rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ហេតុអ្វី​ក្រុមតាលីបង់​ចង់ចរចា​ជាមួយ​អាមេរិក?

ដោយ លីម ស៊ីវជួង

ក្រោយការ​បង្ហូរឈាម​នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន​រយៈពេល១៧ឆ្នាំ​ ​ស្ថានការណ៍ដ៏អាក្រក់​នៅក្នុងប្រទេស​មួយនេះនៅ​តែបន្តរហូតមក​ដល់បច្ចុប្បន្ន តែនាពេលថ្មីៗនេះ ក្រុមតាលីបង់​បានចេញនូវលិខិត​បើកចំហ​ដ៏កម្រមួយ​​​ ដោយបង្ហាញ​ពីបំណងប្រាថ្នា​របស់គេ​ក្នុងការធ្វើកិច្ចចរចាសន្តិភាព​ជាមួយភាគីអាមេរិក។​​ ប៉ុន្តែតើអ្វីទៅដែលជា​មូលហេតុនៅពីក្រោយ​ការទាមទារពី​ក្រុមតាលីបង់អោយ​មានកិច្ចចរចា​ជាមួយអាមេរិក?

កាលពីថ្ងៃទី១៤ កុម្ភៈ​​ ក្រុមតាលីបង់​បានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដោយបើកចំហនិងអំពាវនាវជាពិសេសដល់ "ប្រជាជនអាមេរិក" និង "អ្នកជាតិនិយមដែលស្រឡាញ់សន្តិភាព" ដើម្បីដាក់សម្ពាធដល់​រដ្ឋាភិបាលលោកដូណាល់​ត្រាំឱ្យចូលតុចរចា​ដែលតាលីបង់អះអាងថាដើម្បីសន្តិភាពនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

ការលើកឡើងនូវបំណងប្រាថ្នាចង់ចរចាលើកនេះ​ បានបង្ហាញអោយឃើញនូវហេតុការណ៍ដែលអាចកំពុងកើតឡើងចំនួនបី។​ មួយគឺ​ តាលីបង់កំពុងជឿថា​ពួកគេអាចឈ្នះសង្គ្រាមហើយឥឡូវនេះចង់ឱ្យភាគីម្ខាងទៀតចុះហត្ថលេខាលើឯកសារចុះចាញ់ ដើម្បីពួកគេមានសិទ្ធិបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី។ មួយទៀតគឺ ពួកគេជឿថា ពួកគេមិនអាចបន្តសង្គ្រាមទៀត ហើយចង់ចរចាជាមួយភាគីម្ខាងទៀតនូវកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពមួយ។ ឬមួយទៀត ពួកគេមិនឈ្នះហើយក៏មិនចាញ់ ​ប៉ុន្តែចង់សង្រ្គោះជនរួមជាតិរបស់ពួកគេពីការរស់នៅក្នុងភ្លើងសង្រ្គាម ទើបបានជាពួកគេសម្រេចចិត្តចង់ចរចាឱ្យមានសន្តិភាពនិងស្ថេរភាពនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

រយៈពេលកន្លងមក​ ក្រុមតាលីបង់បានបង្ហាញនូវសមត្ថភាពគួរអោយភ្ញាក់ផ្អើលដែលពួកគេអាចបន្តដំណើរការនិងធ្វើការវាយប្រហារក្នុងទីក្រុងនានាដូចជាក្រុងកាប៊ូល​​ ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនប្រមាណ១៥០នាក់នាប៉ុន្មានសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ។ ជាងនេះទៅទៀត​ តាលីបង់មានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលពួកគេត្រូវការដើម្បីធ្វើការប្រយុទ្ធក្នុងសង្រ្គាម ដែលក្នុងនោះរួមមានដូចជា​ ប្រាក់ដែលរកបានដោយការលក់អាភៀន អាវុធដែលបានពីសង្គ្រាមពីមុនៗ បណ្ដាញក្នុងរដ្ឋាភិបាល ជម្រកនៅប៉ាគីស្ថាន និងការទទួលបានកំលាំងប្រយុទ្ធថ្មីពីតំបន់​​ Pashtun នៅព្រំប្រទល់អាហ្វហ្កានីស្ថាននិងប៉ាគីស្ថាន​។ ប្រជាជននៅតំបន់នោះហ៊ានលះបង់ជីវិតដើម្បីការពារសាសនាអ៊ីស្លាមនិងប្រឆាំងទៅនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់បរទេស។​

