rfi

កំពុងផ្សាយ
  • ផ្សាយផ្ទាល់
  • នាទីព័ត៌មាន
  • RFI ជាភាសាបារាំង
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
rss itunes

បញ្ហា​ប្រឈម​សំខាន់ៗ សម្រាប់​ការបោះឆ្នោត​សភា នៅ​អាហ្វហ្កានីស្ថាន

ដោយ លីម ស៊ីវជួង

រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្កានីស្ថាន ក្រោយការ​ផ្តល់រំលំរបប​គ្រប់គ្រងក្រុមតាលីបង់ បានប្រកាសថា នឹងធ្វើការ​បោះឆ្នោត​សភាជាលើកទី៣ នៅថ្ងៃទី២០ខែតុលាខាងមុខ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោត​នេះត្រូវបានពន្យាពេល​ជាច្រើនដង តាំងពីឆ្នាំ២០១៥។ ដំណើរការចុះឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​បានចាប់ផ្តើម​តាំង​ពីពាក់កណ្ដាលខែមេសានេះ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី ការរៀបចំការបោះឆ្នោតលើកនេះ​មានបញ្ហា​ប្រឈមធំៗ​ចំនួន៣គឺ បញ្ហាអសន្តិសុខ កង្វះថវិការ និងការមិនទុកចិត្ត​លើគណៈកម្មាធិការ​រៀបចំការ​បោះឆ្នោត។

ក្រោយពេលរដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថានបានប្រកាសថា នឹងធ្វើការបោះឆ្នោតសភាលើកទី៣នៅថ្ងៃទី២០ខែតុលា មន្ទឹលសង្ស័យពីបណ្ដាជននៅមានថា តើការបោះឆ្នោតពិតជាអាចធ្វើទៅតាមការកំណត់លើកចុងក្រោយនេះ ឬពន្យាពេលម្តងទៀត ដូចដែលបានធ្វើឡើងជាច្រើនលើករួចមកតាំងពីឆ្នាំ២០១៥។

បញ្ហាអសន្តិសុខ អាចនឹងក្លាយជាកត្តាដ៏ធំបំផុតដែលរាំងស្ទះដល់ការបោះឆ្នោតនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

តាំងពីការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតចាប់ផ្តើមដំណើរការ ពីថ្ងៃទី១៤មេសា រហូតមកដល់ថ្ងៃទី២៣មេសា ក្រុមប្រដាប់អាវុធយោធាប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល បានធ្វើការវាយប្រហារលើការិយាល័យយ៉ាងតិច៣កន្លែង ដែលក្នុងនោះរួមមានភេរវកម្មបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតដែលបានសម្លាប់មនុស្សប្រមាណ៦០នាក់និងរបួស១១២នាក់ នៅការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតមួយកន្លែងក្នុងក្រុងកាប៊ូល កាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី២២ មេសា នេះ។

អនុរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងមហាផ្ទៃអាហ្វហ្កានីស្ថាន​ បានប្រាប់ទៅកាន់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកថា ក្នុងចំណោមការិយាល័យចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសរុប ចំនួន៧,៣៥៥ មានការិយាល័យចំនួន១,១២២ ស្ថិតក្រោមការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខ កម្រិតមធ្យម និង១,១២០ផ្សេងទៀតប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងផ្នែកសន្តិសុខ កម្រិតធ្ងន់។

មន្ត្រីអាជ្ញាធរអាហ្វហ្កានីស្ថានបានលើកឡើងថា ការរក្សាសុវត្ថិភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋ គឺជាបញ្ហាចោទក៏គួរអោយព្រួយបារម្ភមួយ ដោយហេតុថាតំបន់សំខាន់ៗមួយចំនូនរបស់រអាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវបានកាន់កាប់ដោយក្រុមតាលីបង់ និងក្រុមប្រដាប់អាវុធយោធាផ្សេងទៀត។ រដ្ឋាភិបាលអាហ្វហ្កានីស្ថាន អាចគ្រប់គ្រងបានត្រឹមតែជាង៥០ភាគរយនៃដែនដីប្រទេសប៉ុណ្ណោះ។

បញ្ហាកង្វះថវិការ អាចនឹងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមសំខាន់មួយផងដែរ សម្រាប់ការរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន។

