rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ហេតុអ្វី​ក្រុមតាលីបង់​ចង់ចរចា​ជាមួយ​អាមេរិក?

ដោយ លីម ស៊ីវជួង

ក្រោយការ​បង្ហូរឈាម​នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន​រយៈពេល១៧ឆ្នាំ​ ​ស្ថានការណ៍ដ៏អាក្រក់​នៅក្នុងប្រទេស​មួយនេះនៅ​តែបន្តរហូតមក​ដល់បច្ចុប្បន្ន តែនាពេលថ្មីៗនេះ ក្រុមតាលីបង់​បានចេញនូវលិខិត​បើកចំហ​ដ៏កម្រមួយ​​​ ដោយបង្ហាញ​ពីបំណងប្រាថ្នា​របស់គេ​ក្នុងការធ្វើកិច្ចចរចាសន្តិភាព​ជាមួយភាគីអាមេរិក។​​ ប៉ុន្តែតើអ្វីទៅដែលជា​មូលហេតុនៅពីក្រោយ​ការទាមទារពី​ក្រុមតាលីបង់អោយ​មានកិច្ចចរចា​ជាមួយអាមេរិក?

កាលពីថ្ងៃទី១៤ កុម្ភៈ​​ ក្រុមតាលីបង់​បានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដោយបើកចំហនិងអំពាវនាវជាពិសេសដល់ "ប្រជាជនអាមេរិក" និង "អ្នកជាតិនិយមដែលស្រឡាញ់សន្តិភាព" ដើម្បីដាក់សម្ពាធដល់​រដ្ឋាភិបាលលោកដូណាល់​ត្រាំឱ្យចូលតុចរចា​ដែលតាលីបង់អះអាងថាដើម្បីសន្តិភាពនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

ការលើកឡើងនូវបំណងប្រាថ្នាចង់ចរចាលើកនេះ​ បានបង្ហាញអោយឃើញនូវហេតុការណ៍ដែលអាចកំពុងកើតឡើងចំនួនបី។​ មួយគឺ​ តាលីបង់កំពុងជឿថា​ពួកគេអាចឈ្នះសង្គ្រាមហើយឥឡូវនេះចង់ឱ្យភាគីម្ខាងទៀតចុះហត្ថលេខាលើឯកសារចុះចាញ់ ដើម្បីពួកគេមានសិទ្ធិបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី។ មួយទៀតគឺ ពួកគេជឿថា ពួកគេមិនអាចបន្តសង្គ្រាមទៀត ហើយចង់ចរចាជាមួយភាគីម្ខាងទៀតនូវកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពមួយ។ ឬមួយទៀត ពួកគេមិនឈ្នះហើយក៏មិនចាញ់ ​ប៉ុន្តែចង់សង្រ្គោះជនរួមជាតិរបស់ពួកគេពីការរស់នៅក្នុងភ្លើងសង្រ្គាម ទើបបានជាពួកគេសម្រេចចិត្តចង់ចរចាឱ្យមានសន្តិភាពនិងស្ថេរភាពនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

រយៈពេលកន្លងមក​ ក្រុមតាលីបង់បានបង្ហាញនូវសមត្ថភាពគួរអោយភ្ញាក់ផ្អើលដែលពួកគេអាចបន្តដំណើរការនិងធ្វើការវាយប្រហារក្នុងទីក្រុងនានាដូចជាក្រុងកាប៊ូល​​ ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនប្រមាណ១៥០នាក់នាប៉ុន្មានសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ។ ជាងនេះទៅទៀត​ តាលីបង់មានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលពួកគេត្រូវការដើម្បីធ្វើការប្រយុទ្ធក្នុងសង្រ្គាម ដែលក្នុងនោះរួមមានដូចជា​ ប្រាក់ដែលរកបានដោយការលក់អាភៀន អាវុធដែលបានពីសង្គ្រាមពីមុនៗ បណ្ដាញក្នុងរដ្ឋាភិបាល ជម្រកនៅប៉ាគីស្ថាន និងការទទួលបានកំលាំងប្រយុទ្ធថ្មីពីតំបន់​​ Pashtun នៅព្រំប្រទល់អាហ្វហ្កានីស្ថាននិងប៉ាគីស្ថាន​។ ប្រជាជននៅតំបន់នោះហ៊ានលះបង់ជីវិតដើម្បីការពារសាសនាអ៊ីស្លាមនិងប្រឆាំងទៅនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់បរទេស។​

