប្រកាស​លាលែង​ពីមុខ​តំណែង នៅក្រោយ កងទ័ព​ដោះដៃចោល

៣០ឆ្នាំក្រោយ​ការរលំជញ្ជាំងប៊ែរឡាំង អត្តសញ្ញាណអាល្លឺម៉ង់នៅ​តែ​ប្រេះស្រាំ

ប្រធានាធិបតីបារាំង​វាយតម្លៃ​ថា បក្សសម្ព័ន្ធ​អូតង់​ដូចជា​ស្លាប់

ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម​​ឃោសនា​​នយោបាយ ជា​បញ្ហា​​ចម្រូង​ចម្រាស​ចំពោះ​ក្រុម​ហ៊ុន​ប្រព័ន្ធ​​ទាក់ទង​សង្គម​

អាមេរិកផ្តើម​នីតិវិធី​​ដកខ្លួនជាផ្លូវការពី ​កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីអាកាសធាតុ

ថៃ៖អាមេរិកប្រើវេទិកាអាស៊ានវាយប្រហារចិន និងថា អាមេរិកមិនបោះបង់អាស៊ានទេ

ថៃ៖ចិនប្តេជ្ញាបន្តការងារជាមួយអាស៊ានដើម្បីឈានទៅសម្រេចក្រមប្រតិបត្តិស្តីពីសមុទ្រចិនខាងត្បូង

សភាអាមេរិក​​បោះឆ្នោត​លើ​សេចក្តីសម្រេច​បើក​នីតិវិធី​ទម្លាក់​ដូណាល់ ត្រាំ ជាផ្លូវការ

គ.ជ.ប.ហុងកុង​​ច្រាន​ចោល​បេក្ខភាព​ឈរឈ្មោះ​​របស់​សកម្មជន​ប្រជាធិបតេយ្យ Joshua Wong

តើប្រមុខអង្គការរដ្ឋអ៊ីស្លាមឈ្មោះ អាប៊ូ បា អាល់ បាដាឌីពិតជាបានស្លាប់មែន ឬ?

អាមេរិកមានឱនភាពថវិកាធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង​ ដោយសារ​សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្ម ?

បូលីវី៖ ប្រធានាធិបតី​ម៉ូរ៉ាល់​ ហៅការ​ប្រឆាំងតវ៉ា​លើលទ្ធផលបោះឆ្នោត​របស់​ក្រុម​អ្នកប្រឆាំង​ថា​ជាទង្វើ​ធ្វើរដ្ឋប្រហារ​

កាណាដា ៖ លោកទ្រុយដូ ជាប់​អាណត្តិ​ថ្មី តែ​គ្មាន​សំឡេង​ភាគច្រើន​នៅ​ក្នុង​សភា

វិបត្តិ​ស៊ីលី​៖ មនុស្ស​យ៉ាងហោច​៧ នាក់​ស្លាប់​ ទោះបី​មាន​ការ​ដាក់​ប្រទេស​ក្នុង​ភាព​អាសន្ន​

ឥណ្ឌូណេស៊ី ៖ លោក​ប្រធានាធិបតី ផ្តើម​អាណត្តិទីពីរ ក្នុង​បរិបទ​នៃ​ភាព​មិន​ទុក​ចិត្ត

សភាអង់គ្លេសបោះឆ្នោតជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីសម្រេចព្រមឬមិនព្រមលើកិច្ចព្រមព្រៀង Brexit

Brexit៖សហភាពអឺរ៉ុប និងអង់គ្លេសចាត់ទុកកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីមានយុត្តិធម៌ និងមានតុល្យភាព