ថវិការជាង១ពាន់លានដុល្លា ត្រូវបានចំណាយទៅលើការបោះឆ្នោតនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០១៦។ គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតបានបង្ហាញដោយដឹងថា អាហ្វហ្កានីស្ថានត្រូវការកញ្ចប់ថវិការប្រមាណ១២០លានដុល្លា សម្រាប់រៀបចំការបោះឆ្នោតសភានិងក្រុមប្រឹក្សាស្រុកខាងមុខនេះ។ ក្នុងនោះ គេត្រូវការប្រមាណ ២៨.៤លានដុល្លាសម្រាប់រៀបចំចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតសភានៅខែតុលា។

កន្លងមក ម្ចាស់ជំនួយអន្តរជាតិបានផ្តល់នូវថវិការដែលគេត្រូវការសម្រាប់ការបោះឆ្នោតទាំងឡាយនៅប្រទេសអាហ្វហ្កានីស្ថាន។ សម្រាប់ការបោះឆ្នោតសភាលើកទី៣នេះ អង្គភាពបេសកម្មជំនួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំនៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន ដែលហៅកាត់ថា UNAMA ប្រកាសកាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧ ថានឹងប្រមូលមូលនិធិអន្តរជាតិចំនួន៩០ភាគរយនៃកញ្ចប់ថវិការ២៨.៤លានដុល្លា ដែលគេត្រូវការ ដើម្បីរៀបចំចុះឈ្មោះអ្នកបោះឆ្នោត។ ក្រៅពីនេះ ពុំទាន់មានអង្គការអន្តរជាតិ ឬប្រទេសជំនួយណាមួយចេញមុខប្រកាស ផ្តល់ជំនួយសម្រាប់ការបោះឆ្នោតសភាខាងមុខនោះទេ។

បញ្ហាប្រឈមមួយផ្សេងទៀត អាចជាការមិនទុកចិត្តលើគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត។

ចាប់តាំងពីវិបត្តិក្រោយការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៤មក ប្រជាពលរដ្ឋអាហ្វហ្កានីស្ថានពុំទុកចិត្តលើគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតទៀតនោះទេ។ គួររំលឹកថា កាលពីឆ្នាំ២០១៤ ការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតី មានការក្លែងបន្លំដ៏ធំ ដែលនាំអោយលទ្ធផលត្រូវបដិសេធចោលទាំងស្រុង ហើយមានការបោះឆ្នោតសារជាថ្មីជាលើកទី២។

ទោះបីជាពេលថ្មីៗនេះ គណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតបានប្រកាសថា នឹងព្យាយាមធ្វើអោយការបោះឆ្នោតខាងមុខនេះ មានភាពសេរីនិងយុត្តិធម៌ក៏ដោយក្តី ក៏ប្រជាជនអាហ្វហ្កានីស្ថានមួយចំនួនមិនចង់ទៅបោះឆ្នោត​ ដោយពួកគេយល់ឃើញថា សម្លេងនៃសន្លឹកឆ្នោតរបស់ពួកគេ​ ប្រហែលជាមិនត្រូវបានរាប់ចូល ដូចពេលបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០១៤ដូច្នេះដែរ។

ដោយហេតុថា អាហ្វហ្កានីស្ថានកំពុងប្រឈមទៅនឹងបញ្ហាធំៗដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ គឺបញ្ហាអសន្តិសុខ កង្វះថវិការ និងការមិនទុកចិត្តលើគណៈកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោត មិនប្រាកដនោះទេដែលថា ការបោះឆ្នោតសភាលើកទី៣នៅអាហ្វហ្កានីស្ថាន អាចនឹងធ្វើទៅបានក្នុងខែតុលាតាមការកំណត់។ តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី រដ្ឋាភិបាល​អាហ្វហ្កានីស្ថានបានបង្ហាញនូវភាពសុទិដ្ឋិនិយមចំពោះការរៀបចំបោះឆ្នោតសភាលើកនេះ៕

អ៊ីរ៉ាក់​កំពុង​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​រងគ្រោះ​នៅ​ក្នុង​ជម្លោះ​រវាង​អាមេរិក និង​អ៊ីរ៉ង់?