យ៉ាងណាមិញ ការទទួលយកកំលាំងប្រយុទ្ធនិងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលៗភាគច្រើនពីតំបន់​ Pashtun នោះអាចផ្តល់នូវគុណវិបត្តិមួយចំនួនដល់ក្រុមតាលីបង់ផងដែរ​ ក្នុងការទទួលជំនួយពីក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយមសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៅកាប៊ូល ​ដោយសារតែភាពមិនសូវចុះសម្រុងគ្នាចាប់តាំងពីការកើតមានសង្រ្គាមស៊ីវិលក្នុងសតវត្សទី២០មក។​​ កត្តាមួយចំនួនផ្សេងទៀតដូចជា​  ការជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងអំពើពុករលួយ​ ការពឹងផ្អែកលើសម្ព័ន្ធមិត្តដូចជាប្រទេសប៉ាគីស្ថាន​ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងទៅលើយុទ្ធសាស្រ្តធ្វើភេរវកម្មដែលបានសម្លាប់ជនស៊ីវិល និងមនោគមវិជ្ជាហួសសម័យសម្រាប់ប្រជាជនអាហ្វហ្កានីស្ថានមួយចំនួន​​ អាចជាចំណុចសំខាន់ដែលអាចធ្វើអោយតាលីបង់ចុះទន់ខ្សោយក្នុងការធ្វើសង្រ្គាម។

ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានបានសន្និដ្ឋានថា ជំហានចុងក្រោយរបស់ក្រុមតាលីបង់ដែលចង់ចរចានេះ ជាប្រតិកម្មតបទៅនឹងអាមេរិកដែលបានបង្កើនការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាននិងដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសប៉ាគីស្ថានក្នុងការចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងក្រុមជ្រុលនិយមដែលកំពុងប្រតិបត្តិការនៅលើទឹកដីរបស់ប៉ាគីស្ថាន។ ដូច្នេះ ក្រុមតាលីបង់ចង់ចរចាដើម្បីបន្ធូរសម្ពាធលើប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ព្រមទាំងអូសបន្លាយពេលវេលាតបទៅនឹងការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អាមេរិកផងដែរ បើយោងតាមសំដីរបស់លោក Yonus Fakur អ្នកវិភាគនយោបាយដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងកាប៊ូលប្រាប់ទៅកាន់សារព័ត៌មាន DW​ របស់អាឡឺម៉ង់។ ដោយសារការវាយប្រហាររបស់អាមេរិកនាប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ តាលីបង់ទទួលរងការខូតខាតយ៉ាងខ្លាំងដែលបានធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់លទ្ធភាពក្នុងការប្រយុទ្ធរបស់គេ។

សូមរំលឹកថា កាលពីខែសីហាឆ្នាំ២០១៧ លោកត្រាំបានប្រកាសអំពីយុទ្ធសាស្ត្របង្កើនទ័ពថ្មីរបស់លោកសម្រាប់សមរភូមិចាស់មួយនេះ។ លោកបានបង្កើនចំនួនទ័ពអាមេរិកនៅអាហ្វហ្កានីស្ថានដល់១៤ពាន់នាក់​ ហើយក្នុងអំឡុងពេលតែមួយខែគឺនៅខែកញ្ញា អាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសចំនួនជាង៧៥០ទៅលើក្រុមតាលីបង់។

ទោះជាយ៉ាងណាក្តី​ ក្រុមតាលីបង់បានលើកឡើងថា​ ការស្នើអោយមានកិច្ចចរចាជាមួយអាមេរិកលើកនេះមិនមែនជាសញ្ញាចុះទន់ខ្សោយនោះទេ​។ ​ក្រុមនេះបានបន្ថែមទៀតថា​ បើទោះបីជាគេចង់ដោះស្រាយបញ្ហាអាហ្វហ្កានីស្ថានតាមរយៈការសន្ទនាដោយសន្តិវិធីយ៉ាងណាក្តី តាលីបង់នឹងមិនពិភាក្សាជាមួយរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាននោះទេប្រសិនបើកិច្ចចរចាអោយអាមេរិកដកទ័ពចេញពីអាហ្វហ្កានីស្ថានមិនទទួលបានជោគជ័យ។​ តាលីបង់​ បានអះអាងថា​ បើទោះអាមេរិកនៅតែបន្តគោលនយោបាយប្រើអាវុធរយៈពេល​១០០ឆ្នាំទៀត សង្រ្គាមនឹងមិនអាចបញ្ចប់នោះទេហើយលទ្ធផលក៏នឹងមិនផ្លាស់ប្តូរដែរ។

ចំពោះការស្នើឡើងចុងក្រោយរបស់ក្រុមតាលីបង់អោយមានកិច្ចចរចានេះ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកដូណាល់ត្រាំ បានបង្ហាញនូវសញ្ញាមិនច្បាស់លាស់អំពីឆន្ទៈរបស់ខ្លួនក្នុងការចរចា។ តែលោកត្រាំធ្លាប់បាននិយាយកាលពីខែមុនថា អាមេរិកមិនចង់ចរចានោះទេ។ យ៉ាងណាមិញ​​​ រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាមេរិកលោក Rex Tillerson បានលើកឡើងថា អាមេរិកស្វាគមន៍ការជជែកចរចាជាមួយក្រុមតាលីបង់ដែលមិនជ្រុលនិយម៕

បំណុល​សាធារណៈ​សាកល​ស្ថិតក្នុង​ស្ថានភាព​អាក្រក់​ជាង​ពី​មុន​វិបត្តិ​ហិរញ្ញវត្ត​ឆ្នាំ​២០០៨​

អឺរ៉ុប៖ កំណែទម្រង់​ច្បាប់​កម្មសិទ្ធិបញ្ញា អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​សិទ្ធិ​សេរីភាព​លើ​បណ្តាញ​អ៊ីនធឺណិត?

