rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

អាមេរិក​ប្រកាស​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន មិនមែន​ជារឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ

ដោយ ឈាង បុប្ផា

រដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក​បាន​ផ្តល់រង្វាន់​ដ៏​ធំ​មួយ​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល ដោយ​បាន​ប្រកាស កាលពី​ថង្ៃ​ចន្ទ​ទី ១៨ វិច្ឆិកា ២០១៩ លែង​ចាត់ទុក​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី ប៉ាឡេស្ទីន ថា​ជារឿង​ខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ។ នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អ៊ីស្រាអែល ស្វាគម​ដំណឹងនេះ នៅពេល​ភាគី​ប៉ាឡេស្ទីន សហភាពអឺរ៉ុប រួមទាំង​អ្នកនយោបាយ​អាមេរិក មក​ពី​គណបក្ស​ប្រឆាំង​បាន​រិះគន់​ជំហរ​របស់​រដ្ឋបាល​លោកដូណាល់ ត្រាំ ដែល​លំអៀង​ទៅ​ខាងអ៊ីស្រាអែល និង​ដែល​គំរាមកំហែង ការចរចា​សន្តិភាព ប៉ាឡេស្ទីន អ៊ីស្រាអែល។

 

រដ្ឋបាល លោកដូណាល់ ត្រាំ បាន​បត់ក្បាល​នយោបាយ​ការទូត​ខុស​ពី​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​មុនៗ ដែល​ធ្លាប់​ចាត់ទុក​អាណានិគមកិច្ច​របស់​អ៊ីស្រាលអែល​នៅ​លើ​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី ប៉ាឡេស្ទីន ថា ជា​រឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ។ នៅថ្ងៃ​ចន្ទ​ម្សិលមិញ រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាមេរិក លោក​Mike Pompeo បាន​ប្រកាស​ថា អាមេរិក​លែង​ចាត់ទុក អាណានិគមកិច្ច​របស់​អ៊ីស្រាអែល នៅទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន ថា ជា​រឿង​ខុសច្បាប់​តទៅទៀត។ ប៉ុន្តែ លោក​មិន​បាន​លើកឡើងថា អ៊ីស្រាអែល​មាន​សិទ្ធិ​ភ្ជាប់​យក​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី មក​ធ្វើ​ជា​ទឹកដី​របស់ខ្លួន ដូច​ការចង់បាន​កន្លងមក របស់​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​អាមេរិក​ប្រចាំ​អ៊ីស្រាអែល​នោះទេ។

ប្រមុខការបរទេសអាមេរិក​បាន​និយាយ​ថា អាមេរិក​បាន​ពិនិត្យ យ៉ាងល្អិតល្អន់ លើ​ខ្លឹមសារ​ច្បាប់​អន្តរជាតិ មុន​នឹងសន្និដ្ឋាន​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​ដែល​មាន​ប្រជាជន​រស់នៅ មិនមែន​ជារឿង​ខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ។

តាម រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេស អាមេរិក ការពិតជាក់ស្តែង​នោះ គឺថា វា​គ្មានទេ ដំណោះស្រាយ​ផ្លូវច្បាប់​សម្រាប់​ជម្លោះ ហើយ​ការពិភាក្សា​ដែល​ថា អ្នកណាត្រូវ អ្នកណា​ធ្វើ​ខុស នឹង​ច្បាប់​ច្បាប់អន្តរជាតិ នឹងមិនជួយ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​សន្តិភាព​នោះ​ទេ។ សម្រាប់ រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាមេរិក គឺទាំង​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន​ដែល​ជាអ្នក​ត្រូវ​ចរចា គ្នា ដើម្បី​កំណត់​លក្ខន្តិកៈ​របស់​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី។

ដោយ​ប្រកាស​ថា អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីន ថា ជារឿង​មិនដែល​មិន​ខុស​នឹង​ច្បាប់​អន្តរជាតិ រដ្ឋបាល​លោកដូណាល់ ត្រាំ បាន​ដើរផ្ទុយ​ពី​ជំហរ របស់​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ក៏ដូចជា​ខ្សែបន្ទាត់​នយោបាយ​ការទូត​អាមេរិក​កន្លងមក។ រហូតមក នយោបាយ​អាមេរិក ទៅលើ​សំណង់អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល ឈរផ្អែក​ទៅលើ​យោបល់​ផ្លូវច្បាប់ របស់​ក្រសួងការបរទេស​អាមេរិក ដែល​មាន​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៧៨ ពោល គឺ សំណង់អាណានិគមកិច្ច​នៅក្នុង​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន ធ្វើឡើង ដោយ​មិនត្រឹមត្រូវ​តាមច្បាប់​អន្តរជាតិ។

