rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

តើ​ក្រុមភេរវជន​នៅ​ពីក្រោយ​ការវាយប្រហារ​អត្តឃាត​នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ជា​នរណា?

ដោយ សេង ឌីណា

កាលពីថ្ងៃ​សៅរ៍ និង​ថ្ងៃ​ចន្ទ​កន្លងទៅនេះ ឥណ្ឌូណេស៊ី​បាន​រង​ការ​វាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​អត្តឃាត​ផ្ទួនៗគ្នា ហើយ​បើយោងតាម​ប៉ូលិស​ឥណ្ឌូណេស៊ី អ្នក​នៅពីក្រោយ​ភេរវកម្ម​អត្តឃាតនេះ គឺ​ក្រុម​ចាម៉ាអះអានស្ហារូតដៅឡះ (Jamaah Ansharut Daulah) ដែល​ជា​ក្រុម​ភេរវជន​ក្នុងស្រុក​ឥណ្ឌូណេស៊ី តែ​ភ្ជាប់ខ្លួន​ជាមួយ​នឹង​ក្រុម​ជីហាត​រដ្ឋ​អ៊ីស្លាម។ តើ​ក្រុម​ចាម៉ាអះអានស្ហារូតដៅឡះនេះ​ជានរណា? ហើយ​មាន​ដើមកំណើត​ចេញមកពីណា?

ចាម៉ាអះអានស្ហារូតដៅឡះ ដែល​គេច្រើន​ហៅកាត់ដោយខ្លីថា “JAD” គឺ​ជា​ក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម​ឥណ្ឌូណេស៊ី ដែល​ទើប​នឹង​បង្កើតឡើង​ កាលពីឆ្នាំ២០១៥​ ហើយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ដាក់​បញ្ចូល​ជាក្រុម​ភេរវជន កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅមិញ។

តាមការពិត មេដឹកនាំ​មួយ​ផ្នែក​របស់​ក្រុម JAD នេះ គឺ​មាន​ប្រភពដើម​ចេញ​ពី​ក្រុងចេម៉ាអះ​អ៊ីស្លាមីយ៉ះ (Jemaah Islamiyah) ដែល​ជា​សាខា​របស់​ក្រុមអាល់កៃដា​​ប្រចាំតំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយ​ដែល​ជា​អ្នក​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​ការ​វាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​ធំៗ​ជាច្រើន​នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី ជាពិសេស ភេរវកម្ម​នៅកោះបាលី កាល​ពីឆ្នាំ២០០២ ដែល​កាលណោះ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ជាង២០០នាក់​ត្រូវ​បាត់បង់ជីវិត និង​រាប់រយនាក់​ផ្សេងទៀត​ត្រូវរបួស ក្នុងនោះ​ភាគច្រើន​គឺ​ជា​អ្នក​ទេសចរបរទេស។

នៅ​ឆ្នាំ២០១៣ ក្រុមអាល់កៃដា​​ត្រូវបែកបាក់គ្នា ដោយ​សាខាមួយ​របស់​អាល់កៃដា​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​អ៊ីរ៉ាក់ ដឹកនាំ​ដោយ​អាប៊ូបាគ័រអាល់បាក់ដាឌី បាន​ផ្តាច់ខ្លួន​ទៅ​បង្កើត​ក្រុមថ្មី ដាក់ឈ្មោះ​ថា “រដ្ឋអ៊ីស្លាម​នៅ​អ៊ីរ៉ាក់​និង​ស៊ីរី” ហើយ​ដែល​ជាទូទៅ​ត្រូវបាន​គេ​ហៅកាត់ដោយខ្លី​ថា ក្រុមរដ្ឋអ៊ីស្លាម។

ចាប់ពីពេលនោះមក ក្រុមភេរវជនអន្តរជាតិ​ធំៗ​ទាំងពីរ គឺ​អាល់កៃដា និង​រដ្ឋអ៊ីស្លាម ក៏​បាន​ក្លាយ​ជា​គូសត្រូវនឹងគ្នា ហើយ​ម្ខាងៗ​ព្យាយាម​ប្រជែងដណ្តើម​ឥទ្ធិពលគ្នា ដើម្បី​ទាក់ទាញ​អ្ន​កគាំទ្រ និង​បង្កើត​សាខា​ នៅ​តាម​បណ្តា​ប្រទេសអ្នក​កាន់​សាសនាអ៊ីស្លាម​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក។ ជាទូទៅ គេ​សង្កេតឃើញ​ថា នៅតាម​បណ្តាប្រទេស​ដែល​ធ្លាប់តែ​មាន​សាខាអាល់កៃដា​ក៏ត្រូវ​​បែកបាក់គ្នា ដោយ​ម្ខាងបន្ត​នៅ​ជា​សាខា​អាល់កៃដា ហើយ​ម្ខាងទៀត​ផ្តាច់ខ្លួនចេញ ហើយ​ប្រកាស​ភ្ជាប់ខ្លួន​ជា​សាខា​របស់​អង្គការ​រដ្ឋ​អ៊ីស្លាម។

នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ក៏ដូចគ្នាដែរ។ ក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម​ប្រមាណ​ជាង១០ក្រុម ដែល​កាល​ពីមុន​ធ្លាប់​ស្ថិត​នៅ​ជាផ្នែកមួយ​នៃ​ក្រុម​ចេម៉ាអះអ៊ីស្លាមីយ៉ា បាន​ប្រកាស​ផ្តាច់ខ្លួន​ចេញ ទៅបង្កើត​ជា​ក្រុមថ្មី ដាក់ឈ្មោះ​ថា “ចាម៉ាអះអានស្ហារូតដៅឡះ” ហើយ​ប្រកាសដាក់ខ្លួន​ជា​សាខាមួយ​របស់​ក្រុម​រដ្ឋអ៊ីស្លាម នៅ​ឆ្នាំ២០១៥។

ក្រុមថ្មីនេះ​មាន​ទំនាក់ទំនងច្រើន​ជាមួយ​នឹង​ក្រុមជីហាត​រដ្ឋ​អ៊ីស្លាម​នៅ​ស៊ីរី ដោយ​ក្រុម​នៅ​ស៊ីរី​ជា​អ្នក​ផ្តល់​លុយកាក់ សម្រាប់​ប្រតិបត្តិការ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី ចំណែក​ឯ​មេដឹកនាំ​ក្រុម​ចាម៉ាអះអានស្ហារូតដៅឡះវិញ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា អាម៉ាន់អាប់ឌូរ៉ះម៉ាន់ (Aman Abdurrahman) ដែល​តាម​ពិត​​ចំណាយពេលភាគច្រើន​​នៅ​​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​ឥណ្ឌូណេស៊ី​តាំង​ពី​ឆ្នាំ២០០៤មកនោះ គឺ​ជា​មេដឹកនាំ​អ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពលមួយរូប​​ ដែល​ដើរតួនាទី​ដ៏សំខាន់​ក្នុងការ​អូសទាញ​ប្រជាជន​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ឲ្យ​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ជីហាត​នៅ​ស៊ីរី ក៏ដូចជា​ធ្វើ​សកម្មភាព​នៅ​ក្នុងស្រុក។

ក្រុមចាម៉ាអះអានស្ហារូតដៅឡះ​​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាប់ផ្តើម​ស្គាល់​ច្រើន ក្រោយ​ពី​ពួកគេ​បាន​ធ្វើការ​វាយប្រហារ​​ភេរវកម្មអត្តឃាត​នៅ​ក្នុង​​ទីក្រុង​ហ្សារការតា កាល​ពី​ខែមករា​ឆ្នាំ២០១៦ ដែល​កាលណោះ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មនុស្ស​ស្លាប់ ៤នាក់ ហើយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេចាត់ទុកថា​ជា​ភេរវកម្ម​លើកដំបូងបង្អស់​របស់​ក្រុម​ជីហាត​រដ្ឋ​អ៊ីស្លាម នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ចាប់ពីពេលនោះមក ក្រុម​ JAD នេះ បាន​រៀបចំ ឬ​ជាប់ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​វាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​មួយ​ចំនួន​ទៀត នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ឥណ្ឌូណេស៊ី មុននឹង​ឈាន​ដល់​ការ​វាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​ផ្ទួនៗគ្នា កាល​ពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍​ និង​ថ្ងៃ​ចន្ទកន្លងទៅ ដែល​ត្រូវបាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ភេរវកម្ម​ដ៏​ធំបំផុត​មួយ​នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី នៅ​ក្នុងរយៈពេល​ប្រមាណ​ជា​១០ឆ្នាំកន្លងមកនេះ។

តាមការពិត កាល​ពី​ពេល​កន្លងមក អ្នក​ជំនាញ​ខាង​ភេរវកម្ម​ធ្លាប់​បាន​លើកឡើង​រួចមកហើយ​ថា ការវាយប្រហារ​ភេរវកម្ម​នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ី​​យូរនឹងឆាប់ គឺ​ប្រាកដ​ជា​នឹង​ត្រូវ​កើតឡើង ហើយ​ក្តីបារម្ភ​ពី​ភេរវកម្ម​នៅ​ឥណ្ឌូណេស៊ីនេះ គឺ​​ដោយសារ​តែ​គេ​មើលឃើញ​ពី​លំហូរ​នៃ​ប្រជាជន​ឥណ្ឌូណេស៊ី ដែលនាំគ្នា​ចេញ​ទៅ​ធ្វើ​ជីហាត​ជាមួយ​ក្រុម​រដ្ឋអ៊ីស្លាម​នៅ​ស៊ីរី កាល​ពី​ពេល​កន្លងទៅ។

