rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

ហេតុអ្វី​ក្រុមតាលីបង់​ចង់ចរចា​ជាមួយ​អាមេរិក?

ដោយ លីម ស៊ីវជួង

ក្រោយការ​បង្ហូរឈាម​នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន​រយៈពេល១៧ឆ្នាំ​ ​ស្ថានការណ៍ដ៏អាក្រក់​នៅក្នុងប្រទេស​មួយនេះនៅ​តែបន្តរហូតមក​ដល់បច្ចុប្បន្ន តែនាពេលថ្មីៗនេះ ក្រុមតាលីបង់​បានចេញនូវលិខិត​បើកចំហ​ដ៏កម្រមួយ​​​ ដោយបង្ហាញ​ពីបំណងប្រាថ្នា​របស់គេ​ក្នុងការធ្វើកិច្ចចរចាសន្តិភាព​ជាមួយភាគីអាមេរិក។​​ ប៉ុន្តែតើអ្វីទៅដែលជា​មូលហេតុនៅពីក្រោយ​ការទាមទារពី​ក្រុមតាលីបង់អោយ​មានកិច្ចចរចា​ជាមួយអាមេរិក?

កាលពីថ្ងៃទី១៤ កុម្ភៈ​​ ក្រុមតាលីបង់​បានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍ដោយបើកចំហនិងអំពាវនាវជាពិសេសដល់ "ប្រជាជនអាមេរិក" និង "អ្នកជាតិនិយមដែលស្រឡាញ់សន្តិភាព" ដើម្បីដាក់សម្ពាធដល់​រដ្ឋាភិបាលលោកដូណាល់​ត្រាំឱ្យចូលតុចរចា​ដែលតាលីបង់អះអាងថាដើម្បីសន្តិភាពនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

ការលើកឡើងនូវបំណងប្រាថ្នាចង់ចរចាលើកនេះ​ បានបង្ហាញអោយឃើញនូវហេតុការណ៍ដែលអាចកំពុងកើតឡើងចំនួនបី។​ មួយគឺ​ តាលីបង់កំពុងជឿថា​ពួកគេអាចឈ្នះសង្គ្រាមហើយឥឡូវនេះចង់ឱ្យភាគីម្ខាងទៀតចុះហត្ថលេខាលើឯកសារចុះចាញ់ ដើម្បីពួកគេមានសិទ្ធិបង្កើតរដ្ឋាភិបាលថ្មី។ មួយទៀតគឺ ពួកគេជឿថា ពួកគេមិនអាចបន្តសង្គ្រាមទៀត ហើយចង់ចរចាជាមួយភាគីម្ខាងទៀតនូវកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពមួយ។ ឬមួយទៀត ពួកគេមិនឈ្នះហើយក៏មិនចាញ់ ​ប៉ុន្តែចង់សង្រ្គោះជនរួមជាតិរបស់ពួកគេពីការរស់នៅក្នុងភ្លើងសង្រ្គាម ទើបបានជាពួកគេសម្រេចចិត្តចង់ចរចាឱ្យមានសន្តិភាពនិងស្ថេរភាពនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

រយៈពេលកន្លងមក​ ក្រុមតាលីបង់បានបង្ហាញនូវសមត្ថភាពគួរអោយភ្ញាក់ផ្អើលដែលពួកគេអាចបន្តដំណើរការនិងធ្វើការវាយប្រហារក្នុងទីក្រុងនានាដូចជាក្រុងកាប៊ូល​​ ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនប្រមាណ១៥០នាក់នាប៉ុន្មានសប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ។ ជាងនេះទៅទៀត​ តាលីបង់មានអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលពួកគេត្រូវការដើម្បីធ្វើការប្រយុទ្ធក្នុងសង្រ្គាម ដែលក្នុងនោះរួមមានដូចជា​ ប្រាក់ដែលរកបានដោយការលក់អាភៀន អាវុធដែលបានពីសង្គ្រាមពីមុនៗ បណ្ដាញក្នុងរដ្ឋាភិបាល ជម្រកនៅប៉ាគីស្ថាន និងការទទួលបានកំលាំងប្រយុទ្ធថ្មីពីតំបន់​​ Pashtun នៅព្រំប្រទល់អាហ្វហ្កានីស្ថាននិងប៉ាគីស្ថាន​។ ប្រជាជននៅតំបន់នោះហ៊ានលះបង់ជីវិតដើម្បីការពារសាសនាអ៊ីស្លាមនិងប្រឆាំងទៅនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់បរទេស។​

