rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

តើការបង្កកទ្រព្យសម្បតិ្តរដ្ឋាភិបាលវ៉េណេស៊ុយអេឡាពីសំណាក់រដ្ឋបាលអាមេរិកាំងអាចនឹងទម្លាក់លោកម៉ាឌូរ៉ូឆាប់ៗឬទេ?

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី៦ សីហា ប្រទេស​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​តាម​រយៈ​សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន​របស់​ក្រសួង​ការបរទេស​បាន​ចោទ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ថា​ជា​ភេរវនិយម​សេដ្ឋកិច្ច និង​ព្យាយាម​បំផ្លាញ​កិច្ចសន្ទនា​ផ្ទៃក្នុង​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ការ៉ាកាស និង​គណបក្សប្រឆាំង។ ប្រតិកម្ម​ខ្លាំងៗ​របស់​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​ពេល​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឡើង មួយ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​រដ្ឋបាល​អាមេរិកាំង​បាន​សម្រេច​បង្កក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ទាំង​អស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​ដែល​មាន​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក។

ដោយឡែក​នៅ​ក្នុង​ទីក្រុង​លីម៉ា ប្រទេស​ប៉េរូ សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​មួយ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​បាន​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​មាន​ប្រទេស​ប្រមាណ ៦០ ចូលរួម។ តែ​គ្មាន​វត្តមាន​ប្រធានាធិបតី​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​លោក​នីកូឡា ម៉ាឌូរ៉ូ និង​ក្រុមប្រទេស​សម្ព័ន្ធមិត្ត​គាំទ្រ​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ។

អ្វី​ដែល​ប្រធានាធិបតី​សហរដ្ឋអាមេរិក​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​ចង់​បាន​តាម​រយៈ​ទណ្ឌកម្ម​បង្កក​សម្បត្តិ​ទាំង​អស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក គឺ​ទម្លាក់​លោក​នីកូឡា ម៉ាឌូរ៉ូ​ចេញ​ពី​អំណាច។ គួរ​រម្លឹក​ថា តាំង​ពី​មេបក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​លោក​ហ័ន ហ្កាយដូ​ដែល​ជា​ប្រធាន​សភា​បាន​ប្រកាស​ខ្លួន​ឯង​ជា​ប្រធានាធិបតី​ស្តីទី​កាល​ពី​ថ្ងៃទី២៣ មករា​មក រដ្ឋបាល​អាមេរិកាំង​បាន​ចេញ​មុខ​ទទួល​ស្គាល់​លោក​ហ្កាយដូ​ជា​ប្រធានាធិបតី​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​ស្របច្បាប់ និង​មាន​ប្រមាណ​ជា ៦០ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត​ក៏​បាន​ប្រកាន់​ជំហរ​ដូច​សហរដ្ឋអាមេរិក​ដែរ។ តែ​គេ​មិន​ត្រូវ​ភ្លេច​និយាយ​ទេ​ថា លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​ក៏​មាន​ក្រុម​ប្រទេស​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​លោក​ដែរ ពិសេស​មហាអំណាច​រុស្ស៊ី និង​ចិន។

នេះ​មិនមែន​ជា​លើកទី១ ទេ​ដែល​ក្រុង​វ៉ាស៊ីនតោន​បាន​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​លើ​ក្រុង​ការ៉ាកាស គ្រាន់​តែ​ថា​ទណ្ឌកម្ម​មុនៗ​ជា​ការ​ដាក់​លើ​ស្ថានប័ន​រដ្ឋាភិបាល និង​មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់។ ចំណែក​ទណ្ឌកម្ម​លើក​នេះ គឺ​បាន​ដាក់​សំដៅ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​របស់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​ទាំង​មូល។ ជាមួយ​នឹង​ទណ្ឌកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​ចុង​ក្រោយ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​មួយ​នេះ ទ្រព្យសម្បត្តិ​ទាំង​អស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វ៉េណេស៊ុយអេ​ដែល​មាន​នៅ​លើ​ទឹកដី​អាមេរិកាំង​នឹង​ត្រូវ​បង្កក​ទុក​មិន​ឲ្យ​ផ្ទេរ​ចេញ ឬ​ដោះដូរ​អ្វី​ទាំង​អស់។ តាម​ទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិអាមេរិក​លោក​ចន បុលតុន នេះ​ជា​លើកទី១ ក្នុង​រយៈពេល ៣០ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​ដែល​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ប្រើ​ទណ្ឌកម្ម​ប្រភេទ​នេះ ហើយ​ជាមួយ​នឹង​ទណ្ឌកម្ម​មួយ​នេះ វ៉េណេស៊ុយអេឡា​ធ្លាក់​ចូល​ក្នុង​ចង្កោម​ប្រទេស​កូរ៉េខាងជើង អ៊ីរ៉ង់ ស៊ីរី និង​ប្រទេស​គុយបា។

ដោយឡែក​នៅ​ថ្ងៃ​អង្គារ ទី៦ សីហា ពោល​មួយ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ការ​ប្រកាស​បង្កកទ្រព្យសម្បត្តិ​ទាំង​អស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក សេតវិមាន​បាន​ប្រាប់​ឲ្យ​ដឹង​ថា សហរដ្ឋអាមេរិក​នឹង​បន្ត​ប្រើ​យន្តការណ៍​ផ្សេង​ទៀត​ដើម្បី​ទម្លាក់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​ពី​អំណាច​ឲ្យ​បាន។

សន្និសីទអន្តរជាតិ​ដែល​សំដៅ​គាំទ្រ​មេបក្សប្រឆាំង​នៅ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា

ទណ្ឌកម្ម​បង្កក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ទាំង​អស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​នៅ​សហរដ្ឋអាមេរិក​បាន​ធ្លាក់​មក ខណៈ​ពេល​ដែល​សន្និសីទអន្តរជាតិ​មួយ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​បាន​រៀបចំ​ក្នុង​ទីក្រុង​លីម៉ា ប្រទេស​ប៉េរូ។ គឺ​ជា​សន្និសីទ​ដែល​បាន​ផ្តួចផ្តើម​រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​ក្រុម​លីម៉ា​ដែល​មាន​សមាជិក​ប្រមាណ​ជា ១០ប្រទេស​នៅ​អាមេរិកឡាទីន​បូក​នឹង​ប្រទេស​កាណាដា។ បន្ទាប់​មក ក៏​មាន​ការ​ចូលរួម​ពី​ប្រមាណ​ជា ៥០ប្រទេស​ផ្សេង​ទៀត ក្នុង​នោះ​ក៏​មាន​សហរដ្ឋអាមេរិក​មួយ​ដែរ។ តែ​អ្វី​ជា​ការ​កត់សម្គាល់ ក្រុម​លីម៉ា និង​ក្រុម​ប្រទេស​ផ្សេង​ដែល​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទអន្តរជាតិ​នោះ​សុទ្ធសឹង​ជា​អ្នក​គាំទ្រ​មេបក្សប្រឆាំង​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​លោក​ហ័ន ហ្កាដូ និង​ចង់​ឃើញ​ការ​ធ្លាក់​ពី​អំណាច​របស់​ប្រធានាធិបតី​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​លោក​នីកូឡា ម៉ាឌូរ៉ូ​ដូច​សហរដ្ឋអាមេរិក។

លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​គ្មាន​វត្តមាន​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ ហើយ​ក្រុម​ប្រទេស​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ មាន​ចិន រុស្ស៊ី អ៊ីរ៉ង់ និង​គុយបា​ក៏​បាន​បដិសេធ​មិន​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​សន្និសីទ​នោះ​ដែរ។ ដូច្នេះ​គេ​អាច​និយាយ​បាន​ថា សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​មួយ​នេះ​ជា​សន្និសីទ​មួយ​ដែល​សំដៅ​ផ្តល់​ការ​គាំទ្រ​បន្ថែម​ដល់​លោក​ហ្កាយដូ​ជាជាង​បិទបញ្ចប់​វិបត្តិនយោបាយ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា។ ថ្លែង​នៅ​ក្នុង​ពេល​បើក​សន្និសីទ ប្រមុខ​ការទូត​ប៉េរូ​បាន​អំពាវនាវ​ដល់​អ្នក​ចូលរួម​ទាំង​អស់​ឲ្យ​បន្ត​ការ​គាំទ្រ​លោក​ហ្កាយដូ និង​សង្ឃឹម​ថា ទណ្ឌកម្ម​ចុង​ក្រោយ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​នឹង​អាច​ទម្លាក់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​នា​ពេល​ឆាប់ៗ​ខាង​មុខ។ ក្រៅ​ពី​កិច្ចប្រជុំ​រវាង​ក្រុម​ប្រទេស​ដែល​គាំទ្រ​មេបក្សប្រឆាំង​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​លោក​ហ្កាយដូ ក៏​មាន​កិច្ចសន្ទនា​ផ្ទៃក្នុង​រវាង​ក្រុម​អ្នកតំណាង​រដ្ឋាភិបាល និង​ក្រុម​ប្រឆាំង​វ៉េណេស៊ុយឡា​ដែរ។

កិច្ចសសន្ទនាផ្ទៃក្នុង​មួយ​នេះ​រៀបចំ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​បាបាដុស​ដោយ​មាន​ប្រទេស​ន័វែស​ធ្វើ​ជា​អន្តរការី។ គឺ​កិច្ចសន្ទនាផ្ទៃក្នុង​មួយ​នេះ​ឯង​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ការ៉ាកាស​ចោទ​សហរដ្ឋអាមេរិក​ពី​បទ​ព្យាយាម​បំផ្លាញ​តាម​រយៈ​ទណ្ឌកម្ម​បង្កក​ទ្រព្យសម្បត្តិ​ទាំង​អស់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​នៅ​ក្នុង​ទឹកដី​អាមេរិកាំង។

តើ​ទណ្ឌកម្ម​អាមេរិក​អាច​ទម្លាក់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​បាន​ដែរ​ឬ​ទេ?

ការ​ទម្លាក់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​ពី​អំណាច​បាន​អាស្រ័យ​លើ​កត្តា​ជា​ច្រើន ពោល​មិន​អាស្រ័យ​តែ​លើ​ជំហរ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក​មួយ​ទេ។ ពិត​ណាស់​ជាមួយ​នឹង​ទណ្ឌកម្ម​ថ្មី​របស់​អាមេរិក វ៉េណេស៊ុយអេឡា​កំពុង​មាន​សេដ្ឋកិច្ច​យ៉ាប់យឺន​ស្រាប់​នឹង​កាន់​តែ​ធ្លាក់​ដុនដាប់​ថែម​ទៀត។ ប្រេងឆៅ​ដែល​ជា​ប្រភព​ចំណូល​ចម្បង​របស់​ប្រទេស​ត្រូវ​បាន​សហរដ្ឋអាមេរិក​បិទខ្ទប់។ ក្នុង​រយៈពេល ១០ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ផលិតកម្ម​ប្រេងឆៅ​វ៉េណេស៊ុយអេឡា​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​យ៉ាង​គំហុក​ពី​ការ​បូម​ក្នុង​បរិមាណ ៣លាន២សែន​បារីល​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​មក​នៅ​ត្រឹម​ប្រមាណ​តែ ១លានបារីល​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ប៉ុណ្ណោះ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន។ ទំនិញ​គ្រប់មុខ​មាន​មិន​គ្រប់គ្រាន់ និង​មាន​តម្លៃខ្ពស់​កប់​ពពក ហើយ​បើ​យោង​តាម​អង្គការ​មូលនិធិ​រូបិយវត្តុ​អន្តរជាតិ IMF អត្រា​អតិផរណា​ឡើង​ដល់ ៧ខ្ទង់ គឺ ១ ០០០ ០០០ភាគរយ។

វិស័យ​នាំចូល​របស់​រដ្ឋ​ដែល​មាន​ទឹកប្រាក់​ដល់​ទៅ ៥៧ ០០០លានដុល្លារ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៣ បាន​ធ្លាក់​នៅ​ត្រឹម ៨ ០០០លានដុល្លារ​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៩។ តែ​ការ​ដែល​របប​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​កំពុង​បន្ត​រស់រាន​មាន​ជីវិត​មក​ដល់​សព្វថ្ងៃ គឺ​ដោយ​មាន​បង្អែក​ពី​មហាអំណាច​ចិន និង​រុស្ស៊ី។ លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​កំពុង​បន្ត​លក់​ប្រេងឆៅ​ឲ្យ​សម្ព័ន្ធមិត្ត​របស់​ខ្លួន ពិសេស​រុស្ស៊ី​ដោយ​ប្រើ​យន្តការណ៍​គេច​ពី​ទណ្ឌកម្ម​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក។ ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ ការ​បន្ត​រស់រាន​មាន​ជីវិត​របស់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ និង​របប​របស់​គាត់​ក៏​ដោយសារ​មាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​កងទ័ព។ ដូច្នេះ​នៅ​ចំពោះ​មុខ ការ​ប្រើ​ទណ្ឌកម្ម​ដើម្បី​ទម្លាក់​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​ប្រហែល​ជា​ពិបាក​បន្តិច ហើយ​លោក​ត្រាំ​ក៏​បាន​ដឹង​ច្បាស់ណាស់​ចំពោះ​បញ្ហា​នេះ។ តែ​លោក​ត្រាំ​សង្ឃឹម​ប្រើ​ទណ្ឌកម្ម​ដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​ចុះ​ខ្សោយ និង​បញ្ឆេះកំហឹង ភាព​ក្តៅក្រហាយ​របស់​ពលរដ្ឋ ពិសេស​កងទ័ព​ឲ្យ​បែរ​កាណុងកាំភ្លើង​ប្រឆាំង​លោក​ម៉ាឌូរ៉ូ​វិញ៕

បារាំង​ជាប់​គាំង​ស្ទើរ​គ្រប់វិស័យ ដោយ​បាតុកម្ម​ប្រឆាំងនឹង​​កំណែទម្រង់​ច្បាប់​ចូលនិវត្តន៍

នៅក្នុងខួបគម្រប់ ៧០ឆ្នាំ អង្គការអូតង់ព្យាយាមស្តារឯកភាពដែលបានបាត់បង់

ចិន ដណ្តើមចំណាត់ថ្នាក់​លេខ១ពី​សិង្ហបុរី ក្នុងនាមប្រទេស​ដែល​មានប្រព័ន្ធសិក្សា​អប់រំ​មាន​ប្រសិទ្ធិភាពខ្ពស់

សន្និសីទអាកាសធាតុCOP25 ៖ ចង់​បង្កើន​មហិច្ឆតា និង​រំពឹង​លើ​សហភាពអឺរ៉ុប

អសប៖ ចំនួនអ្នកស្លាប់ដោយសារ​ជម្ងឺអេដស៍​បានថយចុះ ប៉ុន្តែ ករណី​ឆ្លងថ្មី​នៅតែមានច្រើន

ការវាយ​ប្រហារ​ដោយ​កាំបិត​ចាក់​សម្លាប់មនុស្ស​ពីរនាក់ នៅ​ក្រុង​ឡុង​ឌ្រឺ ​ប្រទេស​អង់គ្លេស

ហេតុអ្វីបានជា​ប្រធានាធិបតី​បារាំង​ទាមទារ​ឲ្យ​អូតង់ កែប្រែ​យុទ្ធសាស្រ្ត​យោធា​ឡើងវិញ?

ចិនដំឡើងសម្លេងដាក់អាមេរិក បន្ទាប់ពីលោកដូណាល់ ត្រាំចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់គាំទ្របាតុករហុងកុង

អង្គការសហប្រជាជាតិព្រមានពីគ្រោះមហន្តរាយអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរ បើពិភពលោកបន្តពន្យារពេលទប់ស្កាត់

បារាំងបង្ហាញផែនការទប់​ស្កាត់​​នឹង​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុង​គ្រួសារ ចំ​ថ្ងៃ​ទិវា​ពិភពលោក​​លុបបំបាត់អំពើហិង្សាលើស្ត្រី ​

បោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ហុងកុង៖ជាក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងជាតេស្តសម្រាប់លោកស្រីការី ឡាំ

តើ​គ្រិស្ត​សាសនា​ នៅ​ជប៉ុន​មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

អ៊ីស្រាអែល៖ លោក​ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ ត្រូវ​រដ្ឋ​អាជ្ញា​ចោទ​ប្រកាន់​ពីបទ​ពុករលួយ

ដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី៖ សាក្សី​ឆ្លើយ​ដាក់បន្ទុក​លើ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​

អាមេរិក​ប្រកាស​ថា សំណង់​អាណានិគមកិច្ច​អ៊ីស្រាអែល នៅ​ទឹកដី​ប៉ាឡេស្ទីន មិនមែន​ជារឿងខុសច្បាប់​អន្តរជាតិ

វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ​ឧទ្ទិស​ថ្ងៃ១៨វិច្ឆិកាលើបញ្ហាសំរាម

អនាគត​ប្រធានាធិបតី​ស្រីលង្កា ជាអ្នកនយោបាយជាតិនិយម និង​ចង់ស្តារទំនាក់ទំនង​ជាមួយប្រទេស​ចិន

បារាំង៖ មួយ​ឆ្នាំក្រោយ ចលនា​បាតុកម្ម​អាវកាក់​លឿង​ព្យាយាម​ស្ទុះ​តវ៉ា​ឡើងវិញ

អាមេរិក និងអឺរ៉ុប ខ្វែងគំនិតគ្នា​ជុំវិញ ការចាប់បញ្ជូន​ទាហានជីហាត​ទៅប្រទេស​កំណើត

សវនាការសួរចម្លើយសាក្សីជាសាធារណៈលើកទី១ នៅក្នុងដំណើរការដកតំណែងប្រធានាធិបតី