rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិប្រចាំថ្ងៃ
rss itunes

តុលាការ​​កំពូល​​​យល់ព្រម​ឲ្យ​​លោក​ត្រាំ​យក​លុយ​​កងទ័ព​​ទៅ​​សង់​ជញ្ជាំង​ព្រំដែន​

ដោយ អ៊ុង គឹមអ៊ាន់

តុលាការ​កំពូល​អាមេរិក នៅទីបំផុតទៅ បាន​សម្រេច​គាំទ្រ​នយោបាយ​របស់​លោកប្រធានាធិបតី​ដូណាល់ ត្រាំ ទាក់ទង​នឹងគម្រោងសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន។ ជាក់ស្តែង កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី២៦ កក្កដាម្សិលមិញនេះ តុលាការអាមេរិក បានអនុម័ត បើកផ្លូវឲ្យលោកត្រាំ  ប្រើប្រាស់ថវិការបស់ក្រសួងការពារជាតិ ចំនួនរាប់ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនជាមួយនឹងប្រទេសម៉ិចស៊ិក។ ដំណឹងនេះ​បាន​ធ្វើឲ្យ​លោកត្រាំ សប្បាយចិត្ត​ឥតឧបមា ក៏ប៉ុន្តែ​សមាជិករដ្ឋាភិបាល​អាមេរិក​មកពីបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឯណោះវិញ មិនបាន​សាទរ​ឡើយ ចំពោះ​ការសម្រេច​របស់​តុលាការ​បែបនេះ។ មិនសាទរ ក៏ព្រោះពួកគេយល់ថាការចំណាយថវិការដ្ឋ ដ៏ច្រើន​សន្ធឹកសន្ធាប់​ដើម្បីតែសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន គឺជាការចាយលុយខ្ជះខ្ជាយ។

តើហេតុអ្វីបានជា តុលាការកំពូលរបស់អាមេរិក សម្រេចផ្តល់សិទ្ធិឲ្យលោកត្រាំ អាចយកថវិកាយោធា ទៅសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន? តើក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យអាមេរិក បានបញ្ចេញប្រតិកម្មអ្វីខ្លះពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ?

តុលាការកំពូលអាមេរិកបើកភ្លើងខៀវឲ្យលោកត្រាំ មានសិទ្ធិប្រើថវិកាយោធាដើម្បីសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន

គួររំឭកជូន រឿងថវិកាសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន គឺជាចំណុចរសើបខ្លាំងបំផុតមួយ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ កាលពីដើមឆ្នាំ២០១៩ នេះ អាមេរិកបានជួបនឹងវិបត្តិ shutdown ឬហៅម្យ៉ាងទៀតថា ​ការបិទទ្វាររដ្ឋសហព័ន្ធ​ ចំនួនប្រមាណជា ៣៥ ថ្ងៃ។ វាជាការបិទទ្វារដ្ឋសហព័ន្ធ​ ដែលមានរយៈពេលយូរបំផុតមួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក។

គេក៏មិនត្រូវភ្លេចទេថា វិបត្តិ shutdown នេះ កើតចេញពីការប្រកាស​ស្ថានភាព​អាសន្ន​ថ្នាក់​ជាតិ របស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ​បន្ទាប់ពី​មិនសប្បាយចិត្ត នឹងសភាអាមេរិក ដែល​មិន​ព្រម​​បោះឆ្នោត អនុម័ត​លើកញ្ចប់ថវិកាចំនួន ជាង ៥ពាន់​លាន​ដុល្លារ សម្រាប់​សង់ជញ្ជាំងព្រដែន ដូចការចង់បានរបស់លោក។

ដោយឡែក កាលពីថ្ងៃសុក្រម្សិលមិញនេះ តុលាការកំពូលបានអនុម័ត យល់ព្រមឲ្យរដ្ឋបាលលោកត្រាំ អាចប្រើប្រាស់ថវិកាចំនួន ២,៥ ពាន់លានដុល្លារ ដែលគេដឹងថាជាកញ្ចប់ថវិកាយោធា ដើម្បីយកទៅសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសបាន គឺនៅក្នុងរដ្ឋនៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា រដ្ឋអារីហ្សូណា និងញ៉ូវម៉ិចស៊ិក។ ជញ្ជាំងខណ្ឌចែកសហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិកនេះ គឺជាការសន្យាដ៏ចំបងមួយ របស់លោកត្រាំ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតនាឆ្នាំ ២០១៦។ តែវាអ្វី ដែលត្រូវបានជំទាស់យ៉ាងខ្លាំង ពីអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ។

សម្រាប់លោកប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ លំហូរចូលយ៉ាងគំហុក នៃចំនួនជនអន្តោប្រវេសន៍ ខុសច្បាប់ គឺជាគ្រោះថ្នាក់មួយ សម្រាប់ប្រទេសជាតិអាមេរិក ដូច្នោះហើយលោកចង់ឃើញជញ្ជាំងព្រំដែនលេចចេញជារូបរាងឡើង ដើម្បីសន្តិសុខរបស់ប្រទេសអាមេរិកទាំងមូល។

សរុបមក គេអាចទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានថា ការសម្រេចឲ្យរដ្ឋបាលលោកត្រាំ ប្រើប្រាស់ថវិការដ្ឋ ដើម្បីសង់ជញ្ជាំង គឺព្រោះតែតុលាការអាមេរិក យល់ស្របនឹងការលើកឡើងរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ដែលចង់ឲ្យមានជញ្ជាំងខណ្ឌចែកសហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ិចស៊ិក ដើម្បីរាំងខ្ទប់ លំហូរចូលនៃជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ក៏ដូចជាដើម្បីការពារសន្តិសុខរបស់ប្រទេស។

មួយវិញទៀត ការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលតាមការចង់បានរបស់លោកត្រាំ បែបនេះ អាចចាត់ទុកថាជាជោគជ័យមួយផ្នែកដែររបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ពីព្រោះថា លោកអាចធ្វើឲ្យពាក្យសន្យារបស់លោក ដែលធ្លាប់និយាយទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅគ្រាកន្លងមក លេចចេញជារូបរាងឡើង។

ក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ រិះគន់ចំពោះការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលអាមេរិក

ការសម្រេចបង្វែរថវិកាសម្រាប់ប្រើប្រាស់លើវិស័យយោធាចំនួនប្រមាណជា ២,៥ ពាន់លានដុល្លារ មកសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនជំនួសវិញ ធ្វើឲ្យលោកត្រាំ និងអ្នកគាំទ្រលោកសប្បាយចិត្ត។

ជាក់ស្តែង ក្រោយពីបានដឹងអំពីសេចក្តីប្រកាសរបស់តុលាការកំពូលរួចមក លោកដូណាល់ ត្រាំ បានបានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គមធ្វីតទឺររបស់លោកដូចទម្លាប់រាល់ដងថា នេះគឺជាជោគជ័យដ៏ធំមួយ។ លោកថា ការណ៍ដែលតុលាការកំពូលផ្តល់សិទ្ធិ ឲ្យលោកអាចទទួលបានថវិកា ទៅសង់ជញ្ជាំងព្រំដែននៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេស គឺជាជោគជ័យដ៏ធំ សម្រាប់សន្តិសុខព្រំដែន និងច្បាប់ទម្លាប់របស់ប្រទេស។

ផ្ទុយទៅវិញ សមាជិកសភាជាច្រើន មកពីបក្សប្រជាធិបតេយ្យ បានរិះគន់ចំពោះការសម្រេចចិត្តថ្មីចុងក្រោយរបស់តុលាការកំពូលអាមេរិកបែបនេះ។

ពួកអ្នកប្រជាធិបតេយ្យយល់ថា ពួកគេគាំទ្រ ចំពោះការរឹតបន្តឹងសន្តិសុខ នៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ក៏ប៉ុន្តែការសាងសង់ជញ្ជាំង វាត្រូវការចំណាយលុយច្រើនពេក និងថាវាគ្មានប្រសិទ្ធភាព គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីអាចការពារសន្តិសុខជាតិបាននោះទេ។

ជាក់ស្តែង លោក Nancy Pelosi សមាជិកសភាអាមេរិកម្នាក់ មកពីបក្សប្រជាធិបតេយ្យបានថ្លែងថា ការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល មិនខ្វល់ពីការប្រឆាំងជំទាស់ពីសភា ដោយអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋបាលរបស់លោកត្រាំ អាចយកថវិកាពីវិស័យយោធា ដើម្បីតែចំណាយលើការសង់ជញ្ជាំង ដែលគ្មានប្រសិទ្ធភាពអ្វីនោះ គឺជាកំហុសឆ្គងដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយ។

ជាមួយគ្នានេះដែរ សហព័ន្ធស៊ីវិលអាមេរិក (ACLU) ក៏បានប្តេជ្ញាថា នឹងរិះរកគ្រប់សិល្ប៍វិធីទាំងអស់ផងដែរ ដើម្បីបញ្ឈប់នូវការចាយវាយថវិកា លើគម្រោងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែនរបស់លោកត្រាំ។

គួរជម្រាបជូនបន្តិចថា​ កាលពីថ្ងៃសុក្រ ម្សិលមិញនេះ សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសក្វាតេម៉ាឡា បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងមួយផងដែរ។ ជាកិច្ចព្រមព្រៀង ដែលតម្រូវឲ្យ ជនអន្តោប្រវេសន៍មកពីប្រទេសហុងឌុយរ៉ាស និងសាល់វ៉ាដ័រ ដែលឆ្លងកាត់ហ្វាតេម៉ាឡា ត្រូវឈប់និងស្វែងរកការសុំសិទ្ធិជ្រកកោនជាមុនសិន មុននឹងធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិក។

ស្ថានភាពនៅតាមតំបន់ព្រំដែនរបស់អាមេរិកនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ

ចំនួន​ជនអន្តោប្រវេសន៍​ ដែលសំដៅដើរចូលទឹកដីអាមេរិកដោយខុសច្បាប់ បានកើនឡើង​ខ្លាំងដល់​កម្រិត​កំពូល និងមិនធ្លាប់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក។

លំហូរចូលនៃជនអន្តោប្រវេសន៍ដ៏ច្រើន បានធ្វើឲ្យពលរដ្ឋអាមេរិកដែលជាម្ចាស់ស្រុក មានការព្រួយបារម្ភ ហើយ ការសាងសង់ជញ្ជាំងព្រំដែន ខណ្ឌចែកអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិក ក៏ត្រូវបានលោកដូណាល់ ត្រាំ យកធ្វើជាយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត ក្នុងអំឡុងពេលនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសប្រធានាធិបតីអាមេរិកនាឆ្នាំ ២០១៦ កន្លងមក។

បើតាមអាជ្ញាធរ​អាមេរិក ចាប់តាំង​ពីខែ​តុលា ឆ្នាំ២០១៨ រហូត​ដល់​ខែ​មេសាឆ្នាំ​នេះ ចំនួន​ជនអន្តោប្រវេសន៍ ដែល​ឆ្លងដែន​ខុសច្បាប់ចូលទៅ​ក្នុង​ទឹកដី​អាមេរិក​ បាន​កើនឡើង​ដល់​ចំនួន​ជិត ៥០ ម៉ឺននាក់។

បើយោងតាមអាជ្ញាធរអាមេរិកដដែល មនុស្សចំនួនជាង ១០ ម៉ឺន ៤ ពាន់ នាក់ត្រូវបានគេចាប់ខ្លួននៅតាមបណ្តោយព្រំប្រទល់ភាគនិរតី នៃប្រទេសអាមេរិក កាលពីខែមិថុនាមុន។ ចំនួននេះ ធ្លាក់ចុះប្រមាណជា ២៨% បើប្រៀបធៀបទៅនឹងខែមុនៗ។

រដ្ឋបាលរបស់លោកត្រាំ បានអះអាងថា ការធ្លាក់ចុះនេះ គឺដោយសារតែគោលនយោបាយថ្មីៗរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលសម្រេចបានជាមួយប្រទេសម៉ិចស៊ិក ក្នុងការទប់ស្កាត់លំហូរចូលរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ ក៏ដូចជាការបង្កើនសន្តិសុខ តាមបណ្តោយព្រំដែន។

ដោយឡែក បើតាមអ្នកជំនាញ ការថយចុះ ក្នុងការធ្វើចំណាកស្រុក គឺជារឿងធម្មតានោះទេ ក្នុងអំឡុងរដូវក្តៅ។

គួរជម្រាបជូនដែរថា បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍របស់អង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកកិច្ចការជនចំណាកស្រុក ឲ្យដឹងថា រហូតមកដល់ឆ្នាំ ២០១៩ នេះ ជនអន្តោប្រវេសន៍ចំនួនប្រមាណជា ១៧០ នាក់បានស្លាប់ ឬបាត់ខ្លួន នៅតាមព្រំដែនម៉ិចស៊ិក-អាមេរិក ក្នុងនោះមានទាំងកុមារចំនួន ១៣ នាក់ផងដែរ៕

ហេតុអ្វីប្រធានាធិបតីបារាំងបើកជំនួបជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី មុនជំនួបG៧ ?

ជាង ២០ឆ្នាំក្រោយធ្លាក់ក្នុងដៃចិនដីគោក តើសង្គមហុងកុងកំពុងពុះចែកជាពីរឬ?

ឥណ្ឌាចង់​សើរើ​ទ្រឹស្តី​មិន​ប្រើ​អាវុធ​នុយក្លេអ៊ែរ ក្រោយ​ជំនួប​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិសុខ​ស្តីពី​កាស្មៀរ

តើបរាជ័យនៃវេទិកាប្រចាំឆ្នាំនៃកោះប៉ាស៊ីហ្វិកស្តីពីអាកាសធាតុជាកំហុសរបស់អ្នកណា?

ចិន​បញ្ចូន​ទ័ព​​ទៅ​​ព្រំដែន​​ហុងកុង ត្រាំ​​ភ្ជាប់​​​សង្គ្រាម​ពាណិជ្ជកម្ម​​ទៅ​​នឹង​​វិបត្តិ​ហុងកុង

លោក​ដូណាល់ត្រាំ បន្ធូរ​ដៃឲ្យ​ចិន តាម​រយៈ​ការ​ព្យួរ​ការដំឡើងពន្ធ ដល់​ពាក់​កណ្តាល​ខែ​ធ្នូ

ហុងកុង៖​ ចិន​អាច​បង្រ្កាបដោយហិង្សា​លើ​​​បាតុករ​ ដូចនៅ​ ​ធាន​អាន​មេន ដែរទេ?

នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ប៉ាគីស្ថាន​ចោទសួរ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​ចំពោះ​ភាពអសកម្ម​ជុំវិញ​វិបត្តិ​កាស្មៀរ​

ហេតុអ្វីបានជាប្រទេសយេម៉ែនកំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅក្នុងសង្រ្គាមស៊ីវិល?

កូរ៉េខាង​ជើង​បាញ់​មីស៊ីល​​២គ្រាប់ ខណៈ​លោក​ត្រាំ​ទទួល​បាន​សំបុត្រ​ពី គីម ជុងអ៊ុន

នាយករដ្ឋមន្ត្រីឥណ្ឌា សង្ឃឹម​រៀបចំតំបន់កាស្មៀរ ឱ្យ​ទៅជា​ឋានសួគ៌

របាយការណ៍ Giec អំពាវនាវ​ឱ្យ​មនុស្សជាតិ​ប្តូរ​ទម្លាប់​ធ្វើ​កសិកម្ម​និង​ទម្លាប់​អាហារ ដើម្បី​អាកាសធាតុ

តើការបង្កកទ្រព្យសម្បតិ្តរដ្ឋាភិបាលវ៉េណេស៊ុយអេឡាពីសំណាក់រដ្ឋបាលអាមេរិកាំងអាចនឹងទម្លាក់លោកម៉ាឌូរ៉ូឆាប់ៗឬទេ?

ចិន​ព្រមាន​អាមេរិក​មិនឲ្យ​ដាក់​ពង្រាយ​មីស៊ីល​នៅក្នុង​តំបន់​អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក​

ឥណ្ឌា​លុបចោល​​ស្វ័យភាពពិសេស​​​របស់​តំបន់​កាស្មៀរ​ ដោយ​ប្រើក្រិត្យប្រធានាធិបតី

សហរដ្ឋអាមេរិកជួបគ្រោះបាញ់ប្រហារមនុស្ស ជាថ្មី បែបប្រកាន់ពូជសាសន៍

​ហុងកុង៖ អាជ្ញាធរ​ព្រមាន​បង្ក្រាប ​បាតុករនៅតែ​ក្រោកតវ៉ា ​ស្ថានការណ៍​កាន់តែ​ក្តៅ!​

អាមេរិក​៖ សមយុទ្ធ​​រួមគ្នា​រវាង​អាមេរិក​និង​កូរ៉េខាងត្បូង​នៅតែ​បន្តកើតមាន

ការចរចា​ពាណិជ្ជកម្ម៖ តើ​ចិន និង​អាមេរិក​នឹង​បិទ​បញ្ចប់​ជម្លោះ​ពាណិជ្ជកម្ម ដែរឬទេ?

មានករណីបាញ់ប្រហារ ក្នុង​កន្លែងតាំង​ពិព័រណ៍​ នៅកាលីហ្វ័រញ៉ា ស្លាប់​យ៉ាងហោច​បីនាក់