យ៉ាងណាមិញ ការទទួលយកកំលាំងប្រយុទ្ធនិងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលៗភាគច្រើនពីតំបន់​ Pashtun នោះអាចផ្តល់នូវគុណវិបត្តិមួយចំនួនដល់ក្រុមតាលីបង់ផងដែរ​ ក្នុងការទទួលជំនួយពីក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយមសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៅកាប៊ូល ​ដោយសារតែភាពមិនសូវចុះសម្រុងគ្នាចាប់តាំងពីការកើតមានសង្រ្គាមស៊ីវិលក្នុងសតវត្សទី២០មក។​​ កត្តាមួយចំនួនផ្សេងទៀតដូចជា​  ការជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងអំពើពុករលួយ​ ការពឹងផ្អែកលើសម្ព័ន្ធមិត្តដូចជាប្រទេសប៉ាគីស្ថាន​ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងទៅលើយុទ្ធសាស្រ្តធ្វើភេរវកម្មដែលបានសម្លាប់ជនស៊ីវិល និងមនោគមវិជ្ជាហួសសម័យសម្រាប់ប្រជាជនអាហ្វហ្កានីស្ថានមួយចំនួន​​ អាចជាចំណុចសំខាន់ដែលអាចធ្វើអោយតាលីបង់ចុះទន់ខ្សោយក្នុងការធ្វើសង្រ្គាម។

ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានបានសន្និដ្ឋានថា ជំហានចុងក្រោយរបស់ក្រុមតាលីបង់ដែលចង់ចរចានេះ ជាប្រតិកម្មតបទៅនឹងអាមេរិកដែលបានបង្កើនការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាននិងដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសប៉ាគីស្ថានក្នុងការចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងក្រុមជ្រុលនិយមដែលកំពុងប្រតិបត្តិការនៅលើទឹកដីរបស់ប៉ាគីស្ថាន។ ដូច្នេះ ក្រុមតាលីបង់ចង់ចរចាដើម្បីបន្ធូរសម្ពាធលើប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ព្រមទាំងអូសបន្លាយពេលវេលាតបទៅនឹងការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អាមេរិកផងដែរ បើយោងតាមសំដីរបស់លោក Yonus Fakur អ្នកវិភាគនយោបាយដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងកាប៊ូលប្រាប់ទៅកាន់សារព័ត៌មាន DW​ របស់អាឡឺម៉ង់។ ដោយសារការវាយប្រហាររបស់អាមេរិកនាប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ តាលីបង់ទទួលរងការខូតខាតយ៉ាងខ្លាំងដែលបានធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់លទ្ធភាពក្នុងការប្រយុទ្ធរបស់គេ។

សូមរំលឹកថា កាលពីខែសីហាឆ្នាំ២០១៧ លោកត្រាំបានប្រកាសអំពីយុទ្ធសាស្ត្របង្កើនទ័ពថ្មីរបស់លោកសម្រាប់សមរភូមិចាស់មួយនេះ។ លោកបានបង្កើនចំនួនទ័ពអាមេរិកនៅអាហ្វហ្កានីស្ថានដល់១៤ពាន់នាក់​ ហើយក្នុងអំឡុងពេលតែមួយខែគឺនៅខែកញ្ញា អាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសចំនួនជាង៧៥០ទៅលើក្រុមតាលីបង់។

ទោះជាយ៉ាងណាក្តី​ ក្រុមតាលីបង់បានលើកឡើងថា​ ការស្នើអោយមានកិច្ចចរចាជាមួយអាមេរិកលើកនេះមិនមែនជាសញ្ញាចុះទន់ខ្សោយនោះទេ​។ ​ក្រុមនេះបានបន្ថែមទៀតថា​ បើទោះបីជាគេចង់ដោះស្រាយបញ្ហាអាហ្វហ្កានីស្ថានតាមរយៈការសន្ទនាដោយសន្តិវិធីយ៉ាងណាក្តី តាលីបង់នឹងមិនពិភាក្សាជាមួយរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាននោះទេប្រសិនបើកិច្ចចរចាអោយអាមេរិកដកទ័ពចេញពីអាហ្វហ្កានីស្ថានមិនទទួលបានជោគជ័យ។​ តាលីបង់​ បានអះអាងថា​ បើទោះអាមេរិកនៅតែបន្តគោលនយោបាយប្រើអាវុធរយៈពេល​១០០ឆ្នាំទៀត សង្រ្គាមនឹងមិនអាចបញ្ចប់នោះទេហើយលទ្ធផលក៏នឹងមិនផ្លាស់ប្តូរដែរ។

ចំពោះការស្នើឡើងចុងក្រោយរបស់ក្រុមតាលីបង់អោយមានកិច្ចចរចានេះ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកដូណាល់ត្រាំ បានបង្ហាញនូវសញ្ញាមិនច្បាស់លាស់អំពីឆន្ទៈរបស់ខ្លួនក្នុងការចរចា។ តែលោកត្រាំធ្លាប់បាននិយាយកាលពីខែមុនថា អាមេរិកមិនចង់ចរចានោះទេ។ យ៉ាងណាមិញ​​​ រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាមេរិកលោក Rex Tillerson បានលើកឡើងថា អាមេរិកស្វាគមន៍ការជជែកចរចាជាមួយក្រុមតាលីបង់ដែលមិនជ្រុលនិយម៕

ចិន បង្ហោះយាន​ទៅ​ស្រាវជ្រាវ​ជា​លើកទីមួយ នៅ​ចំហៀង​ម្ខាង​ទៀត​ របស់​ព្រះចន្ទ

តើជួង ដែល​អាមេរិក​ព្រម​ប្រគល់​ឱ្យ​ហ្វីលីពីន​វិញ មាន​ប្រវត្តិ​យ៉ាងណា ?

Brexit៖​ចុះ​បើ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​សម្រេចចិត្ត​បន្ត​​រួម​សុខ រួមទុក្ខ​ជាមួយ​សហភាពអឺរ៉ុប​​វិញ?

បារាំង៖អនាគត និង​ភាព​ដែល​មិន​អាច​ទៅ​រួច​ក្នុង​កំណែទម្រង់​សង្គម​សេដ្ឋកិច្ច

បារាំង៖ ស្វែងយល់​ពី​ប្រភព និង​កំហឹង​នៃ “ចលនា​អាវកាក់​ពណ៌​លឿង”

ធ្យូងថ្ម៖ នៅពេលប្រយោជន៍​​សេដ្ឋកិច្ច និង​នយោបាយ​សំខាន់​ជាង​ រឿងផែនដី​ឡើងកំដៅ

អ៊ីស្រាអែល៖​លោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូ​កំពុង​ប្រឈម​នឹង​ធ្លាក់​ពី​អំណាច​ដោយ​រឿងអាស្រូវ​ពុករលួយ?

កំណែ​​​ទម្រង់​រយៈ​​​ពេល​​​វែង​​​និង​​​ប្រជាប្រិយភាព​​​របស់​​​ប្រធានាធិបតី​​​បារាំង​​​

តើរដ្ឋាភិបាលកុងហ្គោ មានអ្វីលាក់លៀម នៅពីក្រោយឃាតកម្ម មន្ត្រីរបស់UNទាំង២នាក់?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​រដ្ឋាភិបាល​​បារាំង​ចោទ​ចលនា​ស្តាំនិយមជ្រុល​ជា​អ្នក​បង្ក​អំពើហិង្សា​នៅ​លើ​មហាវិថី​ហ្សង់អេលីហ្សេ?

រាជទាយាទ​អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មិន​សូវ​ចេញ​មុខ តែ​មានអំណាច​​​ខ្លាំង

របាយការណ៍៖ អាមេរិក​អាចនឹង​ចាញ់ បើសិន​ធ្វើ​សង្រ្គាម​ជាមួយ ចិន ឬ​រុស្ស៊ី

តើ​ប្រទេសចិន​ ពិតជា​ចោរ​លួច​បច្ចេកវិទ្យា​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​មែន​ឬយ៉ាងណា​?

សន្ទស្សន៍​អភិវឌ្ឍន៍​មនុស្ស ​(H.D.I) និង​​ កង្វះខាត​​របស់​ ផលិតផល​ក្នុងស្រុក​សរុប​ (G.D.P)​

បណ្តាញ​ភេរវជន​ហើយ​និង​ស្មាតហ្វូន

លីប៊ី ៖ ដំណើរ​ការ​ចរចា​សន្តិភាព រាំងស្ទះ​ដោយ​ភាព​មិន​ស្របគ្នា រវាង​ប្រទេស​ពាក់ព័ន្ធ

ក្រោយ​ដណ្តើម​កាន់កាប់​រដ្ឋសភា ​តើ​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាច​ធ្វើអ្វី​លោកដូណាល់ ត្រាំ​បាន?

ខ្យល់ពុលបរិយាកាស​កំពុង​ក្លាយ​ជា​ជម្ងឺដ៏រ៉ាំរ៉ៃ​របស់​រដ្ឋធានី​ញូវដេលី

អ្វី​ទៅ​ជា​គោលដៅ​ពិត​នៃ​ទណ្ឌកម្ម​អាមេរិក​លើ​អ៊ីរ៉ង់ និង​ថាតើ​អ្នក​ណា​ដែល​កំពុង​​រងគ្រោះ​ខ្លាំង​ជាង​គេ​ពី​ទណ្ឌកម្ម​នេះ?

នៅ​ប្រទេស​ក្រីក្រ ​អត្រាអ្នក​អត់​ការងារ​ទាប​ ព្រោះ​មនុស្ស​មិន​អាច​មិន​ធ្វើការ​