rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

OMS ប្រកាស​កម្រិត​អាសន្ន​នៃ​ការ​​ឆ្លង​​មេរោគ​​អេបូឡា នៅ​​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យ​កុងហ្គោ

ដោយ ម៉ម ពិសី

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ទី១៨កក្កដានេះ អង្គការសុខភាពពិភពលោក បានសម្រេចប្រកាសដាក់កម្រិតអាសន្ន​ពិភពលោក​ នៃជម្ងឺឆ្លងអេបូឡា​ ដែលកំពុងតែ​យាយី សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ និងប្រទេសមួយចំនួន ដែលនៅ​​ជាប់ព្រំដែន។ ការឆ្លងរាលដាលនៃមេរោគហេបូឡា នៅក្នុងតំបន់នេះ ត្រូវបាន​អ្នកជំនាញសុខាភិបាល ជួប​នូវការលំបាក​ជាខ្លាំង ក្នុងការធ្វើយុទ្ធនាការទប់ស្កាត់ ដោយ​សារតែមាន​ក្រុមប្រដាប់អាវុធ ធ្វើសកម្មភាព​ហិង្សា ព្រមទាំង​កត្តាខ្វះការយល់ដឹង ពីប្រជាជន។ តើការប្រកាសកម្រិតអាសន្ន នៃជំងឺឆ្លងអេបូឡា ដែល​អង្គការសុខភាព​ពិភពលោកនេះ អាចមានប្រសិទ្ធិភាព ដល់ការទប់ស្កាត់ការរីករាលដាល បានកម្រិតណា ?

ប្រកាសកម្រិតអាសន្ន​ពិភពលោក នៃការឆ្លងរាលដាល

ការប្រកាសអាសន្ន​កម្រិតពិភពលោក នៃការឆ្លងរាលដាលមេរោគមួយ គឺ​ជានីតិវិធីពិសេស របស់អង្គការសុខភាព​ពិភពលោក។ វាមានន័យថា ការឆ្លងរាលដាលនេះ ស្ថិតក្នុង​ស្ថានភាពដ៏​ធ្ងន់ធ្ងរ ភ្លាមៗទាន់ហន់ រហ័សនឹកស្មានមិនដល់។ បន្ថែមពីនេះ គឺការឆ្លងរាលដាល អាច​នឹងរីកសាយភាព​ទៅតាមប្រទេសជាច្រើនផ្សេងទៀត។ ហេតុដូច្នេះហើយ នីតិវិធី អាចមាន​លទ្ធភាព ជំរុញឲ្យមាន​ដំណោះស្រាយ​រួម​ វិធានការ​រួម​ ភ្លាមៗ ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ ដោយយោងទៅតាម​ក្រិត្យក្រម​អនាម័យ នៃអង្គការសុខភាព​ពិភពលោក​។

បច្ចុប្បន្ននេះ អង្គការសុខភាពពិភពលោក យល់ឃើញថា ស្ថានភាព​ឆ្លងរាលដាលមេរោគអេបូឡា នៅសាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ គឺ​ស្ថិតក្នុងភាពអាសន្ន​កម្រិតខ្ពស់។ តំបន់ដែល​មានការឆ្លងមេរោគអេបូឡា គឺ​ស្ថិត​នៅ​ តំបន់ក្រុង Goma ភាគ​ខាងកើតសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ដែលវានៅជាប់ព្រំដែន ជាមួយ​ប្រទេសរ៉ូវ៉ាន់ដា និង​ប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដា។ ទីក្រុង Goma នេះ ក៏មា​នជើងហោះហើរផ្លូវអាកាស ជាមួយ​អ៊ូហ្គង់ដា អេត្យ៉ូពី និងរដ្ឋធានី​ឃីនឆាហ្សាផង។

ដូច្នេះតំបន់ Goma នេះ គឺជាចំណុចប្រសព្វ នៃ​ចរាចរណ៍របស់មនុស្ស មកពីច្រើនប្រទេស។ មានន័យថា ការឆ្លងរាលដាលនៃមេរោគ អាចកើតឡើង យ៉ាងងាយ​ និងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ តាមពិតទៅ អង្គការសុខភាពពិភពលោក ធ្លាប់បានគិតថាចង់ប្រកាសអាសន្ននេះ តាំងតែពីខែ​មិថុនាម្លេះ នៅពេលមេរោគអេបូឡានេះ ត្រូវគេសង្កេតថា​កំពុងឆ្លងច្រើន នៅ​ប្រទេសអ៊ូហ្កង់ដា ព្រមជាមួយនឹងករណីស្លាប់អ្នកជំងឺ ចំនួន២នាក់។