ដោយ​ប្រកាសចាត់ទុកសំណង់ អាណានិគមកិច្ច​របស់អ៊ីស្រាអែល ថា មិនមែន​ជា​រឿង​ខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​របស់​លោកដូណាល់ បាន​បិទបញ្ចប់​នយោបាយ​មុនមុនៗ​របស់​ប្រធានាធិបតី អាមេរិក ជាពិសេស លោកបារ៉ាក់ អូបាម៉ា ដែលទើប​បាន​បោះឆ្នោត​គាំទ្រ សេចក្តីសម្រេច​របស់អង្គការ​សហប្រជាជាតិ ដែល​មានចែង​ពីការថ្កោលទោស​ទៅលើ​សំណង់អាណានិគមកិច្ច​របស់អ៊ីស្រាអែល នៅ​ប៉ាឡេស្ទីន។

ហេតុអ្វីបានជា​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល​នៅ​ស៊ីហ្សកដានី ជា​រឿងចម្រូងចម្រាស ?

អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ចាត់ទុក សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅលើ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន ខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ ព្រោះ​វា​សាងសង់​ឡើង​នៅលើ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន ដែល​អ៊ីស្រាអែល​បាន​ ឈ្លានពាន ចូល​ទៅ​កាន់កាប់​ដោយ​ខុសច្បាប់ នៅក្រោយ​អ៊ីស្រាអែល​ឈ្នះសង្រ្គាម​លើ​ប្រទេស​អារ៉ាប់ កាលពី​ឆ្នាំ ១៩៦៧។

តាំង​ពីចូល​គ្រប់គ្រង​ទឹកដីស៊ីហ្សកដានី រដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល​បាន​ពង្រីក​អាណានិគមកិច្ច ដោយ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​មាន​ការសាងសង់​ផ្ទះសម្បែង​រាប់ម៉ឺនខ្នង​សម្រាប់​ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល ក្នុង​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី ដែល​មាន​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន រស់នៅ​ជិត ៣លាននាក់។ ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល​រស់នៅ​តំបន់អាណានិគមកិច្ច ក្នុង​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី​មាន​សិទ្ធិ​ចេញចូល​ទៅ​ទឹកដី​អ៊ីស្រាអែល ប៉ុន្តែ ចំណែក​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន នៅស៊ីហ្សកដានី ត្រូវ​គោរព​តាមច្បាប់​ដ៏តឹងរ៉ឹង របស់​អ៊ីស្រាអែល​ដែល​កាន់កាប់​គ្រប់គ្រង​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី។

គេ​វាយតម្លៃ​ថា ចាប់តាំង​ពី​ឆ្នាំ ១៩៦៧ អ៊ីស្រាអែល បាន​បង្កើត​សំណង់អាណានិគមកិច្ច ដែលមាន​រូបរាង​ដូចជា​ភូមិតូចធំ ច្រើន​ជាង ១៥០​កន្លែង ពេញ​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី។ អង្គការ​សហប្រជាជាតិ និង​ប្រទេសភាគច្រើន​របស់​សហគមន៍​អន្តរជាតិ បាន​ថ្កោលទោស សំណង់អាណានិគមកិច្ច​របស់​អ៊ីស្រាអែល ព្រោះថា វាមិនត្រឹមតែ​ខុសច្បាប់អន្តរជាតិ វា​ថែមទាំង​បង្ក​ឲ្យ​មានការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ត្រូវដឹងថា នៅពេល​រដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល សម្រេច​ឲ្យ​មានការសាងសង់លំនៅឋាន​ថ្មី​នៅ​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី អាជ្ញាធរ​អ៊ីស្រាអែល បាន​ចូល​ទៅ​វាយបំផ្លាញផ្ទះ​របស់​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន ដើម្បី យក​កន្លែង សង់លំនៅឋាន​រាប់រយ​របស់​ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល។ ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​ បាន​ទាមទារ​រហូតមក ឲ្យ​ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល​ដកចេញ ពីទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី ដែល​ពួកគេ​សង្ឃឹម​ចង់បាន​សម្រាប់​អនាគត​ប្រទេស​ប៉ាឡេស្ទីន។ ប៉ុន្តែ ការទាមទារ​របស់​ប៉ាឡេស្ទីន ដែលមិន​អ៊ីស្រាអែល​មិន​ស្តាប់ចូលត្រចៀក ផ្ទុយទៅវិញ គឺ​មាន​បង្កើន​សាងសង់ សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​សម្រាប់​ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល បន្ថែមទៀត ជាពិសេស ក្នុង​អាណត្តិ​របស់​លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី បិនចាមីន នេតាន់យ៉ាហ៊ូ។លោក នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អ៊ីស្រាអែល ដែល​បានសន្យា​ថា បើសិន​លោកជាប់ឆ្នោត នោះ លោក​ចង់ ភ្ជាប់យក​ទឹកដីអាណានិគមកិច្ច​នៅស៊ីហ្សកដានី មកភ្ជាប់​ក្នុង​ផែនទី​ទឹកដី​របស់​អ៊ីស្រាអែល។

