rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

បរិបទ​​តានតឹង​នៃ​​ទស្សនកិច្ច​​​​រដ្ឋមន្ត្រី​​ការពារជាតិ​​អាមេរិក​លើកទី១​ ​​ក្នុង​​ទឹកដី​​ចិន​

ដោយ ព្រំ សឿន សូលីណា

រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក លោក​ជីម ម៉ាទិស ​កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ទីក្រុងប៉េកាំង ជា​ទស្សនកិច្ច​លើក​ដំបូង​ ​របស់​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក ក្នុង​ទឹកដី​ចិន ​គិតតាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០១៤មក។ ចំពេល​អាមេរិក​ត្រូវការ​ចិន​ក្នុង​ការចរចា​ជាមួយ​កូរ៉េខាងជើង ​ទស្សនកិច្ច​នៅចិន ចំពេល​អាមេរិក​និង​ចិន​តានតឹងនឹងគ្នា ​ទាំងផ្នែក​​ពាណិជ្ជកម្ម ទាំងផ្នែក​យោធា។

តាំងពី​កាន់កាប់​ផ្នែកការពារ​ជាតិ​អាមរិក ជាង​១ឆ្នាំ​កន្លះ​មក លោកជីម ​​ម៉ាទិស​ធ្លាប់​ទស្សនកិច្ច​​​​​នៅ​អាស៊ី ៧ដងហើយ ​តែ​មិនដែល​ជាន់ជើង​ក្នុង​ដីចិន​ម្តងណាទេ។ នេះជា​លើកទី១​​ហើយ ដែល​លោក​ម៉ាទិស ​ឈានចូល​មក​ជួបមេដឺកនាំ​ចិន ក្នុង​ទឹកដី​ចិន។ ​ទស្សនកិច្ច​របស់លោក​ពេលនេះ ស្ថិត​ក្នុង​បរិបទ​តានតឹង ដោយសារ​តែ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​ចិន ទាស់គ្នា​ទាំងផ្នែក​យោធា ទាំង​ផ្នែក​ពាណិជ្ជកម្ម។

ភាពតានតឹង​ផ្នែក​យោធា បង្កឡើងថ្មីៗ​នេះ ​ដោយ​ភាគីចិន ដោយសារ​តែ​​កាលពីដើមខែ​ឧសភា ​​ចិន​បាន​ពង្រាយ​អាវុធយុទ្ធភណ្ឌយោធា​ផ្សេងៗ នៅ​តាម​ប្រជុំកោះ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន ធ្វើអោយ​ប្រទេស​ជាប់ជម្លោះ​ដែនទឹក​ជាមួយ​ចិន នៅ​អាស៊ី ​ព្រួយបារម្ភ។ ដោយសារ​រឿងនេះ អាមេរិក​លែងអោយ​ចិន​ចូលរួម​សមយុទ្ធយោធា​​ជើងទឹក ដែលមាន​ជិត​៣០ប្រទេស​ចូលរួម។ គួរបញ្ជាក់​ថា មុននេះ អាមេរិក​ទើបនឹងអញ្ជើញ​ចិន​អោយ​ចូលរួមសមយុទ្ធ​នេះ​​ប៉ុណ្ណោះ ឥឡូវ​ដកភាគី​ចិន​ពី​សមយុទ្ធ​នេះ​វិញហើយ។

លើសពីនេះ​ទៀត រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក លោក​ម៉ាទិស ​​បានលើកឡើងថ្មីៗនេះពីការ​យល់ឃើញ​របស់​លោក​ថា ​ការពង្រាយ​សម្ភារយោធា​ចិន នៅ​តាម​ដែនកោះ​នោះ ​គឺដូចជា​ការ​បំភិតបំភ័យ​ដូច្នោះដែរ។ ចិន​ទាត់ចោល​​ការចោទប្រកាន់​របស់​អាមេរិក​ ដោយ​លើកឡើង​ថា ចិន​ធ្វើនេះ​គឹ​ដើម្បី​ការពារ​ទឹកដី​ចិន​ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ​ទស្សនកិច្ច​លោក​ម៉ាទិស នៅ​ប៉េកាំង​ពេលនេះ ពិតជាពិបាក​ហើយ​​​។ ​លោកម៉ាទិស ​ត្រូវ​រកវិធី​​​និយាយ​បន្ទន់​អាកប្បកិរិយា​​ជាមួយចិនដើម្បី​កុំអោយ​ទំនាក់ទំនង​តានតឹង​ខ្លាំងពេក។ ​មុន​នឹង​លោក​មកដល់​ក្រុងប៉េកាំង លោក​បាន​លើកឡើង​ពី​បំណងព្យាយាម​រក​​កិច្ចសហ​ប្រតិបត្តិការ​​​យោធា​ជាមួយ​ចិន។ កាសែត​ចិន​មួយ​បាន​ផ្តល់​ដំបូន្មាន​ដល់រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិករូបនេះ​ ​​អោយ​ស្តាប់​ការនិយាយ​ ជាជាង​ចាំតែ​រិះគន់។