តើ​ហេតុដូចម្តេច​បាន​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​សន្តិភាព​​អូស្លូ នាំ​​វិបត្តិ​អ៊ីស្រាអែល​​ប៉ាឡេស្ទីន​ឱ្យ​​ទ័ល​ច្រក ?!

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​មាន​ប្រទេស​អាហ្រ្វិ​ក​កាន់​តែ​ច្រើន​ចង់​បំពាក់​មជ្ឈមណ្ឌល​នុយក្លេអ៊ែរ?

សេដ្ឋកិច្ចសាកល៖ ១០ឆ្នាំក្រោយវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ

ជំនួប​​កំពូល​ចិន-រុស្ស៊ី​ និង​សមយុទ្ទ​រួម​ គូស​បញ្ជាក់​ពី​ មហិទ្ធិ​ឫទ្ធ​បន្ទាត់​នយោបាយ​ម៉ូស្គូ-ប៉េកាំង​

ហេតុអ្វី​បានជា​មហាអំណាច​នាំគ្នា​ទៅ​បង្កើត​មូលដ្ឋានទ័ព​នៅក្នុង​ប្រទេស​ជីប៊ូទី

តើ​អាមេរិក​ពិតជា​ហ៊ាន​ដាក់​ទណ្ឌកម្មលើ​​តុលាការ​ព្រហ្មទណ្ឌ​អន្តរជាតិ?

លោកស្រី​មីសែល បាឈើឡេ ពី​ប្រធានាធិបតី​ឈីលី​ក្លាយ​ជា​ឧត្តមស្នងការ​របស់ អ.ស.ប. ទទួល​បន្ទុក​សិទ្ធិមនុស្ស

បរាជ័យរបស់មីក្រូហិរញ្ញវត្ថុក្នុងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ

តើលោកត្រាំ​ពិតជា​មិនខ្វល់ពី​វត្តមានកាណាដា​ក្នុង​កិច្ចព្រមព្រៀង​ពាណិកម្មសេរីឬយ៉ាងណា​​?

លោកស្រី​ស៊ូជី ប្រឈម​នឹង​ការ​រិះគន់ ​ក្រោយ​ការ​កាត់ទោស​អ្នក​កាសែត​ដែល​ស៊ើប​រឿង​រ៉ូហ៊ីងយ៉ា

តើ​ការ​វិវាទ​រវាង​ប្រទេស​អង់គ្លេស និង​ប្រទេស​ម៉ូរីស​ជុំវិញ​ប្រជុំកោះឆាហ្គូស​បាន​កើត​ឡើង​យ៉ាង​ដូចម្តេច​ខ្លះ?

ករណី​​ដែល​​បាន​​ញ៉ាំង​​លោក​​ពូទីន ​​ឲ្យ​ថ្លែងសារ​​តាម​​ទូរទស្សន៍​​ ទៅ​​កាន់​​ប្រជាជាតិ​​

​​វិស័យថាមពលនៅអឺរ៉ុប កំពុង​ក្លាយ​ជារបស់ចិន ?

ភូមា៖​តើ​ជម្រើស​តុលារការអន្តរជាតិ​មួយ​ណា និង​មាន​អ្នកពាក់ព័ន្ធ​ណា​ខ្លះ​ដែល​អាច​ទទួល​ទោស​ក្នុង​បទប្រល័យ​ពូជសាសន៍​លើ​ពួករ៉ូហ៊ីងយ៉ា​?

​តុលាការ​យុត្តិធម៌អន្តរជាតិ បើក​សវនាការ​សំណុំរឿង​អ៊ីរ៉ង់​និង​អាមេរិក

អាស៊ាន៖ ចលករ​សម្រាប់​សន្តិភាព​ក្នុង​តំបន់ និង​សមាហរណកម្ម​សេដ្ឋកិច្ច​អនាគត

ហេតុអ្វី​លោក​ខាងលិច​នៅរារែក មិន​​ទាន់​គាំទ្រ​​មាតុភូមិនិវត្ត​របស់ជនភៀសខ្លួន​ស៊ីរី?

វ៉េណេស៊ុយ​អេឡា៖ ​ពលរដ្ឋ​ជាង​២លាន​៣សែន​នាក់ រត់​ចោលស្រុក ដោយសារហេតុអ្វី?​