អំណោយសម្រាប់​អ៊ីស្រាអែល ប៉ុន្តែ ជា​នយោបាយ​អយុត្តិធម៌​មួយទៀត សម្រាប់​ប្រជាជន​ម្ចាស់ដី ប៉ាឡេស្ទីន

នាយករដ្ឋមន្រ្តី​អ៊ីស្រាអែល នៅថ្ងៃ​ចន្ទម្សិលមិញ បាន​ថ្លែងអំណរគុណ​សម្រាប់​អំណោយ​របស់​លោកដូណាល់​ត្រាំ។ ការប្រកាស​របស់​អាមេរិក​មានន័យ​ខ្លាំង​ណាស់​សម្រាប់​ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល ៦សែននាក់ ដែល​កំពុង​រស់នៅ​ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី។ សម្រាប់​ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល នយោបាយ​របស់​អាមេរិក​គឺ​ត្រឹមត្រូវ ណាស់​ព្រោះថា ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល មិនអាច​ជា​ម្ចាស់​អាណានិគម បរទេស​នៅ​លើ​ទឹកដី​ដូនតា​របស់​ពួកគេ​នោះទេ។ រហូតមក អ៊ីស្រាអែល​តែងទាមទារ​ថា ទឹកដី​ស៊ីហ្សកដានី ធ្លាប់​ជា​ផ្នែកមួយ នៃ ទឹកដី​កំណើត​របស់​ព្រះJudea​របស់​ប្រជាជន​ជ្វីហ្វ។

អាមេរិក​របស់លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាស​ចាត់ទុក សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​ថា មិនមែន​ជារឿង​ខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ។ វា​ប្រៀប​បាន​នឹង​ភ្លើងខៀវ លើកទឹកចិត្ត​ឲ្យ​អ៊ីស្រាអែល កាន់តែ​បាន​ដៃ ពង្រីក​សំណង់អាណានិគមកិច្ច​របស់​ខ្លួន នៅ​ស៊ីហ្សកដានី តទៅ​ទៀត ដោយ​លែង​ខ្លាច រអែង​អ្វី​ទាំងអស់។

ការសម្រេចចិត្ត​របស់​រដ្ឋាបាល​លោកដូណាល់ ត្រាំ ជា​អំណោយ​មួយទៀត សម្រាប់​រដ្ឋាភិបាល​អ៊ីស្រាអែល ប៉ុន្តែ សម្រាប់​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន វាជា​នយោបាយ​អយុត្តិធម៌​មួយទៀត សម្រាប់​ពួកគេ។ កាលពី​ឆ្នាំមុន ខុសពី​សហគមន៍​អន្តរជាតិ រដ្ឋបាល​លោកដូណាល់​ត្រាំ ​បាន​សម្រេចចិត្ត​ឯកតោភាគី ទទួល​ស្គាល់ ទីក្រុង​ហ្សេរូសាឡឹម ដែល​កំពុង​មានរស់នៅ​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​ដែរនោះ ថា ជា​រដ្ឋធានី​ផ្តាច់មុខ​របស់​អ៊ីស្រាអែល។ វ៉ាស៊ីនតោន​នៅបានផ្លាស់ប្តូរ​រើ​ស្ថានទូត​របស់ខ្លួន​នៅទីក្រុង​តែលអាវីវ ទៅ​នៅ​ហ្សេរូសាឡឹម​ទៀតផង។ រដ្ឋបាល​លោកដូណាល់​ត្រាំ នៅបានកាត់ផ្តាច់​ជំនួយ សម្រាប់​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន ហើយនិង​បិទការិយាល័យ​តំណាង​ប៉ាឡេស្ទីន​នៅទីក្រុង​ញូវយ៉ក។

សម្រាប់​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន ការសម្រេច​របស់​រដ្ឋបាល​អាមេរិក​ចុងក្រោយនេះ មិនតឹ្រមតែ មើលងាយ បញ្ចុះតម្លៃ ច្បាប់​អន្តរជាតិ តែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ វា​រឹតតែ​ធ្វើ​ឲ្យ​ចរចា ឈាន​ទៅរកដំណោះស្រាយ សម្រាប់​បង្កើត​រដ្ឋ​ពីរ​ជិតគ្នា គឺ​អ៊ីស្រាអែល និង​ប៉ាឡេស្ទីន កាន់តែ​គ្មាន​ទៅទៀត។ ផ្ទុយទៅវិញ ការសម្រេច​របស់​អាមេរិក នឹង​ជំរុញ ឲ្យ​មាន​អំពើហិង្សា ការងើបបះបោរ សងសឹក​សម្លាប់​គ្នា​មិនឈប់ រវាង​ប្រជាជន​ទាំង​ពីរជាតិសាសន៍ ប៉ាឡេស្ទីន និង​អ៊ីស្រាអែល។

សហភាពអឺរ៉ុប​បាន​ដកខ្លួន ឆ្ងាយ​ពី​ជំហរ​អាមេរិក ដោយ​បាន​បញ្ជាក់ថា អឺរ៉ុប​មាន​ជំហរច្បាស់ និង​មិន​ផ្លាស់ប្តូរ ដែល​ថា សំណង់អាណានិគមកិច្ច​នៅ​ស៊ីហ្សកដានី ជាសកម្មភាពខុសច្បាប់ អន្តរជាតិ។

នៅ​អាមេរិក បេក្ខជន​ប្រធានាធិបតី មក​ពី​បក្ស​ប្រឆាំង​ដូចជា លោកស្រី Elizabeth Warren បាន​អះអាង​ថា លោកស្រី​នឹង​ផ្លាស់ប្តូរ​ជំហរ​នេះ មកវិញ បើសិនលោកស្រី​ឈ្នះឆ្នោត ព្រោះថា សំណង់អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល មិនត្រឹមតែ​ខុសច្បាប់ ប៉ុន្តែ វា​ជា​ឧបសគ្គ​នៃ​ការចរចា​បង្កើត​សន្តិភាព​នៅ​តំបន់​ដើមបូព៌ា៕

 

បារាំង​ជាប់​គាំង​ស្ទើរ​គ្រប់វិស័យ ដោយ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំងនឹង​​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ចូលនិវត្តន៍

នៅក្នុងខួបគម្រប់ ៧០ឆ្នាំ អង្គការអូតង់ព្យាយាមស្តារឯកភាពដែលបានបាត់បង់

ចិន ដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ពី​សិង្ហបុរី ក្នុងនាមប្រទេស​ដែល​មានប្រព័ន្ធសិក្សា​អប់រំ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់

សន្និសីទអាកាសធាតុCOP25 ៖ ចង់​បង្កើន​មហិច្ឆតា និង​រំពឹង​លើ​សហភាពអឺរ៉ុប

អសប៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារ​ជម្ងឺអេដស៍​បានថយចុះ ប៉ុន្តែ ករណី​ឆ្លងថ្មី​នៅតែមានច្រើន

ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​ចាក់​សម្លាប់មនុស្ស​ពីរនាក់ នៅ​ក្រុង​ឡុង​ឌ្រឺ ​ប្រទេស​អង់គ្លេស

ហេតុអ្វីបានជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទាមទារ​ឲ្យ​អូតង់ កែប្រែ​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​ឡើងវិញ?

ចិនដំឡើងសម្លេងដាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីលោកដូណាល់ ត្រាំចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់គាំទ្របាតុករហុងកុង

អង្គការសហប្រជាជាតិព្រមានពីគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ បើពិភពលោកបន្តពន្យារពេលទប់ស្កាត់

បារាំងបង្ហាញផែនការទប់​ស្កាត់​​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ចំ​ថ្ងៃ​ទិវា​ពិភពលោក​​លុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ​

បោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ហុងកុង៖ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងជាតេស្តសម្រាប់លោកស្រីការី ឡាំ

តើ​គ្រិស្ត​សាសនា​ នៅ​ជប៉ុន​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

អ៊ីស្រាអែល៖ លោក​ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​ចោទ​ប្រកាន់​ពីបទ​ពុករលួយ

ដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី៖ សាក្សី​ឆ្លើយ​ដាក់បន្ទុក​លើ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​

វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ឧទ្ទិស​ថ្ងៃ១៨វិច្ឆិកាលើបញ្ហាសំរាម

អនាគត​ប្រធានាធិបតី​ស្រីលង្កា ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម និង​ចង់ស្តារទំនាក់ទំនង​ជាមួយប្រទេស​ចិន

បារាំង៖ មួយ​ឆ្នាំក្រោយ ចលនា​បាតុកម្ម​អាវកាក់​លឿង​ព្យាយាម​ស្ទុះ​តវ៉ា​ឡើងវិញ

អាមេរិក និងអឺរ៉ុប ខ្វែងគំនិតគ្នា​ជុំវិញ ការចាប់បញ្ជូន​ទាហានជីហាត​ទៅប្រទេស​កំណើត

សវនាការសួរចម្លើយសាក្សីជាសាធារណៈលើកទី១ នៅក្នុងដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី