rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

បោះឆ្នោត​​ប្រធានាធិបតី​នៅ​អេហ្ស៊ីប៖​ភាព​តានតឹង​កំពុង​ឡើង​ដល់​កំពូល​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​កងទ័ព

ដោយ គួច គន្ធារ៉ា

នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អេហ្ស៊ីប ការ​បោះឆ្នោត​ជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតី​ថ្មី​នឹង​ត្រូវ​រៀបចំ​នៅ​ខែ​មីនា​ខាង​មុខ។ បេក្ខជន​ដែល​បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​មាន​ច្រើន មាន​ទាំង​ស៊ីវិល និង​យោធា រួម​ទាំង​លោក​ឧត្តមសេនីយ​អាល់ ស៊ីស៊ី​ដែល​កំពុង​កាន់​អំណាច​សព្វ​ថ្ងៃ​ទៀត​ផង។ លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​ដែល​ជា​បេក្ខជន​កំពុង​នាំ​មុខ​គេ និង​អាច​ជាប់ឆ្នោត​មួយ​អាណត្តិ​ថ្មី​ទៀត​ផង។

តែ​អ្វី​ដែល​គេ​បាន​សម្គាល់​ឃើញ​នា​រយៈពេល​ចុង​ក្រោយ​នេះ គឺ​ភាព​ផុយស្រួយ​របស់​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី និង​ការ​ប្រជែង​ដណ្តើម​អំណាច​គ្នា​នៅ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​កងទ័ព។

បើ​គ្មាន​ឧបសគ្គ​អ្វី​រារាំង​ទេ លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​នឹង​ក្លាយ​ជា​ប្រធានាធិបតី​អេហ្ស៊ីប​សម្រាប់​អាណត្តិ​ថ្មី​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​នា​ខែ​មីនា​ខាង​មុខ។ គួរ​រម្លឹក​ជូន​ឡើង​វិញ​បន្តិច​ថា មុន​នឹង​ជាប់​ឆ្នោត​ជា​ប្រធានាធិបតី​ក្នុង​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ ២០១៤ ដោយ​ទទួល​បាន​សម្លេង​គាំទ្រ​ដល់​ទៅ ៩៧% លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​ជា​ឧត្តមសេនីយ និង​ជា​មេ​រដ្ឋប្រហារ​ទម្លាក់​លោក​ប្រធានាធិបតី​ជាប់ឆ្នោត​ម័រស៊ី​ក្នុង​ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ ២០១៣។ ប៉ុន្មាន​សប្តាហ៍​ក្រោយ​ទម្លាក់​លោក​ម័រស៊ី គឺ​ឧត្តមសេនីយ​អាល់ស៊ីស៊ី​រូប​នេះ​ឯង​ដែល​បាន​បញ្ជា​ឲ្យ​វាយបង្រ្កាប​លើ​ក្រុមសកម្មជន​អ្នកគាំទ្រ​លោក​ម័រស៊ី​ដោយ​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់ និង​បាត់ខ្លួន​ជា​ច្រើន​រយនាក់ រួម​ទាំង​ចាប់​ញាត់​គុក​ជា​ច្រើន​រយនាក់​ផ្សេង​ទៀត។

