rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

​វិបត្តិ​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា៖ ចិន​ស្នើ​ដំណោះស្រាយ​បី​ដំណាក់

ដោយ អៀង សុខម៉ិញ

ការ​ជ្រោម​ជ្រែង​ស្វែង​រក​​​ដោះស្រាយឱ្យ​​​វិបត្តិ​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា​បានចាប់​​អណ្តែត​ឡើងលើក​ឆាក​អន្តរជាតិ។ ជំនួប​កំពូល​អាស៊ី-អឺរ៉ុប ដែល​បាន​ចាប់​បើក​នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ​នេះ សម្រាប់​រយៈ​ពីរ​ថ្ងៃ បាន​ជួប​ជជែកច្រើន​ ​អំពី​ការ​ធ្វើ​មាតុភូមិនិវត្តន៍ជនជាតិ​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា​មក​ភូមា​វិញ។ ចំណែក​​ចិនក៏​​បាន​លើក​សំណើ​បី​ចំណុច​ ដែល​អាច​នាំ​ភូមា និង​បង់ក្លាសដែស​ ឱ្យ​ចាក​ចេញ​ពីភាព​ទ័លច្រកអន្តោប្រវេសន៍​បាន។

ជំនួប​កំពូល​អាស៊ី-អឺរ៉ុប​ថ្ងៃ​នេះ ជា​វេទិកាអន្តរក្រសួង​​លើកទី ១៣ ​នៃ​បណ្តា​ប្រទេស​នៅ​អឺរ៉ុប​និង​នៅ​អាស៊ី បាន​ទទួល​ការ​ចូល​រួម​​ជាង​៥០​ប្រទេស។ ជំនួប​ “​ពិភាក្សា​អាស៊ី-អឺរ៉ុប” ឬ​ហៅកាត់​ថា ASEM តែង​រៀង​ចំ​ធ្វើ​ឡើង ជា​រៀង​រាល់​ពី​រ​ឆ្នាំម្តង ដើម្បី​​រឹត​ចំណង​​ទំនាក់ទំនង​នយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច​ រវាង​ទ្វីប​ទាំង​ពីរ។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ឆ្នាំ​នេះ ជំនួប​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ដោយ​​ភាគី​​អឺរ៉ុប​បានស្នើ ​ឧទ្ទិសវេទិកានេះ​ដល់​​បញ្ហា​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា។

​អឺរ៉ុបមក​លើក​ចិត្ត​ មិន​មែន​មកដាក់​សម្ពាធ

លោកស្រី​អ៊ុង សានស៊ូជី និង​ប្រមុខ​ការ​ទូត​សហភាព​អឺរ៉ុប ក្នុង​ជំនួប​កំពូល​អាស៊ីអឺរ៉ុប នៅភូមា © Reuters

ជំហរ​​ដ៏​ចម្បង​របស់​អឺរ៉ុប គឺ​រក្សា​អន្តរកាល​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅភូមា ដែល​អាច​ផុយ​បាក់​ដោយ​សារ​វិបត្តិ​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា។ តាម​រយៈ​ប្រសាសន៍​របស់​លោកស្រី ប្រមុខ​ការទូត​សហភាព​អឺរ៉ុប Federica Mogherini ដែល​ទើប​បាន​ជួប​ពិភាក្សា​រួច​ជាមួយ​លោកស្រី​ប្រមុខ​ការ​ទូត​ភូមា អ៊ុង សានស៊ូជី អឺរ៉ុបគ្មាន​ជំហរ​នយោបាយជ្រៀតជ្រែក ឬ​​ចង់​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​ភូមា និង​រដ្ឋាភិបាល​ស៊ីវិល​​ថ្មី​ថ្មោង​នេះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ការ​ដែល​អឺរ៉ុប​មក​ជជែក​ពិភាក្សា​ជាមួយ​ភូមា រឿង​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា​ថ្ងៃ​នេះ មក​ពី​ចង់​ដើរ​តួ​ជា​អ្នក​បើក​ផ្លូវ បើក​ឱកាស​ឱ្យ​មាន​កិច្ច​ចរចា។

