rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

បរិបទ​​តានតឹង​នៃ​​ទស្សនកិច្ច​​​​រដ្ឋមន្ត្រី​​ការពារជាតិ​​អាមេរិក​លើកទី១​ ​​ក្នុង​​ទឹកដី​​ចិន​

ដោយ ព្រំ សឿន សូលីណា

រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក លោក​ជីម ម៉ាទិស ​កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ទីក្រុងប៉េកាំង ជា​ទស្សនកិច្ច​លើក​ដំបូង​ ​របស់​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក ក្នុង​ទឹកដី​ចិន ​គិតតាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០១៤មក។ ចំពេល​អាមេរិក​ត្រូវការ​ចិន​ក្នុង​ការចរចា​ជាមួយ​កូរ៉េខាងជើង ​ទស្សនកិច្ច​នៅចិន ចំពេល​អាមេរិក​និង​ចិន​តានតឹងនឹងគ្នា ​ទាំងផ្នែក​​ពាណិជ្ជកម្ម ទាំងផ្នែក​យោធា។

តាំងពី​កាន់កាប់​ផ្នែកការពារ​ជាតិ​អាមរិក ជាង​១ឆ្នាំ​កន្លះ​មក លោកជីម ​​ម៉ាទិស​ធ្លាប់​ទស្សនកិច្ច​​​​​នៅ​អាស៊ី ៧ដងហើយ ​តែ​មិនដែល​ជាន់ជើង​ក្នុង​ដីចិន​ម្តងណាទេ។ នេះជា​លើកទី១​​ហើយ ដែល​លោក​ម៉ាទិស ​ឈានចូល​មក​ជួបមេដឺកនាំ​ចិន ក្នុង​ទឹកដី​ចិន។ ​ទស្សនកិច្ច​របស់លោក​ពេលនេះ ស្ថិត​ក្នុង​បរិបទ​តានតឹង ដោយសារ​តែ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​និង​ចិន ទាស់គ្នា​ទាំងផ្នែក​យោធា ទាំង​ផ្នែក​ពាណិជ្ជកម្ម។

ភាពតានតឹង​ផ្នែក​យោធា បង្កឡើងថ្មីៗ​នេះ ​ដោយ​ភាគីចិន ដោយសារ​តែ​​កាលពីដើមខែ​ឧសភា ​​ចិន​បាន​ពង្រាយ​អាវុធយុទ្ធភណ្ឌយោធា​ផ្សេងៗ នៅ​តាម​ប្រជុំកោះ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន ធ្វើអោយ​ប្រទេស​ជាប់ជម្លោះ​ដែនទឹក​ជាមួយ​ចិន នៅ​អាស៊ី ​ព្រួយបារម្ភ។ ដោយសារ​រឿងនេះ អាមេរិក​លែងអោយ​ចិន​ចូលរួម​សមយុទ្ធយោធា​​ជើងទឹក ដែលមាន​ជិត​៣០ប្រទេស​ចូលរួម។ គួរបញ្ជាក់​ថា មុននេះ អាមេរិក​ទើបនឹងអញ្ជើញ​ចិន​អោយ​ចូលរួមសមយុទ្ធ​នេះ​​ប៉ុណ្ណោះ ឥឡូវ​ដកភាគី​ចិន​ពី​សមយុទ្ធ​នេះ​វិញហើយ។

លើសពីនេះ​ទៀត រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក លោក​ម៉ាទិស ​​បានលើកឡើងថ្មីៗនេះពីការ​យល់ឃើញ​របស់​លោក​ថា ​ការពង្រាយ​សម្ភារយោធា​ចិន នៅ​តាម​ដែនកោះ​នោះ ​គឺដូចជា​ការ​បំភិតបំភ័យ​ដូច្នោះដែរ។ ចិន​ទាត់ចោល​​ការចោទប្រកាន់​របស់​អាមេរិក​ ដោយ​លើកឡើង​ថា ចិន​ធ្វើនេះ​គឹ​ដើម្បី​ការពារ​ទឹកដី​ចិន​ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ​ទស្សនកិច្ច​លោក​ម៉ាទិស នៅ​ប៉េកាំង​ពេលនេះ ពិតជាពិបាក​ហើយ​​​។ ​លោកម៉ាទិស ​ត្រូវ​រកវិធី​​​និយាយ​បន្ទន់​អាកប្បកិរិយា​​ជាមួយចិនដើម្បី​កុំអោយ​ទំនាក់ទំនង​តានតឹង​ខ្លាំងពេក។ ​មុន​នឹង​លោក​មកដល់​ក្រុងប៉េកាំង លោក​បាន​លើកឡើង​ពី​បំណងព្យាយាម​រក​​កិច្ចសហ​ប្រតិបត្តិការ​​​យោធា​ជាមួយ​ចិន។ កាសែត​ចិន​មួយ​បាន​ផ្តល់​ដំបូន្មាន​ដល់រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិករូបនេះ​ ​​អោយ​ស្តាប់​ការនិយាយ​ ជាជាង​ចាំតែ​រិះគន់។

មិនដឺងថា តើ​លោក​ម៉ាទិស អាច​សម្រេច​ផ្លែផ្កា​អ្វីខ្លះ​​ពី​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ចិន​ ជាលើកទី១​នេះទេ ព្រោះ​អាមេរិក​​និង​ចិន​ក៏​ទាស់ទែង​គ្នា​មិនតិចដែរ​ក្នុង​ផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម។​​ កន្លងមក ប្រទេស​ទាំង២​បាន​ដាក់ទណ្ឌកម្ម​គ្នា​ទៅវិញទៅមក​ អាមេរិក​យកពន្ធ​គយ​ចិន ហើយ​ចិន​វិញ​សងសឹក​យក​ពន្ធគយ​ដូចគ្នា​ប្រឆាំងអាមេរិក។ ​ពេលនេះ​ទៀត ​គេ​មើលឃើញថា រដ្ឋបាល​អាមេរិក​​ក៏​​ប្រហែល​​​កំពុង​រក​វិធានការ​ថ្មីៗ​ថែមទៀត ដើម្បី​សង្កត់ក​ការ​វិនិយោគ​ចិន ក្នុង​ទឹកដី​​អាមេរិក។ ជាក់ស្តែង​ ចុង​សប្តាហ៍​នេះ រដ្ឋាភិបាល​​អាមេរិក​នឹងចេញ​របាយការណ៍​លើ​រឿងនេះ។ ​ការចាត់វិធានការ​ថ្មីៗថែមទៀត​នេះ គឺដោយសារ​តែ​អាមេរិក​បារម្ភ​ថាចិន​​លួច​កម្មសិទ្ធិ​បញ្ញា​ផ្នែក​បច្ចេកវិទ្យា​នេះឯង។ ​បើ​តាម​​សារព័ត៌មាន​ Wall Street Journal អាមេរិក​រៀបចំ​វិធានការ​ហាមឃាត់​បណ្តា​​​ក្រុមហ៊ុន​ដែល​មាន​ទុនចិន​ជាង​២៥ភាគរយ ​មិនអោយ​​ក្រុមហ៊ុន​ទាំងនេះ​ទិញ​យក​ក្រុមហ៊ុន​បច្ចេកវិទ្យា​ទេ។ ​​

​ប៉ុន្តែ​ ថ្ងៃចន្ទ​ដើមសប្តាហ៍​នេះ រដ្ឋបាល​អាមេរិក​ប្រាប់ថា ព័ត៌មាន​នេះ​មិនពិត​ទេ តែ​​ប្រាប់ដែរ​ថា របាយការណ៍​អាមេរិក​ដែល​ត្រូវប្រកាស​ក្នុងពេល​ឆាប់ៗ​នេះ មិន​សំដៅ​តែចិន​ទេ គឺ​សំដៅ​ទៅ​លើ​រាល់ប្រទេស​​ដែល​លួច​បច្ចេកវិទ្យា​របស់​អាមេរិក។ ​​ទីប្រឹក្សា​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ មួយរូប​ក៏​បាន​ប្រកាស​ដែរថា អាមេរិក​មិន​​ដាក់​កំហិត​ផ្នែកវិនិយោគ​ប្រទេស​ណា​ទាំងអស់។ ​ខាង​រដ្ឋបាល​អាមេរិក​ខំ​និយាយ​បន្ទន់​ឥរិយាបថ​ដូច្នេះ តើ​ដើម្បី​​ជួយ បន្ធូរ ភាព តានតឹង​​ជាមួយផ្នែក​វិនិយោគ​ក្នុងស្រុក រឺ​ក៏​ជាមួយ​ចិន​ ព្រោះពេលនេះ ​រដ្ឋមន្ត្រី​ការពារជាតិ​អាមេរិក​​ទស្សនកិច្ច​នៅ​ចិន។​ ហើយ​​ពេលនេះដែរ អាមេរិក​ក៏​កំពុង​ត្រូវការ​ចិន​ជា​ចាំបាច់​ដែរ​​ ក្នុង​ការ​​ចរចា​ជាមួយ​កូរ៉េខាងជើង​។ ​

លោកដូណាល់ ត្រាំ​ ទើប​នឹង​ជួប​ជាមួយ​លោក​ គឹម ជុងអ៊ុន ជា​ប្រវត្តិសាស្ត្រ កាលពីថ្ងៃ​១២​មិថុនា នៅ​ប្រទេស​សិង្ហបុរី។ ​អាមេរិក​សង្ឃឹមថា ចិន​អាច​ជួយ​ដាក់សម្ពាធ​កូរ៉េខាងជើង​ បញ្ចុះបញ្ចូល​លោក​គឹម ជុងអ៊ុន ក្នុងសំណុំរឿង​នុយក្លេអ៊ែរ៕ ​

បោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីម៉ាល់ឌីវ៖​បុរសខ្លាំង​លោក​អាប់ឌូឡា យ៉ាមីន​ទទួល​ស្គាល់​ជ័យជម្នះ​របស់​លោក​អ៊ីប្រាហ៊ីម ម៉ូហាម៉េដ សូលី

បំណុល​សាធារណៈ​សាកល​ស្ថិតក្នុង​ស្ថានភាព​អាក្រក់​ជាង​ពី​មុន​វិបត្តិ​ហិរញ្ញវត្ត​ឆ្នាំ​២០០៨​

អឺរ៉ុប៖ កំណែទម្រង់​ច្បាប់​កម្មសិទ្ធិបញ្ញា​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​សិទ្ធិ​សេរីភាព​លើ​បណ្តាញ​អ៊ីនធឺណិត?

តើ​ហេតុដូចម្តេច​បាន​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​​អូស្លូ នាំ​​វិបត្តិ​អ៊ីស្រាអែល​​ប៉ាឡេស្ទីន​ឱ្យ​​ទ័ល​ច្រក ?!

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​មាន​ប្រទេស​អាហ្រ្វិ​ក​កាន់​តែ​ច្រើន​ចង់​បំពាក់​មជ្ឈមណ្ឌល​នុយក្លេអ៊ែរ?

សេដ្ឋកិច្ចសាកល៖ ១០ឆ្នាំក្រោយវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ

ជំនួប​​កំពូល​ចិន-រុស្ស៊ី​ និង​សមយុទ្ទ​រួម​ គូស​បញ្ជាក់​ពី​ មហិទ្ធិ​ឫទ្ធ​បន្ទាត់​នយោបាយ​ម៉ូស្គូ-ប៉េកាំង​

ហេតុអ្វី​បានជា​មហាអំណាច​នាំគ្នា​ទៅ​បង្កើត​មូលដ្ឋានទ័ព​នៅក្នុង​ប្រទេស​ជីប៊ូទី

តើ​អាមេរិក​ពិតជា​ហ៊ាន​ដាក់​ទណ្ឌកម្មលើ​​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ?

លោកស្រី​មីសែល បាឈើឡេ ពី​ប្រធានាធិបតី​ឈីលី​ក្លាយ​ជា​ឧត្តមស្នងការ​របស់ អ.ស.ប. ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិមនុស្ស

បរាជ័យរបស់មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ

តើលោកត្រាំ​ពិតជា​មិនខ្វល់ពី​វត្តមានកាណាដា​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិកម្មសេរីឬយ៉ាងណា​​?

លោកស្រី​ស៊ូជី ប្រឈម​នឹង​ការ​រិះគន់ ​ក្រោយ​ការ​កាត់ទោស​អ្នក​កាសែត​ដែល​ស៊ើប​រឿង​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា

តើ​ការ​វិវាទ​រវាង​ប្រទេស​អង់គ្លេស និង​ប្រទេស​ម៉ូរីស​ជុំវិញ​ប្រជុំកោះឆាហ្គូស​បាន​កើត​ឡើង​យ៉ាង​ដូចម្តេច​ខ្លះ?

ករណី​​ដែល​​បាន​​ញ៉ាំង​​លោក​​ពូទីន ​​ឲ្យ​ថ្លែងសារ​​តាម​​ទូរទស្សន៍​​ ទៅ​​កាន់​​ប្រជាជាតិ​​

​​វិស័យថាមពលនៅអឺរ៉ុប កំពុង​ក្លាយ​ជារបស់ចិន ?

ភូមា៖​តើ​ជម្រើស​តុលារការអន្តរជាតិ​មួយ​ណា និង​មាន​អ្នកពាក់ព័ន្ធ​ណា​ខ្លះ​ដែល​អាច​ទទួល​ទោស​ក្នុង​បទប្រល័យ​ពូជសាសន៍​លើ​ពួករ៉ូហ៊ីងយ៉ា​?

​តុលាការ​យុត្តិធម៌អន្តរជាតិ បើក​សវនាការ​សំណុំរឿង​អ៊ីរ៉ង់​និង​អាមេរិក

អាស៊ាន៖ ចលករ​សម្រាប់​សន្តិភាព​ក្នុង​តំបន់ និង​សមាហរណកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​អនាគត

ហេតុអ្វី​លោក​ខាងលិច​នៅរារែក មិន​​ទាន់​គាំទ្រ​​មាតុភូមិនិវត្ត​របស់ជនភៀសខ្លួន​ស៊ីរី?