យ៉ាងណាមិញ ការទទួលយកកំលាំងប្រយុទ្ធនិងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលៗភាគច្រើនពីតំបន់​ Pashtun នោះអាចផ្តល់នូវគុណវិបត្តិមួយចំនួនដល់ក្រុមតាលីបង់ផងដែរ​ ក្នុងការទទួលជំនួយពីក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយមសំខាន់ៗផ្សេងទៀតនៅកាប៊ូល ​ដោយសារតែភាពមិនសូវចុះសម្រុងគ្នាចាប់តាំងពីការកើតមានសង្រ្គាមស៊ីវិលក្នុងសតវត្សទី២០មក។​​ កត្តាមួយចំនួនផ្សេងទៀតដូចជា​  ការជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងអំពើពុករលួយ​ ការពឹងផ្អែកលើសម្ព័ន្ធមិត្តដូចជាប្រទេសប៉ាគីស្ថាន​ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងទៅលើយុទ្ធសាស្រ្តធ្វើភេរវកម្មដែលបានសម្លាប់ជនស៊ីវិល និងមនោគមវិជ្ជាហួសសម័យសម្រាប់ប្រជាជនអាហ្វហ្កានីស្ថានមួយចំនួន​​ អាចជាចំណុចសំខាន់ដែលអាចធ្វើអោយតាលីបង់ចុះទន់ខ្សោយក្នុងការធ្វើសង្រ្គាម។

ក្រុមអ្នកសង្កេតការណ៍នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានបានសន្និដ្ឋានថា ជំហានចុងក្រោយរបស់ក្រុមតាលីបង់ដែលចង់ចរចានេះ ជាប្រតិកម្មតបទៅនឹងអាមេរិកដែលបានបង្កើនការវាយប្រហារតាមអាកាសនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាននិងដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសប៉ាគីស្ថានក្នុងការចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងក្រុមជ្រុលនិយមដែលកំពុងប្រតិបត្តិការនៅលើទឹកដីរបស់ប៉ាគីស្ថាន។ ដូច្នេះ ក្រុមតាលីបង់ចង់ចរចាដើម្បីបន្ធូរសម្ពាធលើប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ព្រមទាំងអូសបន្លាយពេលវេលាតបទៅនឹងការវាយប្រហារតាមអាកាសរបស់អាមេរិកផងដែរ បើយោងតាមសំដីរបស់លោក Yonus Fakur អ្នកវិភាគនយោបាយដែលមានមូលដ្ឋាននៅទីក្រុងកាប៊ូលប្រាប់ទៅកាន់សារព័ត៌មាន DW​ របស់អាឡឺម៉ង់។ ដោយសារការវាយប្រហាររបស់អាមេរិកនាប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ តាលីបង់ទទួលរងការខូតខាតយ៉ាងខ្លាំងដែលបានធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់លទ្ធភាពក្នុងការប្រយុទ្ធរបស់គេ។

សូមរំលឹកថា កាលពីខែសីហាឆ្នាំ២០១៧ លោកត្រាំបានប្រកាសអំពីយុទ្ធសាស្ត្របង្កើនទ័ពថ្មីរបស់លោកសម្រាប់សមរភូមិចាស់មួយនេះ។ លោកបានបង្កើនចំនួនទ័ពអាមេរិកនៅអាហ្វហ្កានីស្ថានដល់១៤ពាន់នាក់​ ហើយក្នុងអំឡុងពេលតែមួយខែគឺនៅខែកញ្ញា អាមេរិកបានធ្វើការវាយប្រហារតាមផ្លូវអាកាសចំនួនជាង៧៥០ទៅលើក្រុមតាលីបង់។

ទោះជាយ៉ាងណាក្តី​ ក្រុមតាលីបង់បានលើកឡើងថា​ ការស្នើអោយមានកិច្ចចរចាជាមួយអាមេរិកលើកនេះមិនមែនជាសញ្ញាចុះទន់ខ្សោយនោះទេ​។ ​ក្រុមនេះបានបន្ថែមទៀតថា​ បើទោះបីជាគេចង់ដោះស្រាយបញ្ហាអាហ្វហ្កានីស្ថានតាមរយៈការសន្ទនាដោយសន្តិវិធីយ៉ាងណាក្តី តាលីបង់នឹងមិនពិភាក្សាជាមួយរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាននោះទេប្រសិនបើកិច្ចចរចាអោយអាមេរិកដកទ័ពចេញពីអាហ្វហ្កានីស្ថានមិនទទួលបានជោគជ័យ។​ តាលីបង់​ បានអះអាងថា​ បើទោះអាមេរិកនៅតែបន្តគោលនយោបាយប្រើអាវុធរយៈពេល​១០០ឆ្នាំទៀត សង្រ្គាមនឹងមិនអាចបញ្ចប់នោះទេហើយលទ្ធផលក៏នឹងមិនផ្លាស់ប្តូរដែរ។

ចំពោះការស្នើឡើងចុងក្រោយរបស់ក្រុមតាលីបង់អោយមានកិច្ចចរចានេះ រដ្ឋាភិបាលរបស់លោកដូណាល់ត្រាំ បានបង្ហាញនូវសញ្ញាមិនច្បាស់លាស់អំពីឆន្ទៈរបស់ខ្លួនក្នុងការចរចា។ តែលោកត្រាំធ្លាប់បាននិយាយកាលពីខែមុនថា អាមេរិកមិនចង់ចរចានោះទេ។ យ៉ាងណាមិញ​​​ រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាមេរិកលោក Rex Tillerson បានលើកឡើងថា អាមេរិកស្វាគមន៍ការជជែកចរចាជាមួយក្រុមតាលីបង់ដែលមិនជ្រុលនិយម៕