វេទិកា​ថ្ងៃ​នេះ គឺ​ជា​ការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​​​ភូមា និង​បង់ក្លាដែស​ ធ្វើ​ការ​រួមគ្នា ចូល​តុ​ចរចា​គ្នា​។ ជា​ការ​ចរចា ដោយ​មាន​ការគាំទ្រ​ពី​សហភាព​អឺរ៉ុប និង​សហគមន៍​អន្តរជាតិ ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​សម្រេច​ការ​ចុះ​​កិច្ចព្រមព្រៀងស្តី​អំពី​ការបញ្ជូន​ជនភៀស​ខ្លួន​រ៉ូហ៊ីងយ៉ាពី​បង់ក្លាដែស ឱ្យ​ត្រលប់​មក​ភូមា ជា​ដី​កំណើត​របស់​ពួក​គេ​វិញ។ ឯ​ចំណែក​រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​បារាំង ដែល​​អញ្ជើញ​ទៅ​ចូល​រួម​ក្នុង​វេទិកា​នោះ​ដែរ បាន​ផ្តល់​តម្លៃ​ខ្លាំង​ដល់​ស្វែង​រក​ច្រក​ផ្តល់​ជំនួយ​មនុស្សធម៌​ដល់​ជនភៀស​ខ្លួន។

តាំ​ងតែ​ពី​ខែ​សីហា​មក មាន​ជនរ៉ូហ៊ីងយ៉ា ជាងកន្លះលាន​នាក់ រស់​នៅ​រដ្ឋ​រ៉ាក់ឃីន ភាគខាង​លិច​ប្រទេស​ភូមា បាន​នាំ​គ្នា​រត់​គេច​ពី​ប្រតិបត្តិការ​យោធា​បង្ក្រាប​ដ៏​ហិង្សា​ ទាំង​ហ្វូងៗ​សំដៅ​ប្រទេស​បង់ក្លាដែស​ ​ជិត​ខាង​ ដែលមាន​ទំនៀមទំលាប់​ប្រពៃណី​សាសនា​អ៊ីស្លាម​​ដូច​គ្នា។ ប៉ុន្តែ​បញ្ហា​នៅ​ត្រង់​ថា បង់ក្លាដែល​លែង​មាន​សមត្ថភាព​ទទួល​​ពួក​គេ ព្រោះ​បង់ក្លាដែស​បាន​ទទួល​ជនភៀស​ខ្លួន​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា​មួយ​លាន​នាក់​រួច​ទៅ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅ។ ទើប​វិបត្តិ​នេះ​បាន​ក្លាយ​ជា​បញ្ហា​មនុស្សធម៌​ដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ​បំផុត មិន​ធ្លាប់​មាន​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិមនុស្សជាតិ។

បង់ក្លាដែស​ប្រទេស​អ្នក​ទទួល​ជនភៀស​ខ្លួន​បាន​ប្រឹង​និង​បន្ត​ចរចា​ជាមួយ​ភូមា​រហូត​មក​ ដើម្បី​បញ្ជូន​ជនជាតិ​រ៉ូហ៊ីយ៉ា​ត្រលប់​ទៅ​កន្លែង​កំណើត​វិញ ប៉ុន្តែ​ការ​​ចរចា​មាន​ដំណើរដូច​អូស​ឬស្សី​បញ្ច្រាស​ចុង។ ខាង​យោធា​ភូមា​បដិសេធ​​សំណើរបស់​បង់ក្លាដែស។

​ភូមា​-បង់ក្លាដែស ទទួលយក​ដំណោះស្រាយ​របស់​ចិន

ក្នុង​ឱកាស​មក​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​ និង​ចូល​រួម​ជំនួប​កំពូល​អាស៊ី​អឺរ៉ុប​នេះ លោក​រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​ចិន វង់​ យី ក៏​បាន​កាន់​គម្រោង​​ដំណោះស្រាយ បី​ដំណាក់​​មក​ជាមួយផង។