នៅពេលនេះ ពេលដែល​ក្រុម​ជីហាត​រដ្ឋ​អ៊ីស្លាម​​កំពុង​ទទួល​នូវ​បរាជ័យ​ជា​បន្តបន្ទាប់ នៅ​លើ​សមរភូមិ​ក្នុង​ប្រទេស​​​ស៊ីរី អាច​ជាពេល​ដែល​ក្រុមយុទ្ធជនជីហាតបរទេស ក្នុងនោះ​រួម​ទាំង​អ្នក​មក​ពី​ឥណ្ឌូណេស៊ី​ផង ត្រូវនាំគ្នាចាក់ចេញ​ពី​ស៊ីរី ហើយ​វិលត្រឡប់ចូល​ទៅ​កាន់​ប្រទេស​ដើមរៀងៗខ្លួនវិញ ដោយ​នាំ​ទៅ​ជាមួយ​នូវ​មនោគមន៍វិជ្ជាជ្រុលនិយម និង​ជា​ពិសេស ការហ្វឹកហ្វឺន បទពិសោធន៍ និង​ជំនាញ​ខាង​ភេរវកម្ម ដើម្បី​​ទៅ​ធ្វើ​សកម្មភាព​នៅ​ក្នុងប្រទេស​របស់​ខ្លួន៕

ហេតអ្វី​បានជា​អូស្ត្រាលី​ ខិតខំ​ពង្រឹង​វិស័យ​ការពារជាតិ​ខ្លាំងម្ល៉ោះ​?

តើ​ជំនួប​លើក​ទី២​ រវាង​លោកត្រាំ​ និង​គីម ជុងអ៊ុន​ អាច​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​កូរ៉េ​បានទេ​?

អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតជួយប៉ាគីស្ថាន​ដើម្បី​បំពេញ​កម្មវត្ថុ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ខ្លួនឯង ?

សេដ្ឋវិទូ​បារាំង​ Thomas Piketty ​៖ មូលធន​សតវត្សរ៍​ទី​២១​

តើ​វិបត្តិ​អត្រាកំណើត​ធ្លាក់ចុះ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ គឺជា​កំហុស​របស់​ស្ត្រី​ជប៉ុនមែន​ឬទេ​?

Huawei ៖ ​ជម្រើស​ដ៏ស្មុគស្មាញ​សម្រាប់​អឺរ៉ុប

៤០ឆ្នាំ​ក្រោយ​បដិវត្ត​អ៊ីស្លាម អ៊ីរ៉ង់​បន្ត​ស្ថិ​ត​ជា​ប្រទេស​មហាអំណាច​ឈីអ៊ីត​នៅ​មជ្ឈិមបូព៌ា

អេស្តូនី៖​ សង្គម​​បច្ចេកវិទ្យា​ (E-Nation)​ ដំបូង​​គេ​​របស់​​ពិភពលោក​​​

បារាំងឈឺក្បាល ថាតើ​ត្រូវ​យក​ពួក​ជីហាត​ជនជាតិបារាំង​ ពី​​ស៊ីរី​​ចូល​ស្រុក​វិញ ឬ​យ៉ាងណា?

តើភេរវកម្ម​លើ​វិហារ​កាតូលិក​អាច​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរការ​សន្តិភាព​នៅ​ខាងត្បូង​ហ្វីលីពីន​ឬទេ?

បារាំង-អេហ្ស៊ីប៖​ហេតុអ្វី​បាន​ជា​លោកម៉ាក្រុង​លើក​យក​បញ្ហា​សិទ្ធិមនុស្ស​ទៅ​និយាយ​ជាមួយ​លោក​អាល់ស៊ីស៊ី?

ទ្រឹស្ដី​របស់​កាល់ម៉ាក្ស៍​ និង​ បច្ចុប្បន្នភាព​សេដ្ឋកិច្ចសាកល​

តើ​ជំនួបពូទីន-អាបេ ​លើក​នេះ​​ ដែល​ជប៉ុន​ថា ​មានន័យ​ជាប្រវត្តិសាស្ត្រ​ បាន​ចប់​ទៅដោយ​លទ្ធផល​យ៉ាងណា?​

តើសន្ធិសញ្ញាបារាំង-អាល្លឺម៉ង់ ចែងអំពីអ្វីខ្លះ ?

យុទ្ធសាស្រ្ត​ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក៖ ​អាស៊ាន​អាច​ក្លាយជា​ចំណុចស្នូល ​តែ​ក៏អាច​ប្រឈម​នឹង​ការ​បែកបាក់

កូឡំប៊ី៖​តើ​កិច្ចចរចា​សន្តិភាព​ជាមួយ​ចលនា​ឧទ្ទាម « កងទ័ពរំដោះជាតិ » ត្រូវ​ចប់​ត្រឹម​នេះ ឬ?

ប្រទេស​ដែលប្រព័ន្ធ​សុខាភិបាល​មាន​ និង​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាព​បំផុត​

មន្ទិលសង្ស័យ​ជុំវិញ​ខ្លឹមសារ​នៃ​ជំនួប​ត្រាំ-ពូទីន​កំពុងតែ​ធ្វើឲ្យ​អ្នកបកប្រែ​ក្លាយជា​ចំណុច​ចាប់អារម្មណ៍​ខ្លាំង

តើអ្វីទៅ​ជា​យុទ្ធសាស្រ្ត ​“ឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក”?

ហេតុអ្វី កាណាដា​ផ្តល់​សិទ្ធិជ្រកកោន ដល់​កញ្ញាអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត?