rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

ហេតុអ្វី​អាមេរិក​រឹតបន្តឹង​ការនាំចេញ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទៅប្រទេស​​ចិន?

ដោយ ឈាង បុប្ផា

អាមេរិក​នៅថ្ងៃ​ព្រហស្បតិ៍​ទី ១១ តុលា បាន​ប្រកាស​រឹតបន្តឹង​ការនាំចេញ​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ទៅ​ឲ្យ​ប្រទេស​ចិន។ សេចក្តី ប្រកាស​របស់​ក្រសួង​ថាមពល​អាមេរិក​ធ្វើឡើង នៅ​ថ្ងៃ​ដែល​លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បាន​សន្យា នឹង​បន្ថែម ការដាក់សម្ពាធ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទៅ​លើ​ប្រទេស ចិន បើសិន​ចិន​មិន​ព្រមចូល​តុចរចា និង​នៅ​បន្ត​ធ្វើ​សង្រ្គាម​ពាណិជ្ជកម្ម​ជាមួយ​អាមេរិក។

 

អាមេរិក​បាន​សម្រេច​រឹតបន្តឹង ការផ្ទេរ​បច្ចេកវិទ្យា នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល ទៅ​ឲ្យ​ចិន ប្រាកដណាស់​ថា ធ្វើឡើង នៅក្នុង​បរិបទ​ដែល​អាមេរិក និង​ចិន​តានតឹង​នឹង​គ្នា ដោយសារ​សង្រ្គាម​ពាណិជ្ជកម្ម រវាង​ប្រទេស​ទាំងពីរ។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់​ក្រសួង​ថាមពល​អាមេរិក វិធានការ​រឹតបន្តឹង​ទៅលើ​ការនាំចេញ​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ទៅ​ចិន ធ្វើឡើង ក្នុង​ហេតុផល​សន្តិសុខ​ជាតិ អាមេរិក និង​ថា អាមេរិក​ចង់​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង នឹង​ការលួចបន្លំ យក​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​របស់​អាមេរិក ទៅ​ប្រើខុសច្បាប់ ឬ ដើម្បី​ផលប្រយោជន៍​យោធា​របស់​ចិន។

តាម​ក្រសួង​ថាមពល​អាមេរិក វិធានការ​រឹតបន្តឹង​ការនាំចេញ​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ទៅ ចិន ធ្វើឡើង នៅក្រោយ​កើត​មាន​កង្វល់ និង​បារម្ភ​ដែល​ថា ចិន​កំពុង​ព្យាយាម ទិញ នាំចូល​កាន់តែ​ច្រើន សំភារៈ​នុយក្លេអ៊ែរ គ្រឿងបរិក្ខា ហើយ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​ចុងក្រោយ ក្នុង​វិស័យ​នុយក្លេអ៊ែរ ពី​ក្រុមហ៊ុន​អាមេរិកាំង។

មន្រ្តី​ជាន់ខ្ពស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក ម្នាក់​ដែល​សុំ​មិនបញ្ចេញឈ្មោះ​បាន​និយាយ​ថា នៅ​មួយ​រយៈ​ចុងក្រោយនេះ ចិន​បាន​បង្កើន​សកម្មភាព លួច​កម្មសិទ្ធិ​បញ្ញា​របស់​អាមេរិក ជាពិសេស ក្នុង​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​នេះតែម្តង។ រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​ថាមពល​អាមេរិក លោក​Rick Perry វិញ បាន​និយាយ​នៅក្នុង​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​នៅថ្ងៃ​ម្សិលមិញ​ថា អាមេរិក​នឹងមិនអាច​ព្រងើយកន្តើយ ទុក​ឲ្យ​ចិន ធ្វើ​សកម្មភាព ប៉ះពាល់​ដល់​សន្តិសុខ​ជាតិ​អាមេរិកាំង។

ហេតុអ្វី បាន​ជា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​លក់​ទៅ​ឲ្យ​ចិន ប៉ះពាល់​ដល់​សន្តិសុខ​ជាតិ​អាមេរិក?