ក្នុង​រយៈពេល ៤ឆ្នាំ​នៃ​ការ​កាន់​អំណាច​ផ្តាច់ការ លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​បាន​ពង្រឹង​ស្ថានប័ន​កងទ័ព និង​បាន​ប្រើ​គ្រប់​មធ្យោបាយ​ទាំង​អស់​ដើម្បី​បិទ​មាត់​អ្នកប្រឆាំង។ អ៊ីចឹង​ហើយ​បាន​ជា​ក្រុម​អ្នកវិភាគ​មិន​ញញើត​នឹង​អះអាង​ថា ការ​ប្រគល់​អណត្តិ​ថ្មី​ឲ្យ​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​នា​ពេល​ខាង​មុខ មិន​ខុស​អ្វី​ពី​ការ​បន្ត​របប​ផ្តាច់ការ និង​ការ​គំរាមកំហែង​ទេ។ តែ​ទោះ​ជា​យ៉ាង​នេះ​ក្តី អ្វីៗ​វា​អាស្រ័យ​ទាំងស្រុង​លើ​ឆន្ទៈ និង​ជម្រើស​របស់​ពលរដ្ឋ​អេហ្ស៊ីប​ដែល​បាន​ស្គាល់​របប​ដឹកនាំ​ដោយ​ពួក​យោធា​ច្រើន​ជាង​របប​ដឹកនាំ​ដោយ​ពួក​ស៊ីវិល។ កំណត់​សម្គាល់​មួយ​នៅ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​អេហ្ស៊ីប​លើក​នេះ គឺ​វត្តមាន​បេក្ខជន​ចេញ​មក​ពី​ប្រភព​យោធា​តែ​មួយ ក្រៅ​ពី​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី។

នេះ​ពិត​ជា​ចម្លែក​បន្តិច​ដែល​នៅ​ក្នុង​របបសឹក​តែ​មួយ បែរ​ជា​មាន​បេក្ខជន​ឈរ​ឈ្មោះ​ជា​ឧត្តមសេនីយ​ច្រើន​រូប​ចូល​ប្រជែង​គ្នា​ទៅ​វិញ ព្រោះ​តាម​ធម្មតា ពួក​គេ​គួរ​តែ​នាំ​គ្នា​គាំទ្រ​បេក្ខជន​អាល់ស៊ីស៊ី​ដែល​ជា​ចៅហ្វាយ​របស់​ពួក​គេ។ តែ​ជាមួយ​នឹង​បទពិសោធន៍​ដែល​ធ្លាប់​អនុវត្តន៍​កន្លង​មក លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​មិន​បាន​ទុក​បណ្តោយ​ឲ្យ​ដង្កូវ​ក្នុង​សាច់ឯង​មួយ​បន្ត​រីកធំធាត់​យូរ​ឡើយ។ ពី​ថ្នាក់​ឧត្តមសេនីយ​ដល់​ថ្នាក់​វរសេនីយ៍ឯក​ដែល​បាន​ឈរ​ឈ្មោះ​ជា​បេក្ខជន​ប្រធានាធិបតី​ប្រជែង​នឹង​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី ត្រូវ​បាន​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​ផ្តើម​ចាប់​ខ្លួន​ជម្រះបញ្ជី​ម្តង​មួយៗ។ ជាក់ស្តែង​លោក​ឧត្តមសេនីយ​សាមី អាណាន់​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ជា​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​ពី​ឆ្នាំ ២០០៥ ដល់​ឆ្នាំ ២០១២ និង​ក៏​ជា​មន្រ្តីយោធា​ម្នាក់​ដែល​បាន​ជួយ​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​ឲ្យ​ចូល​ជា​សមាជិក​ក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់​កងទ័ព ក្រោយ​ការ​ធ្លាក់​ពី​អំណាច​របស់​លោក​ហូស្ន៊ី មូបារ៉ាក់​ក្នុង​ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១២។

ក្រៅ​ពី​ការ​ចាប់​ខ្លួន នៅ​មាន​អ្នក​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​លួច​ធ្វើ​ឃាត ហើយ​អ្នក​ដែល​នៅ​សេសសល់​ក៏​ហាក់​គ្មាន​ជម្រើស​អ្វី​ក្រៅ​ពី​បោះបង់​ចោល​បេក្ខភាព​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​សំងំ​សុខ​ឡើយ។ ចំណែក​អ្នក​ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​ក្រសែភ្នែក​សង្ស័យ​របស់​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​ក៏​ត្រូវ​បាន​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​ដក​ចេញ​ពី​អំណាច ដូច​ករណី​លោក​ឧត្តមសេនីយ​ហ៊ីហ្កាហ្ស៊ី​ដែល​បាន​កាន់​តំណែង​មេបញ្ជាការ​កងទ័ព​តាំង​ពី​ខែ​មីនា ឆ្នាំ ២០១៤។ ការ​ដក​តំណែង​លោក​ហ៊ីហ្កាហ្ស៊ី​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មជ្ឈដ្ឋាន​ទូទៅ​ភ្ញាក់ផ្អើល​ខ្លាំង​ណាស់។ ភ្ញាក់ផ្អើល​នៅ​ត្រង់​ថា ក្រៅ​ពី​ជា​មិត្តដិត​នៅ​ក្នុង​អាជីព​ជា​ទាហាន​តាំង​ពី​យូរ​លង់​មក​ហើយ លោក​អាល់ស៊ីស៊ី និង​លោក​ហ៊ីហ្កាហ្ស៊ី​ក៏​ជា​ដន្លង​នឹង​គ្នា​ដែរ។ ចុង​ក្រោយ គឺ​ការ​ដក​តំណែង​ប្រមុខ​ស៊ើបការណ៍សម្ងាត់​ឧត្តមសេនីយ​ហ្វាហ្ស៊ី​ដែល​ជា​មនុស្សជំនិត​ម្នាក់​ទៀត​របស់​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី។

តំណែង​ប្រមុខ​ស៊ើបការណ៍សម្ងាត់​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នេះ​កំពុង​នៅ​ទំនេរ និង​មាន​ព័ត៌មាន​ធ្លាយ​ថា លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​បាន​ត្រៀម​ប្រគល់​ទៅ​ឲ្យ​លោក​ម៉ាមូដ អាល់ស៊ីស៊ី​ដែល​ជា​កូនប្រុស​ទី២ របស់​លោក។ រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​បាន​លើក​យក​ហេតុផល​ទៅ​ពន្យល់​ថា ការ​ដែល​លោក​បាន​ផ្តើម​រុះរើ ដោះដូរ​ថ្នាក់ដឹកនាំ​ក្នុង​ស្ថាប័ន​កងទ័ព​ពេល​នេះ គឺ​ដើម្បី​ពង្រឹង​ស្ថាប័ន​មួយ​នេះ​ឲ្យ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ពួក​ជីហាត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ស៊ីណៃ ក៏​ដូច​ពួក​ជ្រុលនិយម​ផ្ទែក្នុង។ តែ​ក្រុម​អ្នកវិភាគ​បាន​មើល​ឃើញ​ថា ចំណាត់ការ​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នៃ​ការ​រៀបចំ​បោះឆ្នោត​ប្រធានាធិបតី​ពិត​ជា​មាន​ឆន្ទៈ​ក្នុង​ការ​កំចាត់​គូប្រជែង​ដើម្បី​ប្រយោជន៍​អំណាច​ផ្ទាល់ខ្លួន។

ខណៈ​នេះ ស្ថាប័ន​កងទ័ព​កំពុង​ផុយស្រួយ​ដែល​អាច​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​រូប​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី​ខ្លួន​ឯង​ក៏​ជួប​គ្រោះថ្នាក់​ដែរ។ អ្វី​ដែល​គ្រប់​គ្នា​កំពុង​បារម្ភ គឺ​រដ្ឋប្រហារ​កំចាត់​គ្នា​ឯង​នៅ​ផ្ទៃក្នុង​កងទ័ព​ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ស្ថានការណ៍​នយោបាយ​នៅ​អេហ្ស៊ីប​វិល​ទៅ​រក​ភាព​ច្របូកច្របល់​ជា​ថ្មី​ដូច​ក្នុង​សម័យ​បដិវត្តន៍​អារ៉ាប់៕

បណ្តាញ​ភេរវជន​ហើយ​និង​ស្មាតហ្វូន

លីប៊ី ៖ ដំណើរ​ការ​ចរចា​សន្តិភាព រាំងស្ទះ​ដោយ​ភាព​មិន​ស្របគ្នា រវាង​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ

ក្រោយ​ដណ្តើម​កាន់កាប់​រដ្ឋសភា ​តើ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាច​ធ្វើអ្វី​លោកដូណាល់ ត្រាំ​បាន?

