rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

បញ្ហា​ប្រឈម​សំខាន់ៗ សម្រាប់​ការបោះឆ្នោត​សភា នៅ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន

ដោយ លីម ស៊ីវជួង

រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ក្រោយការ​ផ្តល់រំលំរបប​គ្រប់គ្រងក្រុមតាលីបង់ បានប្រកាសថា នឹងធ្វើការ​បោះឆ្នោត​សភាជាលើកទី៣ នៅថ្ងៃទី២០ខែតុលាខាងមុខ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោត​នេះត្រូវបានពន្យាពេល​ជាច្រើនដង តាំងពីឆ្នាំ២០១៥។ ដំណើរការចុះឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​បានចាប់ផ្តើម​តាំង​ពីពាក់កណ្ដាលខែមេសានេះ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី ការរៀបចំការបោះឆ្នោតលើកនេះ​មានបញ្ហា​ប្រឈមធំៗ​ចំនួន៣គឺ បញ្ហាអសន្តិសុខ កង្វះថវិការ និងការមិនទុកចិត្ត​លើគណៈកម្មាធិការ​រៀបចំការ​បោះឆ្នោត។

ក្រោយពេលរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានបានប្រកាសថា នឹងធ្វើការបោះឆ្នោតសភាលើកទី៣នៅថ្ងៃទី២០ខែតុលា មន្ទឹលសង្ស័យពីបណ្ដាជននៅមានថា តើការបោះឆ្នោតពិតជាអាចធ្វើទៅតាមការកំណត់លើកចុងក្រោយនេះ ឬពន្យាពេលម្តងទៀត ដូចដែលបានធ្វើឡើងជាច្រើនលើករួចមកតាំងពីឆ្នាំ២០១៥។

បញ្ហាអសន្តិសុខ អាចនឹងក្លាយជាកត្តាដ៏ធំបំផុតដែលរាំងស្ទះដល់ការបោះឆ្នោតនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

តាំងពីការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតចាប់ផ្តើមដំណើរការ ពីថ្ងៃទី១៤មេសា រហូតមកដល់ថ្ងៃទី២៣មេសា ក្រុមប្រដាប់អាវុធយោធាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល បានធ្វើការវាយប្រហារលើការិយាល័យយ៉ាងតិច៣កន្លែង ដែលក្នុងនោះរួមមានភេរវកម្មបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតដែលបានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ៦០នាក់និងរបួស១១២នាក់ នៅការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតមួយកន្លែងក្នុងក្រុងកាប៊ូល កាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី២២ មេសា នេះ។

អនុរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃអាហ្វហ្កានីស្ថាន​ បានប្រាប់ទៅកាន់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកថា ក្នុងចំណោមការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសរុប ចំនួន៧,៣៥៥ មានការិយាល័យចំនួន១,១២២ ស្ថិតក្រោមការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខ កម្រិតមធ្យម និង១,១២០ផ្សេងទៀតប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខ កម្រិតធ្ងន់។

មន្ត្រីអាជ្ញាធរអាហ្វហ្កានីស្ថានបានលើកឡើងថា ការរក្សាសុវត្ថិភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋ គឺជាបញ្ហាចោទក៏គួរអោយព្រួយបារម្ភមួយ ដោយហេតុថាតំបន់សំខាន់ៗមួយចំនូនរបស់រអាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវបានកាន់កាប់ដោយក្រុមតាលីបង់ និងក្រុមប្រដាប់អាវុធយោធាផ្សេងទៀត។ រដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាន អាចគ្រប់គ្រងបានត្រឹមតែជាង៥០ភាគរយនៃដែនដីប្រទេសប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ហាកង្វះថវិការ អាចនឹងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមសំខាន់មួយផងដែរ សម្រាប់ការរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

ថវិការជាង១ពាន់លានដុល្លា ត្រូវបានចំណាយទៅលើការបោះឆ្នោតនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០១៦។ គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតបានបង្ហាញដោយដឹងថា អាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវការកញ្ចប់ថវិការប្រមាណ១២០លានដុល្លា សម្រាប់រៀបចំការបោះឆ្នោតសភានិងក្រុមប្រឹក្សាស្រុកខាងមុខនេះ។ ក្នុងនោះ គេត្រូវការប្រមាណ ២៨.៤លានដុល្លាសម្រាប់រៀបចំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសភានៅខែតុលា។

កន្លងមក ម្ចាស់ជំនួយអន្តរជាតិបានផ្តល់នូវថវិការដែលគេត្រូវការសម្រាប់ការបោះឆ្នោតទាំងឡាយនៅប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតសភាលើកទី៣នេះ អង្គភាពបេសកម្មជំនួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែលហៅកាត់ថា UNAMA ប្រកាសកាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧ ថានឹងប្រមូលមូលនិធិអន្តរជាតិចំនួន៩០ភាគរយនៃកញ្ចប់ថវិការ២៨.៤លានដុល្លា ដែលគេត្រូវការ ដើម្បីរៀបចំចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត។ ក្រៅពីនេះ ពុំទាន់មានអង្គការអន្តរជាតិ ឬប្រទេសជំនួយណាមួយចេញមុខប្រកាស ផ្តល់ជំនួយសម្រាប់ការបោះឆ្នោតសភាខាងមុខនោះទេ។

បញ្ហាប្រឈមមួយផ្សេងទៀត អាចជាការមិនទុកចិត្តលើគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត។

ចាប់តាំងពីវិបត្តិក្រោយការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៤មក ប្រជាពលរដ្ឋអាហ្វហ្កានីស្ថានពុំទុកចិត្តលើគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតទៀតនោះទេ។ គួររំលឹកថា កាលពីឆ្នាំ២០១៤ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី មានការក្លែងបន្លំដ៏ធំ ដែលនាំអោយលទ្ធផលត្រូវបដិសេធចោលទាំងស្រុង ហើយមានការបោះឆ្នោតសារជាថ្មីជាលើកទី២។

ទោះបីជាពេលថ្មីៗនេះ គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតបានប្រកាសថា នឹងព្យាយាមធ្វើអោយការបោះឆ្នោតខាងមុខនេះ មានភាពសេរីនិងយុត្តិធម៌ក៏ដោយក្តី ក៏ប្រជាជនអាហ្វហ្កានីស្ថានមួយចំនួនមិនចង់ទៅបោះឆ្នោត​ ដោយពួកគេយល់ឃើញថា សម្លេងនៃសន្លឹកឆ្នោតរបស់ពួកគេ​ ប្រហែលជាមិនត្រូវបានរាប់ចូល ដូចពេលបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៤ដូច្នេះដែរ។

ដោយហេតុថា អាហ្វហ្កានីស្ថានកំពុងប្រឈមទៅនឹងបញ្ហាធំៗដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ គឺបញ្ហាអសន្តិសុខ កង្វះថវិការ និងការមិនទុកចិត្តលើគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត មិនប្រាកដនោះទេដែលថា ការបោះឆ្នោតសភាលើកទី៣នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន អាចនឹងធ្វើទៅបានក្នុងខែតុលាតាមការកំណត់។ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្កានីស្ថានបានបង្ហាញនូវភាពសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះការរៀបចំបោះឆ្នោតសភាលើកនេះ៕

ហេតុអ្វីបានជាប៉ាគីស្ថានបានសុំធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួលឲ្យមានកិច្ចសន្ទនារវាងអ៊ីរ៉ង់ និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត?

តើប្រទេសណាមានសេដ្ឋកិច្ចប្រកួតប្រជែងបំផុតសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៩?

តើ រុស្ស៊ី ផ្អែកឬទេ លើ “ ការទូតវាតឥទ្ធិពល”?

បារាំង រៀប​ចំ​ការតស៊ូមតិ ស្តីពីអន្តោប្រវេសន៍ នៅ​សភា និង​ព្រឹទ្ធសភា

ឥណ្ឌា​ ដាក់​ការ​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ការរីក​រាលដាល​ជំងឺ​របេង​ជា​អាទិភាព​

ហេតុអ្វីបានជាប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោកដូណាល់ ត្រាំសម្រេចដកទ័ពអាមេរិកចេញពីតំបន់ប៉ែកខាងជើងស៊ីរី?

រុស្ស៊ីក្រាលព្រំក្រហម ស្វាគម Huawei ដើម្បីទទួលបណ្តាញ 5G

កំណើត​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​ចិន បណ្តុះ​អត្តសញ្ញាណ​តៃវ៉ាន់

សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន៖ ម៉ៅសេទុងអ្នកបង្កើតតែតេងស៊ាវភីងជាអ្នកបណ្តុះឲ្យរីកលូតលាស់

១ឆ្នាំក្រោយឃាតកម្មសម្លាប់លោកយ៉ាម៉ាល់ ខាស្ហូហ្ស៊ី អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតពិបាកស្រោចស្រង់កេរ្តិ៍ឈ្មោះនៅលើឆាកអន្តរជាតិ

ហេតុអ្វី​ចំនួន​មនុស្ស​ចាស់​កើនឡើង​ជំរុញឱ្យ​ថៃ​ត្រូវការ​កម្លាំង​ពលកម្ម​បរទេស​?

អ៊ុយក្រែន​បារម្ភ​បាត់បង្អែក​អាមេរិក ដ្បិតជាប់​ក្នុង​ដង្កាប់​វិវាទ រវាង​លោកត្រាំ និង ពួកប្រឆាំង គាត់

UN ​ជំរុញ​ឱ្យ​ដាំដើមឈើ​នៅ​ទីក្រុង​ ​ដើម្បី​ជួយ​កាត់​បន្ថយការ​កើន​កម្តៅ

Greta Thunberg និមិត្តរូប​នៃ​កុមារលើពិភពលោក ក្នុង​ការ​​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​នឹង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​

ក្នុងរយៈពេល ៥០ឆ្នាំ អាមេរិកខាងជើងបានបាត់បង់សត្វស្លាបជិត ៣ ០០០លានក្បាល

តើ​ព័ត៌មាន​អាក្រក់ ​(Bad News) ជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងដូចម្ដេច?

រុស្ស៊ី-ចិន៖ ចំណងទូត៧០ឆ្នាំ បានបើកយុគសម័យថ្មី

ក្រោយ​បោះឆ្នោតជាតិ​, ​អ៊ីស្រាអែល​ នៅតែ​លំបាកក្នុង​ការ​រៀបចំ​រដ្ឋាភិបាល​ចម្រុះ​

ហេតុអ្វី​បានជា​ឥណ្ឌូណេស៊ី​តែងតែ​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​ភ្លើង​ឆេះព្រៃ?