ជិតមួយឆ្នាំ ស្លាប់​១៦៦៨នាក់ ដោយមេរោគអេបូឡា

នៅ​តំបន់ទីក្រុង Goma កាលពីថ្ងៃអាទិត្យចុងសប្តាហ៍មុននេះ គេបាន​ប្រទះអ្នកជំងឺម្នាក់ ដែល​មានផ្ទុយមេរោគអេបូឡា។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃចន្ទ អ្នកជំងឺក៏បានស្លាប់។ បើផ្អែកតាម​អាជ្ញាធរសុខាភិបាល​អ៊ូហ្គង់ដា បាន​ឲ្យដឹងថា អ្នកជំងឺដែលស្លាប់នោះ ទំនងជាបាន​ឆ្លងមេរោគនេះ នៅឯក្រុងKasese នៅជាប់ព្រំដែន ជាមួយ​សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ​កុងហ្គោ។ ដូច្នេះហើយ បាន​ជាអាជ្ញាធរកំពុងតែស្វែងរក មនុស្សទាំងអស់ ដែលអាចមានទំនាក់ទំនង បានជួប​ឬបានប៉ះពាល់ជាមួយ​នឹងអ្នកជំងឺនោះ ដើម្បីប្រមូលមកធ្វើតេស្ត​ឈាម រកមេរោគ នឹងចាត់វិធានការ ទប់ស្កាត់កុំឲ្យឆ្លងទៅអ្នកផ្សេង។

បើគិតពី​ខែ​សីហា ឆ្នាំ២០១៨មក មេរោគអេបូឡា បានសម្លាប់ជីវិតមនុស្ស​ចំនួន​ ១៦៦៨​នាក់​ទៅហើយ នៅខេត្ត គីវូខាងជើង នៃសាធារណរដ្ឋ​ប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ។ ប្រមាណ​ជិត១ឆ្នាំមកនេះ អាជ្ញាធរសុខាភិបាល ក៏ដូចជាមន្ត្រី​របស់​អង្គការសុខភាព​ពិភពលោក មានការលំបាកខ្លាំងណាស់ ក្នុងការអនុវត្តយុទ្ធនាការ ទប់ស្កាត់ការឆ្លងមេរោគអេបូឡានេះ។

បញ្ហាចោទចំបងបំផុតនោះ គឺអសន្តិសុខ។ នៅតំបន់ Goma និងខេត្ត គីវូខាងជើងនេះ ពោរពេញទៅក្រុមឧទ្ទាមប្រដាប់អាវុធ ហិង្សា។​ មន្ទីរពេទ្យ ឬកន្លែងសង្រ្គោះអ្នកជំងឺ ត្រូវបាន​ក្រុម​ប្រដាប់អាវុធ ចូលទៅវាយបំផ្លាញ នឹងបាញ់សម្លាប់មនុស្ស ជាច្រើនករណីមកហើយ។ យ៉ាងណាមិញ អង្គការគ្រូពេទ្យគ្មានព្រំដែន បានសម្រេចចិត្តឈប់ធ្វើសកម្មភាព​នៅតំបន់នោះ ដោយសារតែខ្លាចស្លាប់បុគ្គលិក។

បញ្ហាចោទមួយទៀតនោះ គឺកត្តាចំណេះដឹងរបស់ប្រជាជន។ ប្រជាជន​ដែលរស់នោដាច់ស្រយ៉ាល នៅតំបន់នោះ ពុំជឿថាមាន​មេរោគអេបូឡាទេ។ អ្នកខ្លះ​នាំគ្នា​ផ្អើល ជឿថាជាការឃោសនាបោកបញ្ឆោត។ អ្នកខ្លះទៀត ក៏មិនព្រមទទួល​​ការព្យាបាល ឬស្តាប់តាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យទេ។ ពួកគេស្វែងរកការព្យាបាលបែបអបិយជំនឿទៅវិញ។ កត្តាទាំងអស់នេះ គឺសុទ្ធតែបានជំរុញឲ្យ​មេរោគអេបូឡានេះ រីករាលដាលបានយ៉ាងរហ័ស។

ឆ្លងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ តាមរយៈសារធាតុរាវនៃខ្លួនមនុស្ស

មេរោគអេបូឡានេះ ត្រូវបានគេរកឃើញដំបូងនៅសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យ​កុងហ្គោនេះតែម្តង នៅឆ្នាំ១៩៧៦។ ឈ្មោះអេបូឡានេះ គឺជាឈ្មោះស្ទឹងមួយ​ ដែលជាទីតាំងគេមានការឆ្លងរាលដាល​នៃមេរោគនេះដំបូង។ ផ្អែកតាមការស្រាវជ្រា​វ មេរោគនេះ មាននៅក្នុងខ្លួនសត្វប្រចៀវ។ ក៏ប៉ុន្តែមេរោគអេបូឡាក្នុងខ្លួនប្រចៀវ មិន​បង្កឲ្យទៅជាជំងឺទេ។ ក្រោយមកមេរោគនេះ បានឆ្លងទៅ​ដល់សត្វស្វា និងសត្វជ្រូកព្រៃ មុននឹងឆ្លងទៅកាន់មនុស្ស។

ការឆ្លងពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ គឺធ្វើឡើង តាមរយៈការ​ប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ជាមួយនឹងសារធាតុរាវ ដែលចេញពីខ្លួនរបស់មនុស្ស ដែលមានផ្ទុកមេរោគនេះ។ សារធាតុរាវនេះ វាអាចដូចជាញើស ទឹកមាត់ ទឹករងៃ ឈាម លាមក ឬកំអួតជាដើម។ ខុសពីមេរោគ​ឆ្លង​មួយ​ចំនួន ដែលអាច​ឆ្លងរីកសាយភាព​តាមរយៈខ្យល់អាកាសដកដង្ហើម មេរោគ​អេបូឡានេះ ឆ្លងបាន​គឺទាល់តែប៉ះផ្ទាល់ ជាមួយអ្នកផ្ទុក។ ដូច្នេះ​ករណីចម្លង វាអាចមិនច្រើន​ដូចការចម្លងតាមខ្យល់អាកាសទេ។

តែយ៉ាងណាអ្វីដែល​អ្នកជំនាញបារម្ភបំផុត គឺថា មេរោគអេបូឡា ធ្វើឲ្យអ្នកឆ្លងវា ប្រឈមនឹងការស្លាប់ក្នុងកម្រិតខ្ពស់​បំផុត។ ជាក់ស្តែង ករណីឆ្លងរាលដាល នៅ​ហ្គីណេ សេរ៉ាឡេអូន និងលីបេរីយ៉ា នៅរវាងឆ្នាំ២០១៣និង២០១៦ មានអ្នកឆ្លង២៩០០០ករណី ហើយ​អ្នកស្លាប់មានដល់ទៅ​ជាង​១១៣០០ករណី។ ហើយសម្រាប់ការឆ្លងរាល់ដាលនាពេលនេះវិញ នៅតំបន់ភាគខាងកើតសាធារណរដ្ឋកុងហ្គោនេះ គឺមានអ្នកស្លាប់ ជាង​១៦០០នាក់​ ក្នុងចំណោមអ្នកឆ្លង​ប្រមាណជាង​២៥០០នាក់។

ជាមធ្យម ក្នុងរវាង​៥ថ្ងៃ អ្នកឆ្លង អាចមាន​អការៈក្តៅខ្លួនខ្លាំង ហើយបាក់ស្រុត​កម្លាំងមួយរំពេច អមជាមួយ​នឹងការឈឺចុកសាច់ដុំ និងឈឺសន្លាក់ឆ្អឹង ឈឺក្បាលខ្លាំង និងឈឺបំពង់ក។ ក្នុងករណី​ខ្លះ អ្នកផ្ទុក អាចនឹងដាច់សរសៃឈាមផង។ ហើយបើទោះសង្រ្គោះបាន​ផុតពីស្លាប់ អ្នកផ្ទុកវា អាចមាន​បញ្ហាភ្នែក ឬត្រចៀក។

ថ្នាំវ៉ាក់សាំង ស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បង

មកត្រឹមពេលនេះ គឺមានថ្នាំវ៉ាក់សាំងមួយប្រភេទ តែវាកំពុងស្ថិត ក្នុងដំណាក់កាលសាកល្បង នៅឡើយ​។ គឺនៅភាគខាងកើត​សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោតែម្នង ដែលគេបានចាក់វ៉ាក់សាំងនេះ ឲ្យ​មនុស្ស​ ប្រមាណ​ជាង​១៦ម៉ឺននាក់។​ តែយ៉ាងណា អង្គការសុខភាព​ពិភពលោក កំពុងបារម្ភ ព្រោះគេផលិត​មិនទាន់ ​ដើម្បីចាក់បង្ការទេ។

ហេតុដូច្នេះហើយ បានជានីតិវិធីប្រកាសអាសន្ន​ជាសកលនេះ មានសារៈសំខាន់។ លោកអគ្គនាយកអង្គការសុខភាព​ពិភពលោក បាន​លើកឡើងថា  សហគមអន្តរជាតិ ត្រូវតែរួមគ្នាធ្វើការ ដើម្បីពន្លឿនការផលិត​វ៉ាក់សាំង។ បន្ថែមពីនេះ គឺត្រូវ​ឲ្យមានកញ្ចប់ថវិកាឆ្លើយ​តប​ការ​ចំណាយបន្ទាន់ រួមគ្នាដាក់វិធានការ​ ដើម្បីជួយទប់មេរោគនេះ កុំឲ្យវាធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង ដូចកាលពី​ឆ្នាំ២០១៥ - ២០១៦៕

Brexit៖សហភាពអឺរ៉ុប និងអង់គ្លេសចាត់ទុកកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីមានយុត្តិធម៌ និងមានតុល្យភាព

ប្រមុខ​ដឹកនាំហុងកុង ខកខាន​មិន​បាន​ថ្លែង​គោលនយោបាយ​ប្រចាំឆ្នាំ ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​សភា​

Unicef៖មានកូនក្មេងម្នាក់ក្នុងចំណោម ៣នាក់ជួបបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ

ក្រុម​យុទ្ធជន​​គួឌីស្ថាន​ស៊ីរី​​ចុះកិច្ចព្រមព្រៀង​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ដាម៉ាស ដើម្បី​ទប់ទល់​នឹង​តួកគី

អេក្វាទ័រ៖ក្រោយផ្ទុះវិបត្តិសង្គមអស់ ១១ថ្ងៃ ប្រធានាធិបតី និងសហគមន៍ជនជាតិដើមម្ចាស់ស្រុកយល់ព្រមចូលតុចរចា

តួកគី​បន្ត​ការ​វាយលុក​នៅស៊ីរី​ ទោះបី​រង​សម្ពាធ​ទណ្ឌកម្ម​ច្រើនឡើង​​ពី​អាមេរិក​

នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​អេត្យូពី Abiy Ahmed ជាជ័យ​លាភី​ណូបែល​សន្តិភាព​២០១៩

តួកគី​រង​ការ​រិះគន់​ជុំទិស ទាក់ទង​នឹង​ការវាយប្រហារ​ទៅលើ​ទីតាំង​គួឌីស្ថាន​នៅ​ស៊ីរី

ស្វែង​រក​លុយ​ចំនួន ១៤ ០០០លានដុល្លារ​ដើម្បី​បន្ត​យុទ្ធនាការ​ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺស៊ីដា ជំងឺរបេង និងជំងឺគ្រុនចាញ់

សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្ម៖ លោក ត្រាំ ថាចង់​បាន​កិច្ចព្រមព្រៀង​រួម​គ្រប់​វិស័យ​ជាមួយចិន ​

ការវាយប្រហារ​នៅ​ទីស្នាក់ការ​ប៉ូលិស​ក្រុង​ប៉ារីស រំលេច​ឱ្យ​ឃើញ​ពីចន្លោះប្រហោង​នៃចារកិច្ចបារាំង

បាតុកម្ម ៥ថ្ងៃ ដែល​សម្លាប់​ជនជាតិ​អ៊ីរ៉ាក់ ជិត​១០០នាក់ និង​របួស ជាង ៤ពាន់នាក់

ហុងកុង៖ បាតុកម្ម​កាន់តែ​ហិង្សា​ឡើង ក្រោយ​អាជ្ញាធរ​ហុងកុង​ចេញ​ច្បាប់​ថ្មី ហាម​​មិន​ឱ្យ​ពាក់​ម៉ាស់​បិទមុខ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​

លោកដូណាល់ ត្រាំ​ស្នើសុំ​ជាចំហ ឲ្យ​ចិន​ស៊ើបអង្កេត​កូនប្រុស​​លោក Joe Biden

អ៊ីរ៉ាក់៖មូលហេតុដែលបានបញ្ឆេះកំហឹងប្រជាជនឲ្យចុះផ្លូវធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល

Brexit: នាយករដ្ឋមន្ត្រី​អង់គ្លេស ចង់ដាក់​សំណើ​ថ្មីបែង​ចែក​«ព្រំដែនពីរ»​រវាង​អង់គ្លេស​និង​អៀរឡង់​

ចិនបានបង្ហាញមហិទ្ធិឫទ្ធិប្រាប់ពិភពលោកនៅក្នុងខួប ៧០ឆ្នាំនៃការបង្កើតសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន

មរណភាព​របស់លោកហ្សាក់ ស្ហៀរ៉ាក់៖ ហេតុអ្វី​អាមេរិក​យឺតយ៉ាវ​ចេញសេចក្តីថ្លែងការ​រំលែកទុក្ខ?

បារាំង ៖ អគ្គីភ័យ​នៅរោងចក្រ​គីមី​កំពុង​បំផុស​ក្តី​បារម្ភ​ចំពោះ​សុខភាព​និង​បរិស្ថាន

អាហ្វហ្កានីស្ថាន៖ការរៀបចំបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីពោរពេញដោយហានិភ័យ និងការភ័យខ្លាច