មិនដឺងថា តើ​លោក​ម៉ាទិស អាច​សម្រេច​ផ្លែផ្កា​អ្វីខ្លះ​​ពី​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ចិន​ ជាលើកទី១​នេះទេ ព្រោះ​អាមេរិក​​និង​ចិន​ក៏​ទាស់ទែង​គ្នា​មិនតិចដែរ​ក្នុង​ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម។​​ កន្លងមក ប្រទេស​ទាំង២​បាន​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​ អាមេរិក​យកពន្ធ​គយ​ចិន ហើយ​ចិន​វិញ​សងសឹក​យក​ពន្ធគយ​ដូចគ្នា​ប្រឆាំងអាមេរិក។ ​ពេលនេះ​ទៀត ​គេ​មើលឃើញថា រដ្ឋបាល​អាមេរិក​​ក៏​​ប្រហែល​​​កំពុង​រក​វិធានការ​ថ្មីៗ​ថែមទៀត ដើម្បី​សង្កត់ក​ការ​វិនិយោគ​ចិន ក្នុង​ទឹកដី​​អាមេរិក។ ជាក់ស្តែង​ ចុង​សប្តាហ៍​នេះ រដ្ឋាភិបាល​​អាមេរិក​នឹងចេញ​របាយការណ៍​លើ​រឿងនេះ។ ​ការចាត់វិធានការ​ថ្មីៗថែមទៀត​នេះ គឺដោយសារ​តែ​អាមេរិក​បារម្ភ​ថាចិន​​លួច​កម្មសិទ្ធិ​បញ្ញា​ផ្នែក​បច្ចេកវិទ្យា​នេះឯង។ ​បើ​តាម​​សារព័ត៌មាន​ Wall Street Journal អាមេរិក​រៀបចំ​វិធានការ​ហាមឃាត់​បណ្តា​​​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​មាន​ទុនចិន​ជាង​២៥ភាគរយ ​មិនអោយ​​ក្រុមហ៊ុន​ទាំងនេះ​ទិញ​យក​ក្រុមហ៊ុន​បច្ចេកវិទ្យា​ទេ។ ​​

​ប៉ុន្តែ​ ថ្ងៃចន្ទ​ដើមសប្តាហ៍​នេះ រដ្ឋបាល​អាមេរិក​ប្រាប់ថា ព័ត៌មាន​នេះ​មិនពិត​ទេ តែ​​ប្រាប់ដែរ​ថា របាយការណ៍​អាមេរិក​ដែល​ត្រូវប្រកាស​ក្នុងពេល​ឆាប់ៗ​នេះ មិន​សំដៅ​តែចិន​ទេ គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ​រាល់ប្រទេស​​ដែល​លួច​បច្ចេកវិទ្យា​របស់​អាមេរិក។ ​​ទីប្រឹក្សា​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ មួយរូប​ក៏​បាន​ប្រកាស​ដែរថា អាមេរិក​មិន​​ដាក់​កំហិត​ផ្នែកវិនិយោគ​ប្រទេស​ណា​ទាំងអស់។ ​ខាង​រដ្ឋបាល​អាមេរិក​ខំ​និយាយ​បន្ទន់​ឥរិយាបថ​ដូច្នេះ តើ​ដើម្បី​​ជួយ បន្ធូរ ភាព តានតឹង​​ជាមួយផ្នែក​វិនិយោគ​ក្នុងស្រុក រឺ​ក៏​ជាមួយ​ចិន​ ព្រោះពេលនេះ ​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក​​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ចិន។​ ហើយ​​ពេលនេះដែរ អាមេរិក​ក៏​កំពុង​ត្រូវការ​ចិន​ជា​ចាំបាច់​ដែរ​​ ក្នុង​ការ​​ចរចា​ជាមួយ​កូរ៉េខាងជើង​។ ​