ខ្យល់ពុលបរិយាកាស​កំពុង​ក្លាយ​ជា​ជម្ងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃ​របស់​រដ្ឋធានី​ញូវដេលី

អ្វី​ទៅ​ជា​គោលដៅ​ពិត​នៃ​ទណ្ឌកម្ម​អាមេរិក​លើ​អ៊ីរ៉ង់ និង​ថាតើ​អ្នក​ណា​ដែល​កំពុង​​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ពី​ទណ្ឌកម្ម​នេះ?

នៅ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ​អត្រាអ្នក​អត់​ការងារ​ទាប​ ព្រោះ​មនុស្ស​មិន​អាច​មិន​ធ្វើការ​

គ្រិស្តសាសនា​អ័រថូដុក្​សពិភពលោក​ត្រូវ​បែកបាក់​ជាពីរ​ដោយសារតែ​វិបត្តិ​អ៊ុយក្រែន

សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក​-ចិន​ វា​លើសពី​បញ្ហា​ឱនភាព​ពាណិជ្ជកម្ម

ស្រីលង្កា ឈាន​​ចូល​​ជ្រៅ ​ក្នុង​​វិបត្តិ​​នយោបាយ​ដណ្តើម​អំណាច​

​ផ្កាយ​រណបសិក្សាពី​​​អាកាសធាតុរបស់​ចិន​និ​ងបារាំង​​ បង្ហោះ​ទៅ​អវកាស​ដោយ​ជោគជ័យ

តើ​ជម្លោះ​នៅ​តំបន់​ប៉ែកខាងត្បូង​ប្រទេស​ថៃ​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​ថៃ និង​ពួក​ឧទ្ទាម​ចាប់​កំណើត​យ៉ាង​ម៉េច?

លោក​ខាស្ហូហ្ស៊ី អ្នក​កាសែត​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដែល​ហ៊ាន​រិះគន់​ព្រះអង្គម្ចាស់​រាជទាយាទ!

តើ​កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព​រវាង​ប្រទេស​ហ្សកដានី និង​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែល​ផ្តើម​រង្គោះរង្គើ​ឬ?

ស្មាតហ្វូន ជា​ច្រក​ចេញចូល​នៃ​អសន្តិសុខ ក្នុង​វិស័យ​បច្ចេកវិទ្យា​ព័ត៌មានវិទ្យា

សកលវិទ្យាល័យ​ហាវ៉ាដ​ជាប់ចោទ​ពី​បទ​រើសអើង​ចំពោះ​សិស្ស​អាមេរិកាំង​ដើម​កំណើតអាស៊ី

រវាង​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និង​​អាមេរិក តើ​អ្នក​ណា​ចំណេញ និង​អ្នក​ណា​ខាត​នៅក្នុង​រឿង​បាត់​ខ្លួន​លោក​ហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី?

ណូបែលសេដ្ឋកិច្ច២០១៨៖ របកគំហើញ​នៃ​ការ​បញ្ចូល​កត្តា​ធម្មជាតិ ​និង​ចំណេះដឹង​ក្នុង​ការ​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច

តើ​យុទ្ធសាស្រ្ត​របស់​លោក​ដូណាល់ត្រាំ​ពិតជា​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​​ក្នុងការ​ចរចា​ពាណិជ្ជកម្មមែនឬ?

តើ​លោក​ហ្សាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី​នៅ​ឯណា ហើយ​ចុះ​បើ​អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត​ជា​អ្នកសម្លាប់​នៅក្នុង​ទឹក​ដី​តួកគី?

តើ​ការ​ដក​ឬ​ព្យួរ​ប្រព័ន្ធ​អនុគ្រោះពន្ធ​របស់​សហភាពអឺរ៉ុប​មាន​នីតិវិធី​យ៉ាងដូចម្តេច?