ប្រមុខ​ការទូត​ចិន លោក Wang Yi ក្នុង​វេទិកា 13th Asia Europe Foreign Ministers Meeting (ASEM) © Reuters

សម្រាប់​លោក​ប្រមុខ​ការទូត​ចិន ដំណាក់កាល​ទី​មួយ ត្រូវ​មាន​ការ​ឈប់​បាញ់​ទាំង​ស្រុង ដើម្បី​ឱ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​អាច​រស់​នៅ​បាន​ដោយ​សន្តិភាព និង​គ្មាន​ការ​ភ័យភិត​រុញ​ច្រាន​ឱ្យ​រត់​ភៀស​ខ្លួន។ មាន​ការ​ឈប់​បាញ់ហើយ ត្រូវ​មាន​ការ​ចរចា​ទ្វេភាគី​​រវាង​ភូមា​និង​បង់ក្លាដែស​ទៀត ដើម្បី​រក​ច្រក​ចេញ។ ហើយ​ដំណាក់កាលទី​បី ដែល​ជា​ដំណាក់កាល​ចុងក្រោយ ​គឺ​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​ធ្វើ​ការ​រួម​គ្នា​ស្តី​ពី​ការ​ស្រាយ​ជម្លោះ​សម្រាប់​រយៈ​ពេល​វែង ពោល​គឺ​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ​នៅ​រដ្ឋ​រ៉ាឃីន ដោយ​មាន​ជំនួយ​​​​អន្តរជាតិ​​។

ស្ថានភាព​ពេល​នេះ ហាក់​សឹង​អាច​ចាត់​ទុកបាន​ថាជា​​​ដំណាក់កាលទី​មួយ​ហើយ ! ដូច្នេះ​ដល់​វេលា​ដែល​ភាគី​ភូមា​និង​បង់ក្លាដែស ចាប់​ផ្តើម​​គិត​គូរ​ជជែក​គ្នា​អំពី ការ​វិល​ត្រលប់​របស់​ជនភៀស​ខ្លួន​ហើយ។ ហើយ​បើ​មាន​ការ​ព្រមព្រៀង​គ្នា គេ​ត្រូវ​ចុះ​ហត្ថលេខា​ភ្លាម ! នេះជា​ការ​គូស​បញ្ជាក់បន្ថែម​​របស់​លោក វង់ យី ដែល​ក៏​បាន​អំពាវនាវ​ឱ្យ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ និង​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ជួយ​ចូក​ជួយ​ចែវ​ រៀប​ចំ​​លក្ខខណ្ឌ​ចាំ​បាច់​ និង​សម្រួល​ស្ថានការ​ណ៍ឱ្យ​ ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ឱ្យ​សម្រេច​បំណង​នេះបាន។ ​

ដោយ​គ្មាន​ការ​ភ្ញាក់ផ្អើល ​សំណើ​របស់​ចិននេះ ត្រូវ​បាន​បង់ក្លាដែសនិង​ភូមា ព្រម​ទទួល​យកហើយ ! ព្រោះ​ចិន​ជា​អ្នក​គាំទ្រ​​ដ៏​សំខាន់​របស់​ភូមា ដែល​​​​ឯកា​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ និង​ជា​អ្នក​​វិនិយោគ​លំដាប់​ទី​មួយនៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ភូមា។ ​កាលពី​សប្តាហ៍​មុនទៀត​ ​ ចិន​បានចេញ​មុខ​​ជំទាស់​និង​រារាំង​មិន​ឱ្យ​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ចេញ​សេចក្តី​សម្រេច​បាន​ថ្កោលទោសភូមា​ទេ៕

សហភាពអឺរ៉ុប​បញ្ជូន​តំណាង​ទៅ​អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​ការ​ប្តេជ្ញា ​ក្នុង​ការ​ថែ​រក្សា​កិច្ច​ព្រមព្រៀង​នុយក្លេអ៊ែរ

ប្រទេស​អារ៉ាប់​លែង​មាន​ជំហរ​ដូចគ្នា ដើម្បី​ការពារ​​ប៉ាឡេស្ទីន

ជំនួបកំពូលអឺរ៉ុប-បាល់កង់៖​អឺរ៉ុប​ប្រទាញប្រទង់​គ្នា​​ក្នុង​រឿង​បាល់កង់ តែ​ឯកភាព​គ្នា​ដើម្បី​ទប់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ

ព្យុងយ៉ាង​គំរាម​លុប​ចោល​ជំនួប រវាង​លោក ត្រាំ និង គីម ជុងអ៊ុន

ដើមបូព៌ា៖​កំហឹង​របស់​ពលរដ្ឋ​ប៉ាឡេស្ទីន​ប្រឆាំង​អ៊ីស្រាអែល​កំពុង​បន្ត​មាន​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា

អាមេរិក​សម្ពោធ​ស្ថានទូត​នៅ​ហ្ស៊េរុយសាឡិម ក្រោម​សន្ធឹក​នៃ​បាតុកម្ម​ប៉ាឡេស្ទីន

ជន​ដៃ​ដល់​បង្កការ​វាយប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​នៅ​ប៉ារីស ជា​ជនជាតិ​បារាំង​ ដើមកំណើត​រុស្ស៊ី

អ៊ីរ៉ាក់​រៀបចំ​បោះឆ្នោតសភា​លើក​ទី១ ក្រោយ​ទទួល​ជោគជ័យ​លើ​អង្គការ​រដ្ឋអ៊ីស្លាម

ម៉ាឡេស៊ី ៖ ព្រះមហាក្សត្រ​លើកលែង​ទោស​មេបក្ស​ប្រឆាំង​អាន់វ៉ា

បារាំង​ចេញមុខ​រក​មធ្យោបាយ​ស្រោចស្រង់​កិច្ចព្រមព្រៀង​នុយក្លេអ៊ែរ​អ៊ីរ៉ង់

មហោស្រព​កាន​ក្រោម​សម្ពាធ​នៃ​រឿងអាស្រូវ​រំលោភផ្លូវភេទ

បារាំង៖ ១ឆ្នាំ​នៃ​អាណត្តិ​របស់​លោក​ម៉ាក្រុង ​កំណែទម្រង់​ក៏ច្រើន ​ការ​តវ៉ា​ក៏ច្រើន

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លីបង់​មិន​ធ្លាក់​ខ្លួន​ក្នុង​សង្រ្គាម ដូច​ប្រទេស​ជិតខាង?

ខួប២​សតវត្ស​របស់ កាល ម៉ាក្ស៖ ប្រត្យក្ស​ភាព​នៃ​ទ្រឹស្តីម៉ាក្ស នៅតែ​បង្កភាព​ចម្រូងចម្រាស់​

New York Times៖​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​កំពុង​ពិចារណា​លើ​សេណារីយ៉ូ​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ទ័ពអាមេរិក​នៅ​កូរ៉េខាងត្បូង

​លោក​ម៉ាក្រុង​​ទៅ​​នូវែលកាឡេដូនី មុន​ប្រជាមតិទាមទារ​ឯករាជ្យពីបារាំង

បារាំង ចង់​ស្ថាបនា​ផ្លូវថ្មី ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ជាមួយ​អូស្ត្រាលី

លោក​នេតាន់យ៉ាហ៊ូ៖​អ៊ីស្រាអែល​មាន​ភស្តុតាង​គ្រប់គ្រាន់​ដែល​បញ្ជាក់​ពី​ការ​និយាយ​កុហក​របស់​អ៊ីរ៉ង់​ក្នុង​បញ្ហា​នុយក្លេអ៊ែរ

កូរ៉េខាងជើង​នឹង​បិទ​មជ្ឈមណ្ឌល​នុយក្លេអ៊ែរ ជា​សាធារណៈ នៅ​ខែ​ឧសភា

ជំនួបអន្តរកូរ៉េ ៖ លោក ម៉ូន និង លោក គីម សន្យា​នាំ​សន្តិភាព​មកឱ្យ​ឧបទ្វីប