ប្រព័ន្ធ​សុខាភិបាល​បេឡារុស ស៊ីរូង​ដោយ​អំពើ​ពុករលួយ និង​ការិយាធិបតេយ្យ

សុបិន​ដ៏គ្រោះថ្នាក់​បំផុត​របស់​ឡាវ ដែល​ចង់ក្លាយ ​ជា​ជង្រុគ​នៃ​ទំនប់​វារីអគ្គីសនី​ប្រចាំ​អាស៊ី

អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត៖ ផែនដី​នឹង​ក្លាយ​ជា​បន្ទប់ឆ្ពុង បើសិន​​កំដៅ​កើនឡើង​៤​អង្សាទៀត

តើអ្វីទៅ ​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ពិត​ប្រាកដ​របស់​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ ​ទល់​នឹង​បញ្ហា​អ៊ីរ៉ង់?

សកលភាវូបនីយកម្ម និង​ភាព​មិនពេញចិត្ត​របស់​ពលរដ្ឋ​ថ្នាក់ក្រោម​នៅ​បណ្តាប្រទេស​ជឿនលឿន

អ្នកកាសែតដែល​គេសម្លាប់នៅអាហ្វ្រិកកណ្តាល កំពុង​ស៊ើបអង្កេត​លើក្រុមហ៊ុន​ដែលស្និទ្ធ​នឹង​ក្រេមឡាំង

សំណុំរឿងបេណាឡា ៖ បក្សប្រឆាំង​ដាក់​ញាត្តិ​ចាប់​ថ្នាក់​រដ្ឋាភិបាល

តើ​​ការ​​សម្រុះ​​សម្រួល​​បន្ធូរ​បន្ថយ​​ភាព​តាន​តឹង​​ពាណិជ្ជកម្ម​រវាង​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក-អឺរ៉ុប ​​អាច​​ទុក​ចិត្ត​​បាន​​ដែរ​​ឬ​​ទេ?​

ជំនួបត្រាំ-ពូទីន ១០ថ្ងៃមុន ត្រូវគេមើលឃើញ ជាការប៉ុនប៉ងកសាង”សណ្តាប់ធ្នាប់ថ្មី”ក្នុងលោក

អាកាសធាតុ​ក្តៅខ្លាំង​មិនធ្លាប់មាន​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​ជា​សញ្ញា​នៃ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ

Global Witness ៖ ២០១៧ ឆ្នាំមរណៈរបស់អ្នកការពារបរិស្ថាន

ហេតុ​អ្វីបាន​ជា​​​ ចិន ចង់​​គ្រប់​គ្រងផ្តាច់​មុខ​​វិស័យ​ដឹកជញ្ជូន​នៅ​អាហ្វ្រិក?

ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​យន្តហោះ ​Boeing ​និង​ Airbus ​បន្ត​ការប្រជែងគ្នា​នៅ​ពិព័រណ៍ ​Farnborough ​ប្រទេស​អង់គ្លេស​

សូរខ្ទរ និង​ ចំហាយ នៃ World Cup -2018 ដែលបានចប់ទៅនៅរុស្ស៊ី  

នីការ៉ាហ្កា៖ ប្តីប្រពន្ធ​មេដឹកនាំ ធ្វើមិនដឹងមិនឮ បើទោះ​មាន​ចលនា​តវ៉ា​ប្រឆាំង​៣ខែ​មក​ហើយ

លោកអូបាម៉ា ជាអធិបតី នៃ​ខួប​១០០ឆ្នាំ ​ថ្ងៃ​កំណើត​របស់​លោក​ នែលសុន​ ម៉ាន់ដេឡា

បារាំង៖​ពានរង្វាន់​បាល់ទាត់ពិភពលោក​ជួយ​ផ្តល់​សន្ទុះ​សេដ្ឋកិច្ច និង​ស្តារ​ប្រជាប្រិយភាព​ប្រធានាធិបតី?

តុល្យាការ​ខ្លះ​នៃ World Cup 2018 ដែល​នឹង​ចប់​សព្វគ្រប់​នៅថ្ងៃ ១៥ កក្កដា

ឥណ្ឌា៖ យក្សសេដ្ឋកិច្ចដែលទើបងើបពីដេក តែនៅផុយស្រួយ