rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

ចិន​ចរចា​បង្កើត​មូលដ្ឋាន​ទ័ព នៅក្នុង​ទឹកដី​អាហ្វហ្កានីស្ថាន

ដោយ ឈាង បុប្ផា

ចិន​កំពុង​ជជែក​ជាមួយ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន នៅក្នុង​ដំណើការ​បង្កើត​មូលដ្ឋាន​ទ័ព នៅក្នុង​ទឹកដី អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែលស្ថិតនៅ​ជាប់​ព្រំដែន​ចិន និង អាហ្វហ្កានីស្ថាន។ នេះ​បើ​តាម​ប្រភព​ព័ត៌មាន​ពី​មន្រ្តី​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។ ដោយ​ពង្រឹង​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា ក្នុង​ប្រទេស​ជិតខាង អាហ្វហ្កានីស្ថាន ចិន​ចង់​ទប់ស្កាត់​កុំ​ឲ្យ​ក្រុមអ៊ីស្លាម​ជ្រុលនិយម​ដែល​ភ្ជាប់ខ្លួន​នឹង​ពួកជីហាត​អង្គការ​រដ្ឋអ៊ីស្លាម ក្នុង​ទឹកដី​អ៊ីរ៉ាក់ អាច​ប្រើ​ទឹកដី​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដើម្បី ចូល​ទៅ​វាយប្រហារ​ទឹកដី​ចិន ដូចជា​ខេត្ត​ស៊ីនជាំង ជាដើម ដែល​ស្ថិតនៅ​ជាប់ព្រំដែន​ជាមួយ ប្រទេស​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។

ចិន​កំពុង​ពិភាក្សា​ជាមួយ អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដើម្បី​សាងសង់​មូលដ្ឋាន​ទ័ព នៅក្នុង​ទឹកដី​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែល​ស្ថិតនៅ​ជាប់ព្រំដែន​ជាមួយ​ចិន។ ដំណឹង​នេះ​បាន​លេចលឺ ម្តងហើយ នៅ​ក្រោយ​ជំនួប​ត្រីភាគី ចិន ប៉ាគីស្ថាន និង​អាហ្វហ្កានីស្ថាន នៅទីក្រុង​ប៉េកាំង ដែល​ផ្តោត​ទៅលើ​សហប្រតិបត្តិការ​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ក្រុមភេរវនិយម។ នៅសប្តាហ៍មុន ទាំង​ក្រសួង​ការពារ​ជាតិ ចិន និង​អាហ្វហ្កានីស្ថាន​បាន​បដិសេធ ទាត់ចោល ការចុះផ្សាយ​របស់​កាសែត។ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧ ចិន​បាន​សម្ពោធ​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​​លើកដំបូង​បង្អស់​នៅ​បរទេស នៅ​ប្រទេស​ជីប៊ូទី។ ចិន​បាន​បដិសេធ​គម្រោង​បង្កើត​មូលដ្ឋានទ័ព​នៅ​បរទេស​នៅ​កន្លែង​ផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែ អាមេរិក​វាយតម្លៃថា ចិន​នឹង​បង្កើត​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​របស់ខ្លួន ក្នុង​ពេល​ខាងមុខ នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​ប៉ាគីស្ថាន។

នៅក្នុង​រឿង​បង្កើត​មូលដ្ឋាន​នៅ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន នេះ​មាន​ការចុះផ្សាយ​ព័ត៌មាន​ពីរ​ផ្សេងគ្នា។ ទីមួយ គឺរឿង​ចិន​ចង់​បង្កើត​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​របស់ខ្លួន នៅក្នុង​ទឹកដី​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។ គឺ​ព័ត៌មាន​នេះ ដែល​ទាំង​ភាគី​ចិន និង​អាហ្វហ្កានីស្ថាន​បាន​បដិសេធ​ថា មិនមែន​ជា​រឿងពិត។ ចំណែក​រឿងមួយ ទៀត គឺ​ការបង្កើត​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​ដែរ ប៉ុន្តែ ជា​មូលដ្ឋាន​ទ័ព​ដែល​សាងសង់​ឡើង​សម្រាប់​ទាហាន​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។ ព័ត៌មាននេះ ត្រូវ​បាន​បញ្ជាក់ និង​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​អ្នកនាំពាក្យ​របស់​ក្រសួងការពារ​ជាតិ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន កាលពី​ថ្ងៃសុក្រ។

អ្នកទទួល​ខុសត្រូវ​ម្នាក់​របស់​ស្ថានទូត​ចិន នៅ​ក្រុង​កាប៊ូល​បាន​ត្រឹម​បញ្ជាក់ថា ចិន​នៅ​បន្តជួយ អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដើម្បី​ពង្រឹង​សមត្ថភាព​យោធា​របស់ខ្លួន។

តាម​អ្នកនាំពាក្យ​របស់​ក្រសួងការពារ​ជាតិ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដកស្រង់សំដី​ដោយ ទីភ្នាក់ងារ​​ព័ត៌មាន​បារាំង AFP កងទ័ព​អាហ្វហ្កានីស្ថាន នឹង​សាងសង់​មូលដ្ឋាន​ទ័ព ប៉ុន្តែ រដ្ឋាភិបាល​ចិន​បាន​សន្យា ជួយ​ទាំងស្រុង គឺ​ផ្តល់​ជំនួយ​លុយ ជួយ​បង្វឹក​ហាត់ និង​បំពាក់អាវុធ​ដល់​យោធា​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែល​ត្រូវ​ប្រចាំការ​នៅ​មូលដ្ឋាន​ទ័ព ដែល​គ្រោង​នឹង​បង្កើតឡើង​នៅ​លើ​តំបន់ខ្ពង់រាប វ៉ាខាន់ ស្ថិតនៅ ភាគខាងជើង អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែល​នៅ​ជាប់ព្រំដែន​ជាមួយ​ខេត្ត​ស៊ីនជាំង​របស់​ចិន។ អាច​ថា ចិន​ចំណាយ​លុយ​ជួល​មូលដ្ឋានទ័ព​អាហ្វហ្កានីស្ថាន សម្រាប់ ធ្វើ​ជា​របាំង ខែល​ទុក​ការពារ​ខ្លួន ពី​ការវាយ​ប្រហារ​របស់​ក្រុមអ៊ីស្លាម​ជ្រុលនិយម ដូចជា​ពួកឧទ្ទាម តួគីស្ថាន (ចលនា​អ៊ីស្លាម​តួគីស្ថាន​ខាងកើត ETIM) ដែល​ចិនបារម្ភ ថា នឹង​អាច​យក​ទឹកដី​ដាច់ស្រយាល​របស់​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ក្បែរ​ខេត្ត​ស៊ីនជាំង​ទៅ​ធ្វើ​ជា​សំបុក ហ្វឹកហាត់ សម្រាប់​បង្ក​អំពើ​ភេរវកម្ម​វាយប្រហារ​ក្នុង​ទឹកដី​ចិន ជាពិសេស​នៅក្នុង​ខេត្ត​ស៊ីនជាំង​ផ្ទាល់​តែម្តង។

មួយវិញទៀត ដោយ​សហការ​ជាមួយ​ទាហាន​អាហ្វហ្កានីស្ថាន នៅ​មូលដ្ឋានទ័ព​ នៅ​ជាប់ព្រំដែន​ស៊ីនជាំង ចិន​ប៉ង​ផងដែរ ទប់ស្កាត់​ការត្រលប់​ទៅវិញ ក្រុមឧទ្ទាម​អ៊ុយហ្គួរ​ដែល​បាន​ចូល​ទៅ​ប្រយុទ្ធកៀកស្មា​ជាមួយ ជាមួយ​ពួកជីហាត អង្គការ​រដ្ឋអ៊ីស្លាម នៅ​ទឹកដី​អ៊ីរ៉ាក់។ នៅ​ខែមីនា ឆ្នាំមុន ក្រុមនេះ ធ្លាប់​បាន​និយាយ​គំរាម​ក្នុង​ភាសា​អ៊ុយហ្គួរ ថា នឹង​វាយប្រហារ​ទៅលើ​ផលប្រយោជន៍​របស់​ចិន នៅក្នុង​ទឹកដី​ចិន។

ផលប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​ចិន នៅ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន

ទីក្រុង​ប៉េកាំង មិន​ចំណាយ​លុយ​សម្រាប់​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​របសខ្លួន នៅ​បរទេស ទេ បើសិន​ការចំណាយ​នោះ​នឹង​មិន​ផ្តល់​ប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច​ដល់​ចិន។ អាច​ថា យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​របស់​ចិន នៅ​បរទេស ធ្វើឡើង​ដើម្បី​ការពារ​ផលប្រយោជន៍​សេដ្ឋកិច្ច​តែមួយ​មុខ​របស់​ចិន។

មូលដ្ឋាន​ទ័ព​ដែល​ចិន​គ្រោង​នឹង​ជួយ​សាងសង់ ឲ្យ​កងទ័ព​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ស្ថិតនៅ​តំបន់​ភ្នំ ខ្ពង់រាប ដាច់ស្រយាល របស់​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ប៉ុន្តែ វា​ស្ថិតនៅព្រំដែន​ជាប់​នឹង​ខេត្ត​ស៊ីនជាំង​របស់​ចិន។ ដូច្នេះ វា​នឹង​បម្រើ​ប្រយោជន៍​ដល់​ចិន ច្រើន​ជាង​ដល់​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។ វា​នឹង​ជួយ​ឲ្យ​ចិន​អាច​ទប់ស្កាត់​កុំ​ឲ្យ​ពួកឧទ្ទាម​អ៊ុយហ្គួរ​ដែល​ចូល​ជា​សមាជិក​របស់​ពួកជីហាត​អង្គការ​រដ្ឋអ៊ីស្លាម អាច​ឆ្លង​ពី​អាហ្វហ្កានីស្ថាន​ទៅ​បង្កើនកម្លាំង​នៅ​ខេត្ត​ស៊ីនជាំង​របស់ចិន។

ប៉ុន្តែ ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ផងដែរ ដោយ​សហការ​យោធា​ជាមួយ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន​នៅ​ព្រំដែន ចិន​ចង់​បាន​ផងដែរ ស្ថិរភាព​សន្តិសុខ នៅក្នុង​តំបន់ ជាពិសេស នៅ​ច្រករបៀង នៅ​ព្រំដែន​ចិន និង​អាហ្វហ្កានីស្ថាន បាន​ចិន​បាន​ចាត់​ទុក​ជាកន្លែង​ចេញចូល សំខាន់​សម្រាប់​ផែនការ​សេដ្ឋកិច្ច ផ្លូវមួយ ខែ្សក្រវ៉ាត់​មួយ​របស់​ចិន។ នៅ​ឆ្នាំមុន ចិន​បាន​គ្រោង​ចង់​បញ្ចូល​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ទៅក្នុង​គម្រោង ច្រកផ្លូវ​សេដ្ឋកិច្ច​ចិន ប៉ាគីស្ថាន ដែល​មានតម្លៃ ៥៤ពាន់​លាន​ដុល្លារ។

ស្ថិរភាព និង​សន្តិសុខ​នៅ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ជា​គោលដៅ​ចង់​បាន​របស់​ចិន។ អីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​នៅក្នុង​រយៈពេល​៣​ឆ្នាំ​ចុងក្រោយ​នេះ ជំនួយ យោធា​របស់ចិន​សម្រាប់​អាហ្វហ្កានីស្ថាន មាន​ដល់​ទៅ ជាង ៧០​លាន​ដុល្លារ។

ចិន​ដើរតួ​ជា​អន្តរការី​ដើម្បី​សម្របសម្រួល​រវាង​ពួកតាលីបង់ និង​រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្កានីស្ថាន

ជំនួយ​យោធា របស់​ចិន សម្រាប់​អាហ្វហ្កានីស្ថាន​ត្រូវ​បាន​អាមេរិក ស្វាគម​ដោយ​ដៃពីរ។ អាមេរិក ដែល​ហាក់ទ័លច្រក​មិនអាច​នាំ​យក​សន្តិភាព​ឲ្យ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន។ អាមេរិក ដែល​បាន​ចាក់លុយ រាប់ពាន់​លាន​ដុល្លារ ក្នុង​សង្រ្គាម អាហ្វហ្កានីស្ថាន តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០០១ បាន​បរាជ័យ មិនអាច​នាំភាគគី​ជម្លោះ គឺ​ក្រុមតាលីបង់ ឲ្យ​ចូល​តុចរចា​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែល​ទទួល​ស្គាល់​ដោយ​អាមេរិក និង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែ​ចិន​វិញ អាច​មាន​សង្ឃឹម ក្នុង​រឿង​ចរចា​ច្រើន។ ខុស​ពី​អាមេរិក ដែល​ពួកតាលីបង់​ចោទប្រកាន់​ថា ជាចិន​បាន​មិន​បាន​បញ្ជូន​ទ័ព​ទៅ​ជួយ​ទ័ព​រដ្ឋាភិបាល​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ពួកតាលីបង់។ ចិន​បាន​ចាត់ទុក​ក្រុមតាលីបង់​ជា បក្ស​នយោបាយ ដែល​អាច​ចូលរួម ជា​ភាគី​បង្កើត​រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ទៅថ្ងៃ​អនាគត។ កាលពី​ចុងឆ្នាំ ២០១៦ គេ​បាន​សំគាល់​ឃើញ ថ្នាក់ដឹកនាំ​របស់​តាលីបង់​ត្រូវ​បាន​ចិន​អញ្ជើញ​ឲ្យ​ទៅ​ជួប​ពិភាក្សា​នៅ​ទីក្រុង​ប៉េកាំង នៅក្នុង​ក្របខណ្ឌ​នៃការប្រឹងប្រែង​ស្វែងរក​សន្តិភាព​ឲ្យ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន៕

លោកត្រាំ ទាមទារ​ឲ្យ​ស៊ើប​អង្កេត​លើ​FBI ​ដោយចោទថា​ស៊ើបការណ៍​​សំងាត់​​លើ​​ក្រុម​ការងារ​លោក

វេណេស៊ុយអេឡា​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី ចំពេល​វិបត្តិ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាតិ​ដុនដាប​ខ្លាំង

សហភាពអឺរ៉ុប​បញ្ជូន​តំណាង​ទៅ​អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​ការ​ប្តេជ្ញា ​ក្នុង​ការ​ថែ​រក្សា​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​នុយក្លេអ៊ែរ

ប្រទេស​អារ៉ាប់​លែង​មាន​ជំហរ​ដូចគ្នា ដើម្បី​ការពារ​​ប៉ាឡេស្ទីន

ជំនួបកំពូលអឺរ៉ុប-បាល់កង់៖​អឺរ៉ុប​ប្រទាញប្រទង់​គ្នា​​ក្នុង​រឿង​បាល់កង់ តែ​ឯកភាព​គ្នា​ដើម្បី​ទប់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ

ព្យុងយ៉ាង​គំរាម​លុប​ចោល​ជំនួប រវាង​លោក ត្រាំ និង គីម ជុងអ៊ុន

ដើមបូព៌ា៖​កំហឹង​របស់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ប្រឆាំង​អ៊ីស្រាអែល​កំពុង​បន្ត​មាន​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា

អាមេរិក​សម្ពោធ​ស្ថានទូត​នៅ​ហ្ស៊េរុយសាឡិម ក្រោម​សន្ធឹក​នៃ​បាតុកម្ម​ប៉ាឡេស្ទីន

ជន​ដៃ​ដល់​បង្កការ​វាយប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​នៅ​ប៉ារីស ជា​ជនជាតិ​បារាំង​ ដើមកំណើត​រុស្ស៊ី

អ៊ីរ៉ាក់​រៀបចំ​បោះឆ្នោតសភា​លើក​ទី១ ក្រោយ​ទទួល​ជោគជ័យ​លើ​អង្គការ​រដ្ឋអ៊ីស្លាម

ម៉ាឡេស៊ី ៖ ព្រះមហាក្សត្រ​លើកលែង​ទោស​មេបក្ស​ប្រឆាំង​អាន់វ៉ា

បារាំង​ចេញមុខ​រក​មធ្យោបាយ​ស្រោចស្រង់​កិច្ចព្រមព្រៀង​នុយក្លេអ៊ែរ​អ៊ីរ៉ង់

មហោស្រព​កាន​ក្រោម​សម្ពាធ​នៃ​រឿងអាស្រូវ​រំលោភផ្លូវភេទ

បារាំង៖ ១ឆ្នាំ​នៃ​អាណត្តិ​របស់​លោក​ម៉ាក្រុង ​កំណែទម្រង់​ក៏ច្រើន ​ការ​តវ៉ា​ក៏ច្រើន

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លីបង់​មិន​ធ្លាក់​ខ្លួន​ក្នុង​សង្រ្គាម ដូច​ប្រទេស​ជិតខាង?

ខួប២​សតវត្ស​របស់ កាល ម៉ាក្ស៖ ប្រត្យក្ស​ភាព​នៃ​ទ្រឹស្តីម៉ាក្ស នៅតែ​បង្កភាព​ចម្រូងចម្រាស់​

New York Times៖​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​កំពុង​ពិចារណា​លើ​សេណារីយ៉ូ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ទ័ពអាមេរិក​នៅ​កូរ៉េខាងត្បូង

​លោក​ម៉ាក្រុង​​ទៅ​​នូវែលកាឡេដូនី មុន​ប្រជាមតិទាមទារ​ឯករាជ្យពីបារាំង

បារាំង ចង់​ស្ថាបនា​ផ្លូវថ្មី ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ជាមួយ​អូស្ត្រាលី

លោក​នេតាន់យ៉ាហ៊ូ៖​អ៊ីស្រាអែល​មាន​ភស្តុតាង​គ្រប់គ្រាន់​ដែល​បញ្ជាក់​ពី​ការ​និយាយ​កុហក​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ក្នុង​បញ្ហា​នុយក្លេអ៊ែរ