ចិន​ទិញ នាំចូល​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ពី​អាមេរិក ទៅ​តាម​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​ដែល​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​រួមគ្នា តាំង​ពី​ឆ្នាំ១៩៨៥។ នៅឆ្នាំ ២០១៥​ទៀតសោត អាមេរិក​ក្នុង​រដ្ឋបាល​របស់​លោក​បារ៉ាក់ អូបាម៉ា បាន​ពន្យារ បន្ត កិច្ចព្រមព្រៀង​ក្នុង​ការលក់​សំភារៈ​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ទៅ​ឲ្យ​ចិន។

ក្នុង​អាណត្តិ​របស់ខ្លួន លោក​អូបាម៉ា​បាន​ជំរុញ ឲ្យ​មាន​ការនាំចេញ​គ្រឿង​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ ទៅ​ចិន នៅក្នុង​បរិបទ​ដែល​លោកអូបាម៉ា​ចង់​ទាក់ទាញ​ឲ្យ​ចិន​ចូលរួម​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​ស្តីពី​អាកាសធាតុ។ ជារួម អាមេរិក​ចង់​ជំរុញ​ឲ្យ​ចិន ប្រើប្រាស់​ថាមពល​បាន​ពី​រោងចក្រ​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ជាជាង​ថាមពល​ដែល​បាន​មក​រោងចក្រ​ដើរ​ដោយ​ធ្យូងថ្ម ដែល​ជាប្រភព​បញ្ចេញ​ឧស្ម័ន​ផ្ទះកញ្ចក់ ធ្វើ​ឲ្យ​ផែនដី​ឡើងកំដៅ។ ជាមួយ​គ្នានោះ ដោយ​លក់​គ្រឿង​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ទៅ​ឲ្យ​ចិន អាមេរិក​បាន​ទទួលផល​ចំណេញ​សេដ្ឋកិច្ច​ច្រើន ព្រោះថា ក្នុង​នាម​ជាប្រទេស​ធំនាំចេញ​ច្រើនជាងគេ បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល អាមេរិក​មាន​ចិន​ជា​ទីផ្សារ​ធំទី ២ បន្ទាប់​ពី​អង់គ្លេស ដែល​ទិញ​នាំចេញ​គ្រឿង​នុយក្លេអ៊ែរ​ពី​អាមេរិក។

តាំង​ពី​អាមេរិក​ចុះ​កិច្ចព្រមព្រៀង លក់​នាំចេញ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទៅ​ចិន តែង​តែ​មាន​ចំណោទសួរ និង​ក្តីបារម្ភ​ជាហូរហែរ ជាពិសេស​ពី​មន្រ្តី ឬ​ក្រុម​អ្នកជំនាញ យោធា​អាមេរិក។ តាម​អ្នកជំនាញ​អាមេរិក ប្រទេស​ចិន​បាន​ទិញនាំចូល​សំភារៈ បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​របស់​អាមេរិក ទៅ​ច្នៃ ប្រើ​សម្រាប់​ហេតុផល​យោធា។ គេ​វាយតម្លៃ​ថា ដោយ​ទិញ​យក​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​ឈាន​មុខ​របស់ អាមេរិក ចិន​អាច​មាន​សមត្ថភាព កែច្នៃ​កាកសំណល់​នុយក្លេអ៊ែរ ដើម្បី​ផលិត​ភ្លុយតូនីញ៉ូម ដែល​គេ​ប្រើ​សម្រាប់​ផលិតអាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ។ មន្រ្តី​ជើងទឹក​អាមេរិក​វិញ សង្ស័យ​ដែរ​ថា ដោយ​ទិញ នាំចូល​គ្រឿង​បរិក្ខា​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល របស់​ក្រុមហ៊ុន​អាមេរិក ចិន​បាន​ច្នៃ យក​ឧបករណ៍ដែល​មានតួនាទី​ផលិតទឹក ធ្វើ​ឲ្យ​ម៉ាស៊ីន​ប្រតិករ​ចុះ​ត្រជាក់នោះ ទៅ​ប្រើ​ជា​គ្រឿង​បំពាក់​ឲ្យ​នាវា​មុជទឹករបស់​ខ្លួន ព្រោះថា ឧបករណ៍​នុយក្លេអ៊ែរ​របស់​អាមេរិក អាច​ជួយ​ការពារ​កុំ​ឲ្យ​គេ​អាច​ចាប់សញ្ញា​របស់​នាវាមុជទឹកបាន។

គឺ​ការសង្កេត និង​ក្តីបារម្ភ​រហូត​មក​នេះ​ហើយ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ រដ្ឋបាល​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​អាចលើក​យក​ហេតុផល​សន្តិសុខ​ជាតិ មក​រឹតបន្តឹង​ការនាំចេញ​នុយក្លេអ៊ែរ​ទៅ​ចិន។ វិធានការ​នេះ​គ្របដណ្តប់​ទៅលើ​កិច្ចសន្យា​ផ្តល់​អាជ្ញាបណ្ណ​ថ្មី សម្រាប់​ក្រុមហ៊ុន​យក្ស​ចិន ឈ្មោះ China General Nuclear Power Group ដែល​ជាក្រុមរដ្ឋ​ចិន និង​ដែល​ត្រូវ​បាន​អាមេរិក​ដាក់​ក្នុង​បញ្ជី​ខ្មៅ ទទួល​ទណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច ក្នុង​បទ​ចោទប្រកាន់​ឃុបឃិត លួច​យក​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០១៧។

អ្នកណា​ខាត អ្នកណា​ចំណេញ?

អ្នកដែល​ខាត គឺ​អាមេរិក ព្រោះថា ចិន​ជា​ទីផ្សារ​ធំទី ២ របស់​ក្រុមហ៊ុន​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល​អាមេរិក។ នៅ​ឆ្នាំ ២០១៧ ការនាំចេញ នុយក្លេអ៊ែរ របស់​អាមេរិក​ទៅ​ចិន មាន​តម្លៃ ១៧០​លាន​ដុល្លារ។ មន្រ្តី​អាមេរិក​ទទួល​ស្គាល់​ថា វិធានការ​រឹតបន្តឹង​ការនាំចេញ នឹង​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រយោជន៍ ចំណូល​របស់​ក្រុមហ៊ុន​អាមេរិកាំង និង​ការងារ​របស់​ប្រជាជន​អាមេរិកាំង។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់​មន្រ្តី​រដ្ឋបាល​លោកដូណាល់ ត្រាំ គេ​ត្រូវ​គិត​ដល់​ប្រយោជន៍ វែងឆ្ងាយ ព្រោះថា ដោយ​រឹតបន្តឹង​ការនាំចេញ​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ​ទៅ​ប្រទេស​ចិន ដែល​ជំនាញ​ខាង​លួច ចម្លង​យក​បច្ចេកវិទ្យា​របស់​អាមេរិក នោះ អាមេរិក នឹង​អាច​ទប់​ស្កាត់​កុំ​ឲ្យ​ចិន អាច​មាន​បច្ចេកវិទ្យា​នុយក្លេអ៊ែរ យក​មក​ប្រកួតប្រជែង​ជាមួយ អាមេរិក នៅក្នុង​ទីផ្សារ​នុយក្លេអ៊ែរ​ស៊ីវិល។ ម្យ៉ាងទៀត ដោយ​ត្រួតពិនិត្យ ល្អិតល្អន់​ជាងមុន​លើ​បច្ចេកវិទ្យា​ដែល​លក់ទៅ​ឲ្យ​ចិន នោះ ចិន​ក៏​មិនអាច​បន្លំ​យក​បច្ចេកវិទ្យា​ដែល​ទិញ បាន​ពីអាមេរិក ទៅ​ប្រើ​ដើម្បី​ផលប្រយោជន៍​យោធា ឬ​លក់​ទៅ​ឲ្យ​ភាគី​ទីបីទៀត៕

 

វេទិកាកំពូលG7 បើកទ្វារ​ជាមួយ​នឹង​ភ្លើង​ឆេះព្រៃ​នៅ​អាម៉ាហ្សូន និង​ភ្លើង​ជម្លោះ​ពាណិជ្ជកម្ម

ប្រេស៊ីល៖លោកបុលសូណារ៉ូកំពុងរងការរិះគន់ពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានក្នុងរឿងឆេះព្រៃអាម៉ាហ្សូន

Brexit៖ បូរីស ចនសុន មកជួបមេដឹកនាំអាល្លឺម៉ង់ និងបារាំង ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូល​គេ​ឲ្យ​គិត​ដូច​ខ្លួន

Facebook និង Twitter បិទគណនី​ចំនួន​២០ម៉ឺន ដោយ​សង្ស័យ​ថា​ចិន​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​បង្ខូច​កិត្តិយស​របស់​បាតុករ​ហុង​កុង

ហេតុអ្វីប្រធានាធិបតីបារាំងបើកជំនួបជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី មុនជំនួបG៧ ?

ជាង ២០ឆ្នាំក្រោយធ្លាក់ក្នុងដៃចិនដីគោក តើសង្គមហុងកុងកំពុងពុះចែកជាពីរឬ?

ឥណ្ឌាចង់​សើរើ​ទ្រឹស្តី​មិន​ប្រើ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ក្រោយ​ជំនួប​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​ស្តីពី​កាស្មៀរ

តើបរាជ័យនៃវេទិកាប្រចាំឆ្នាំនៃកោះប៉ាស៊ីហ្វិកស្តីពីអាកាសធាតុជាកំហុសរបស់អ្នកណា?

ចិន​បញ្ចូន​ទ័ព​​ទៅ​​ព្រំដែន​​ហុងកុង ត្រាំ​​ភ្ជាប់​​​សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្ម​​ទៅ​​នឹង​​វិបត្តិ​ហុងកុង

លោក​ដូណាល់ត្រាំ បន្ធូរ​ដៃឲ្យ​ចិន តាម​រយៈ​ការ​ព្យួរ​ការដំឡើងពន្ធ ដល់​ពាក់​កណ្តាល​ខែ​ធ្នូ

ហុងកុង៖​ ចិន​អាច​បង្រ្កាបដោយហិង្សា​លើ​​​បាតុករ​ ដូចនៅ​ ​ធាន​អាន​មេន ដែរទេ?

នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ប៉ាគីស្ថាន​ចោទសួរ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ចំពោះ​ភាពអសកម្ម​ជុំវិញ​វិបត្តិ​កាស្មៀរ​

ហេតុអ្វីបានជាប្រទេសយេម៉ែនកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅក្នុងសង្រ្គាមស៊ីវិល?

កូរ៉េខាង​ជើង​បាញ់​មីស៊ីល​​២គ្រាប់ ខណៈ​លោក​ត្រាំ​ទទួល​បាន​សំបុត្រ​ពី គីម ជុងអ៊ុន

នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា សង្ឃឹម​រៀបចំតំបន់កាស្មៀរ ឱ្យ​ទៅជា​ឋានសួគ៌

របាយការណ៍ Giec អំពាវនាវ​ឱ្យ​មនុស្សជាតិ​ប្តូរ​ទម្លាប់​ធ្វើ​កសិកម្ម​និង​ទម្លាប់​អាហារ ដើម្បី​អាកាសធាតុ

តើការបង្កកទ្រព្យសម្បតិ្តរដ្ឋាភិបាលវ៉េណេស៊ុយអេឡាពីសំណាក់រដ្ឋបាលអាមេរិកាំងអាចនឹងទម្លាក់លោកម៉ាឌូរ៉ូឆាប់ៗឬទេ?

ចិន​ព្រមាន​អាមេរិក​មិនឲ្យ​ដាក់​ពង្រាយ​មីស៊ីល​នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក​

ឥណ្ឌា​លុបចោល​​ស្វ័យភាពពិសេស​​​របស់​តំបន់​កាស្មៀរ​ ដោយ​ប្រើក្រិត្យប្រធានាធិបតី

សហរដ្ឋអាមេរិកជួបគ្រោះបាញ់ប្រហារមនុស្ស ជាថ្មី បែបប្រកាន់ពូជសាសន៍