លោកដូណាល់ ត្រាំ​ ទើប​នឹង​ជួប​ជាមួយ​លោក​ គឹម ជុងអ៊ុន ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ កាលពីថ្ងៃ​១២​មិថុនា នៅ​ប្រទេស​សិង្ហបុរី។ ​អាមេរិក​សង្ឃឹមថា ចិន​អាច​ជួយ​ដាក់សម្ពាធ​កូរ៉េខាងជើង​ បញ្ចុះបញ្ចូល​លោក​គឹម ជុងអ៊ុន ក្នុងសំណុំរឿង​នុយក្លេអ៊ែរ៕ ​

បោះឆ្នោតថៃ៖ ​លោកប្រាយុទ្ធ​នៅតែអាច​ធ្វើ​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ដោយ​មិន​ចាំបាច់​ឈ្នះបាន​សំឡេង​ភាគច្រើន

ករណី​លែងលះ​កើនឡើង​ធ្វើឲ្យ​គូស្នេហ៍​ជប៉ុន​គិតគូរពីការចុះកិច្ចសន្យាអាពាហ៍ពិពាហ៍

តើ​រថយន្តអគ្គិសនី​អាច​ជួយ​បរិស្ថាន​បាន​ប៉ុណ្ណា?

ដើម្បីទប់​នឹង​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន បារាំង​ផ្តើម​ទៅ​បបោស​អង្អែល​ជីប៊ូទី​ដែល​ជា​ដៃគូ​យុទ្ធសាស្រ្ត និង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​ខ្លួន

ស្ថានភាព និង​តួនាទី​ស្ត្រី ក្នុងប្រទេស​រុស្ស៊ី​សម័យថ្មី

ជម្លោះ​តំបន់កាស្មៀរ​មិនមែន​គ្រាន់តែ​ជា​ជម្លោះ​ព្រំដែន​រវាង​ឥណ្ឌា​និង​ប៉ាគីស្ថាន​

ហេតុអ្វី​បានជា​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​រថយន្ត​នាំគ្នា​ផ្តោត​ខ្លាំង​លើ​រថយន្ត​ដើរ​ដោយ​អគ្គិសនី?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ពលរដ្ឋ​អាល់ហ្សេរី​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ឈរ​ឈ្មោះ​ប្រធានាធិបតី​របស់​លោក​អាប់ឌែលឡាហ្ស៊ីស ប៊ូតេហ្វ្លីកា​សម្រាប់​អាណត្តិ​ទី៥?

វិសមភាពសង្គម ​និង​ចល័តភាព​នៃ​ចំណូល​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​រីកចម្រើន

បារាំងចង់​​ឱ្យ​ចិន​មាន​តម្លាភាព​ក្នុងរឿង​ផ្តល់​ប្រាក់​ឱ្យ​ប្រទេស​​ក្រីក្រ​ខ្ចី

ហេតុអ្វី​បានជា​ប្រទេសចិន​ នៅតែ​ជាអ្នក​មាន​តួនាទី​សំខាន់​ចំពោះ​ជំនួប​ត្រាំ​-គីម​?

អេហ្ស៊ីប៖​អឺរ៉ុប និង​អារ៉ាប់​បញ្ជាក់​ពី​ភាព​ចាំបាច់​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា តែ​ចៀសវាង​ប្រធាន​រឿង​ចម្រូងចម្រាស

អព្ភូតហេតុ​នៃ​​សេដ្ឋកិច្ច​វៀតណាម​

ហេតុអ្វី​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​ ចង់​ចង​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ទៅវិញ?​

​អ្នក​នយោបាយ​​បារាំង ប្រមូល​ផ្តុំគ្នា​ប្រឆាំង​នឹង​ការរើសអើង​ជាតិ​ជ្វីហ្វ

សេដ្ឋកិច្ច និង​ឥទ្ធិពល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​មួយជុំ​តំបន់អាស៊ី​របស់​រាជទាយាទ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​បេន សាលម៉ាន

ការ​ព្យាករណ៍​សេដ្ឋកិច្ច​សាកល​​​សម្រាប់​​​​ឆ្នាំ​​​២០១៩​​

ហេតអ្វី​បានជា​អូស្ត្រាលី​ ខិតខំ​ពង្រឹង​វិស័យ​ការពារជាតិ​ខ្លាំងម្ល៉ោះ​?

តើ​ជំនួប​លើក​ទី២​ រវាង​លោកត្រាំ​ និង​គីម ជុងអ៊ុន​ អាច​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​កូរ៉េ​បានទេ​?

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតជួយប៉ាគីស្ថាន​ដើម្បី​បំពេញ​កម្មវត្ថុ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ខ្លួនឯង ?