rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ចិន​ដើរប្រមូលទិញ​ដី​កសិកម្ម​នៅបរទេស ដើម្បី​បំពេញ​មាត់​ប្រជាជនក្នុង​ស្រុក

ដោយ ឈាង បុប្ផា

មិនថា ទៅដល់​ទីណា ទ្វីបណា អាហ្វ្រិក អាស៊ី អឺរ៉ុប ឬអាមេរិក គេ​ឃើញ​មាន​មុខ​ប្រជាជន និង​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​រហូត។ ក្រុមហ៊ុន​ចិន ដែល​​បាន​ពង្រីក​មុខ​ជំនួញ បោះទុន​វិនិយោគ​របស់​ខ្លួន​​កាន់តែ​ច្រើន នៅ​គ្រប់វិស័យ​ ​នៅក្នុង​​​ទឹកដី​បរទេស។ នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ ក្រុមហ៊ុន​ចិន មិនថា រដ្ឋ​ឬ​ឯកជន​បានដើរ​ប្រមូលទិញ​ដី​កសិកម្ម​ នៅ​បរទេស ដើម្បីធានា​ផ្គង់ផ្គង់​ផលិត​ផល​កសិកម្ម​ទៅ​ឲ្យ​ទីផ្សារ​ស្រុក​ចិន ដែលនៅទៅនោះ ​អតិថិជន​កាន់តែច្រើន មានតម្រូវការ​ទាមទារ​កាន់​តែ​ខ្ពស់​ពីរឿង​គុណភាព និង​បរិមាណ។

ចិន​មាន​ប្រជាជន​សរុប ១៣៧៩​លាននាក់ នៅឆ្នាំ ២០១៦ ស្មើ​នឹង​១ភាគ​៥​នៃ​ប្រជាជន​សរុប​លើ​ផែនដី។ ប៉ុន្តែ ផ្ទៃដី​កសិកម្ម ដែល​ចិន​អាច​ដាំដុះ ដើម្បី​ចិញ្ចឹម​ជនជាតិ​របស់ខ្លួន មាន​តែ​១០​ភាគរយ​ប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទៃដី​កសិកម្ម​តិចតួច មិន​ឆ្លើយ​តប​នឹង​ការកើនឡើង​មិនឈប់នៃ​ចំនួន​មាត់​មនុស្ស​​នៅ ប្រទេសចិន។ នៅពេល​ដែល​ដី​ធ្វើ​កសិកម្ម​មានតិចតួច រួចទៅ​ហើយ​នោះ នៅ​មាន​កត្តា​មួយ​ចំនួន ដូចជា​ ការប្រើជីគីមី ច្រើនជ្រុល​រហូត​​ធ្វើ​ឲ្យ​ដីហ៊ឹ ខ្សោះ​គ្មាន​ជីរជាតិ ការបំពុល​បរិស្ថាន ការសាងសង់​ពង្រីក​​ក្រុង​ទៅលើ​ដីស្រែកសិកម្ម ហើយ​និង​ការប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ ដែល​ជាដើមហេតុ​នៃ​គ្រោះ​រាំងស្ងួត គ្មានទឹកភ្លៀង ។ល។និង​។ល។ ដែល​រឹត​តែ​កាត់បន្ថយ ទំហំ​ដី​កសិកម្ម​របស់​ចិន ឲ្យ​កាន់តែ​រួម តូចទៅទៀត។

 

នៅពេល​ប្រទេស​ចិន​ចាប់ផ្តើម មាន​សេដ្ឋកិច្ច​រីកចម្រើន ជនជាតិ​ចិន មានជីវភាព​ល្អប្រសើរ​ជាងមុន ចាប់មាន​តម្រូវការ ចំណង់​ខ្ពស់​ចង់​បរិភោគ​សាច់សត្វ ដែល​ពួកគេ​កម្រ​នឹង​បាន​ស្គាល់​រសជាតិ កាលនៅ​ក្រក្រី។ ប៉ុន្តែ កសិកម្ម ចិញ្ចឹម​សត្វ យក​សាច់ បាន​ទាមទារ​ខ្ពស់ ចំណីអាហារ សត្វ ដូចជា​ពោត សណ្តែក​ជាដើម។ ដី​កសិកម្ម​សម្រាប់​ដំណាំស្រូវ សម្រាប់​ចំណី​មនុស្ស មាន​មិន​គ្រប់គ្រាន់ ចុះ​ទម្រាំ​ដី​កសិកម្ម​សម្រាប់​ដំណាំ​ពោត​សណ្តែក សម្រាប់​ធ្វើ​ជា​ចំណី​សត្វ។

 

គឺ​ដោយសារ​តែ​ដីកសិកម្ម​សម្រាប់ដាំដុះ មាន​តិច និង​រួមផ្សំ​នឹង​ការកើនឡើង នៃ​តម្រូវការ ចំណី​អាហារ សម្រាប់មនុស្ស និង​សត្វនេះហើយ បាន​ក្រុមហ៊ុន​រដ្ឋ និង​ឯកជន​ចិន នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយនេះ បាន​ដើរ ប្រមូល​ទិញ កសិកម្ម នៅ​បរទេស មិនថា នៅ​អាស៊ី អាហ្រ្វិក អាមេរិឡាទីន អាមេរិក អូស្ត្រាលី និង​នៅ​អឺរ៉ុប។

 

តាមការវាស់ស្ទង់​របស់​សមាគម​អាមេរិក​ពីរ គឺ Heritage Foundation និង​វិទ្យាស្ថាន​សហគ្រាស​អាមេរិកាំង​American Entreprise Institute នៅក្នុង​បរិបទ​ដែល​តម្រូវការ​ចំណីអាហារ​កើនឡើង នៅក្នុង​ប្រទេស ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​របស់​ចិន បាន​បង្កើន​សកម្មភាព​ទិញ វិនិយោគ ដី​កសិកម្ម នៅ​បរទេស។ តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០១០ តម្លៃ​វិនិយោគ​សរុប​របស់​ចិន ទៅលើ​ផ្នែក​កសិកម្ម នៅ​បរទេស មានចំនួន​សរុប ៩៤​ពាន់​លាន​ដុល្លារ។

 

នៅពេល​ដែល​ប្រទេស​មួយចំនួន​មាន​ច្បាប់​ហាមឃាត់​មិន​ឲ្យ​លក់​ដី​កសិកម្ម​ទៅ​ជនបរទេស ប្រទេស​មួយចំនួន​ទៀត ដូចជា​នៅ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ អាហ្រ្វិក និង​អាមេរិកឡាទីន​បាន​ក្លាយ​ជា​ផ្ទាំងស៊ីប របស់​ក្រុមហ៊ុន​ចិន។ តាម​ទិន្នន័យ​របស់​ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ​ឯករាជ្យ អាមេរិកាំង ឈ្មោះ Land Matrix ក្រុមហ៊ុន​រដ្ឋ និង​ឯកជន​របស់​ចិន បាន​ ​ចាយលុយ​រាប់លាន​ដុល្លារ ដើម្បី​ក្លាយ​ជា​ម្ចាស់​ដី ស្រូវ​សាឡី ចំការ​សណ្តែក ដំណាំ​បន្លែ ឬ​កសិដ្ឋាន​ចិញ្ចឹម សត្វ ដែល​នៅក្នុង​ប្រទេស អាហ្សង់ទីន ឈីលី ប្រេស៊ីល ម៉ូហ្សំប៊ិក នីហ្សេរីយ៉ា ស៊ីមបាវ៉េ កម្ពុជា និង​ឡាវ​ជាដើម។

 

តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០១២ អ្នកស្រាវជ្រាវ​អាមេរិកាំង​បាន​ជំរឿន រកឃើញ គម្រោង​វិនិយោគ​របស់​ចិន ទៅលើ​ផ្ទៃដី​កសិកម្ម ប្រមាណ ៩​លាន ហិចតា នៅក្នុង​បណ្តាប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍន៍ ដែលនៅក្នុង​នោះ​មានផងដែរ កម្ពុជា។ នៅ​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយនេះទៀត ចិន​បាន​ពង្រីក​ដែន​វិនិយោគ​លើ​កសិកម្ម​បរទេស ទៅ​ដល់​អាមេរិក អូស្ត្រាលី និង​នៅ​អឺរ៉ុប។

 

នៅ​ឆ្នាំ ២០១៦ ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​សាច់​គោ ដ៏ល្បីឈ្មោះ​មួយ​របស់​អូស្ត្រាលី បាន​ធ្លាក់​ក្នុង​ដៃ​គ្រប់គ្រង​របស់​ក្រុមហ៊ុន​អចលនទ្រព្យ​ចិន Shanghai CRED ដែល​ធ្វើ​ជំនួញ​ផងដែរ​ទៅលើ​អាជីវកម្ម​រ៉ែ។ វា​មិនមែន​ចៃដន្យ​ទេ ដែល​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​បោះទុន​វិនិយោគ​លើ​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​សាច់គោ​អូស្ត្រាលី។ ក្រុមហ៊ុន​S kidman &Com ជាម្ចាស់​កសិដ្ឋាន ចិញ្ចឹម​គោ ជិត ពីរសែនក្បាល (១៨៥ ០០០) និង​ជាអ្នកមានសិទ្ធិ គ្រប់គ្រង លើ​២៥ភាគរយ​នៃ​ដី​កសិកម្ម សរុប នៅ​អូស្ត្រាលី។ នៅ​នូវែលហ្សេឡង់​វិញ ក្រុមហ៊ុន កសិចំណីអាហារ​ចិន Bright Food បាន​ទិញ កសិដ្ឋាន​ចិញ្ចឹម​គោ​យក​ទឹកដោះ ដែល​ជា​ផលិតផល​ពេញ​និយម នៅក្នុង​ប្រទេស​ចិន។ នៅ​ក្នុង​ចំណែក​សាច់គោ ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​ចិន​មួយផ្សេងទៀត បាន​ទិញ ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​សាច់ក្រក Hot dogs Smithfield Foods ដ៏ល្បីឈ្មោះ​របស់​អាមេរិក ដើម្បី បាន​សិទ្ធិ​ចូល​ទៅ​ទិញ​ដី​សម្រាប់​ចិញ្ចឹម​សត្វ នៅ​អាមេរិក។

 

នៅទ្វីបអឺរ៉ុប មាន​ព័ត៌មាន​ចុះផ្សាយ​ថា ប្រទេស​អ៊ុយក្រែន ដែល​ជា​ជង្រុក ផលិត​ស្រូវ​សាឡី​ដ៏​សំខាន់​របស់​អឺរ៉ុប​បាន​ជួល​ដី​កសិកម្ម​៣លាន​ហិចតា​ទៅ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ចិន។ ដំណឹងនេះ​បាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​មតិ​ប្រឆាំង​តវ៉ា​ខ្លាំង​ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន​អ៊ុយក្រែន មុន​នឹង​ត្រូវ​រដ្ឋាភិបាល​ចេញមុខ​បដិសេធ ថា មិន​ពិតទៅវិញ។ នៅ​ប្រទេស​បារាំង ក្រុមហ៊ុន​ចិន Reward Group បាន​ប្រាប់​ទីភ្នាក់ងារ​ព័ត៌មាន​បារាំង AFP​ថា ខ្លួន​បាន​ទិញ​ដី​កសិកម្ម ជិត ៣ពាន់​ហិចតា ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង ដើម្បី ដាំស្រូវ​សាឡី​សរីរាង្គ។ ចំការ​ទំពាំងបាយជូ និង​កន្លែង​ផលិតស្រា ដែល​ជាអត្តសញ្ញាណ​សំខាន់​របស់​បារាំង បាន​ធ្លាក់​ម្តងមួយៗ ក្នុង​ដៃ​គ្រប់គ្រង​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ចិន។ នៅពេល​ដែល​ចិន​ទិញ ធ្វើជា​ម្ចាស់ ដីស្រែស្រូវ​សាឡី ​បារាំង រាប់ពាន់​ហិចតា ទៀត​នោះ ប្រជាជន​បារាំង រឹត​តែ​ខឹងសម្បារ និង​រិះគន់ អាជ្ញាធរ​ដែនដី ដែល​តាមពិត ហាក់​មិន​បាន​ដឹង​ពី​ការទិញ ផ្ទេរសិទ្ធិ​ដី​កសិកម្ម​រវាង​ក្រុមហ៊ុន​ចិន និង​កសិករ​បារាំង​នោះ​ផងទេ។ នៅ​មួយថ្ងៃ មុន​បើក​ពិព័រណ៌​កសិកម្ម​អន្តរជាតិ នៅក្រុង​ប៉ារីស ប្រធានាធិបតី​បារាំង លោក​អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ដែល​និយាយ​យោង​ដល់​ការទិញ​ដី​កសិកម្ម​បារាំង ពីសំណាក់​ក្រុមហ៊ុន​ចិន បាន​សន្យា​ទៅ​កាន់​កសិករ​បារាំង វ័យក្មេង ថា រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​នឹង​ចាត់វិធានការ​គ្រប់បែបយ៉ាង ដើម្បី​ទប់ស្កាត់​កុំ​ឲ្យ​ដី​កសិកម្ម​បារាំង ដែល​លោក​ចាត់ចូល​ជា​អធិបតេយ្យភាព​របស់​បារាំង ធ្លាក់​ជាដាច់ខាត​ទៅ​ក្នុង​ដៃ របស់​ជនបរទេស៕

តើបារាំងពិតជាអាចរាំងខ្ទប់ឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅអាហ្វ្រិកដូចការចង់បានដែរឬទេ?

វិស័យ​ទេសចរណ៍​ក៏ដូច​ជា​វិស័យ​វិនិយោគ ក្រុម​ឧត្តមសេនីយ​ថៃងាក​រក​ចិន​ជា​ជាង​អាមេរិក

បោះឆ្នោតថៃ៖ ​លោកប្រាយុទ្ធ​នៅតែអាច​ធ្វើ​នាយករដ្ឋមន្រ្តី​ដោយ​មិន​ចាំបាច់​ឈ្នះបាន​សំឡេង​ភាគច្រើន

ករណី​លែងលះ​កើនឡើង​ធ្វើឲ្យ​គូស្នេហ៍​ជប៉ុន​គិតគូរពីការចុះកិច្ចសន្យាអាពាហ៍ពិពាហ៍

តើ​រថយន្តអគ្គិសនី​អាច​ជួយ​បរិស្ថាន​បាន​ប៉ុណ្ណា?

ដើម្បីទប់​នឹង​ឥទ្ធិពល​របស់​ចិន បារាំង​ផ្តើម​ទៅ​បបោស​អង្អែល​ជីប៊ូទី​ដែល​ជា​ដៃគូ​យុទ្ធសាស្រ្ត និង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់​ខ្លួន

ស្ថានភាព និង​តួនាទី​ស្ត្រី ក្នុងប្រទេស​រុស្ស៊ី​សម័យថ្មី

ជម្លោះ​តំបន់កាស្មៀរ​មិនមែន​គ្រាន់តែ​ជា​ជម្លោះ​ព្រំដែន​រវាង​ឥណ្ឌា​និង​ប៉ាគីស្ថាន​

ហេតុអ្វី​បានជា​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​រថយន្ត​នាំគ្នា​ផ្តោត​ខ្លាំង​លើ​រថយន្ត​ដើរ​ដោយ​អគ្គិសនី?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ពលរដ្ឋ​អាល់ហ្សេរី​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ឈរ​ឈ្មោះ​ប្រធានាធិបតី​របស់​លោក​អាប់ឌែលឡាហ្ស៊ីស ប៊ូតេហ្វ្លីកា​សម្រាប់​អាណត្តិ​ទី៥?

វិសមភាពសង្គម ​និង​ចល័តភាព​នៃ​ចំណូល​ក្នុង​បណ្តា​ប្រទេស​រីកចម្រើន

បារាំងចង់​​ឱ្យ​ចិន​មាន​តម្លាភាព​ក្នុងរឿង​ផ្តល់​ប្រាក់​ឱ្យ​ប្រទេស​​ក្រីក្រ​ខ្ចី

ហេតុអ្វី​បានជា​ប្រទេសចិន​ នៅតែ​ជាអ្នក​មាន​តួនាទី​សំខាន់​ចំពោះ​ជំនួប​ត្រាំ​-គីម​?

អេហ្ស៊ីប៖​អឺរ៉ុប និង​អារ៉ាប់​បញ្ជាក់​ពី​ភាព​ចាំបាច់​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​ជម្លោះ​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា តែ​ចៀសវាង​ប្រធាន​រឿង​ចម្រូងចម្រាស

អព្ភូតហេតុ​នៃ​​សេដ្ឋកិច្ច​វៀតណាម​

ហេតុអ្វី​ប្រទេស​រុស្ស៊ី​ ចង់​ចង​សម្ព័ន្ធភាព​ជាមួយ​ប្រទេស​ចិន​ទៅវិញ?​

​អ្នក​នយោបាយ​​បារាំង ប្រមូល​ផ្តុំគ្នា​ប្រឆាំង​នឹង​ការរើសអើង​ជាតិ​ជ្វីហ្វ

សេដ្ឋកិច្ច និង​ឥទ្ធិពល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​មួយជុំ​តំបន់អាស៊ី​របស់​រាជទាយាទ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​បេន សាលម៉ាន

ការ​ព្យាករណ៍​សេដ្ឋកិច្ច​សាកល​​​សម្រាប់​​​​ឆ្នាំ​​​២០១៩​​

ហេតអ្វី​បានជា​អូស្ត្រាលី​ ខិតខំ​ពង្រឹង​វិស័យ​ការពារជាតិ​ខ្លាំងម្ល៉ោះ​?