ការ​​ប្រកួត​ World Cup - 2018 ​នៅ​រុស្ស៊ី​បន្ត​ទៅ​៨ថ្ងៃ​ហើយទាំង​ហែរហម​ដោយ​ចំណុច​ខ្លះ​គួរ​អោយ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​

​អាមេរិក​របស់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​កំពុង​បន្ត​អនុវត្តន៍​នយោបាយ​ឯកតោភាគីនិយម និង​ឯកោនិយម?

តួកគី៖​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លោក​អ៊ែរដូហ្កាន​ហាក់​បាន​ធ្លាក់​កូដ​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធនាការ​សម្រាប់​ការ​បោះឆ្នោត​ថ្ងៃទី២៤ មិថុនា?

បាល់ទាត់ពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ ៖ កាណាដា ម៉ិចសិក និងសហរដ្ឋអាមេរិកបានទទួលសិទ្ធិរួមគ្នាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះក្នុងបរិបថជម្លោះពាណិជ្ជកម្ម

បទវិភាគ៖​សម្រាប់​លោកពូទីន World Cup ២០១៨ជា​មុខមាត់​ប្រទេស​រុស្ស៊ី

វិបត្តិ​ជនភៀស​ខ្លួន​តាម​ទូក​កំពុង​ធ្វើឱ្យ​អ៊ីតាលី​និង​បារាំង មើលមុខ​គ្នា​មិន​ចំ

គីម ជុងអ៊ុន ពី​មេដឹកនាំ​ផ្តាច់ការ ក្លាយ​ជា​ប្រមុខរដ្ឋ ស្មើមុខ​​នឹង​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក

ទំនាក់ទំនង​រវាង​អាមេរិក និង​កូរ៉េខាងជើង និង​បុគ្គលិកលក្ខណៈ​របស់​លោកត្រាំ និង​លោកគីម!

អង្គការ​​សហប្រជាជាតិ​​ស្តី​បន្ទោស​​នយោបាយ​​ប្រឆាំង​​អន្តោប្រវេសន៍​​របស់​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​

កំណែ​ទម្រង់​ច្បាប់​អន្តោប្រវេសន៍​អឺរ៉ុប បន្ត​ជាប់​គាំង

ទិវាបរិស្ថាន៖ កាកសំណល់ប្លាស្ទិក ជាហានិភ័យខ្ពស់សម្រាប់មនុស្សជាតិ

ហ្សកដានី៖​អ្វី​ទៅ​ជា​ប្រភព​នៃ​ការ​ផ្ទុះ​កំហឹង​របស់​ប្រជាជន​រហូត​ទម្លាក់​រដ្ឋាភិបាល​លោក​ហានី មុលគី?

កំណើន​អត្រា​មរណភាព​បណ្តាល​មក​ពី​សារជាតិ​អូពីយូអីត​ (opioïde) កំពុង​ក្លាយ​ជា​វិបត្តិ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​អាមេរិក​

ប៊ុលហ្ការី​ភ្ញាក់​រលឹក​ចង់​ស្តារ​ឡើងវិញ​ទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​រុស្ស៊ី ពិសេស​ក្នុង​វិស័យ​ថាមពល

បារាំង​បញ្ចូល​ជំនួញ​គ្រឿងញៀន ក្នុង​ការគណនា​ផលិតផល​សរុប​ជាតិ PIB

វត្តមាន និង​ប្រយោជន៍​នៃ​សន្និសីទ​អន្តរជាតិ​ស្តីពី​ការ​រំសាយ​គ្រឿងសពា្វវុធ​កំពុង​ចោទ​ជា​បញ្ហា!

បាល់ទាត់​ពិភពលោក​ឆ្នាំ ២០១៨៖​ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍​អាមេរិក Fox Sports កំពុង​ប្រមូល ADN មនុស្ស​ដើម្បី​ស្វែង​រក​អ្នកទស្សនា​ការផ្សាយ​បន្តផ្ទាល់

បារាំង ៖ តំបន់ជាយក្រុង ជាតំបន់ក្រីក្រ ស្តារ​មិនរួចឬ ?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ប្រជាជន​ប៉ាឡេស្ទីន​បារម្ភ​​ខ្លាំង​ពី​ស្ថានភាព​សុខភាព​របស់​លោក​ម៉ាមូដ អាបាស់?

ហេតុអ្វី​បាន​ជា​ប្រទេស​ក្វាតេម៉ាឡា​ផ្ទេរ​ស្ថានទូត​ទៅ​កាន់​ទីក្រុង​ហ៊្សេរុយសាឡិម​ដូច​សហរដ្ឋអាមេរិក?